Ronan Farrow và cuộc điều tra về Sam Altman: Khi sự thật bị "ràng buộc" bởi tham vọng

Trong một tập gần đây của podcast Decoder của The Verge, nhà biên tập Nilay Patel đã có cuộc trò chuyện sâu rộng với Ronan Farrow — nhà báo điều tra lừng danh, người từng vạch trần vụ bê bối Harvey Weinstein. Chủ đề của cuộc trò chuyện là bài viết điều tra dài hơn 17.000 từ mà Farrow và cộng sự Andrew Marantz vừa đăng trên tạp chí The New Yorker, xoay quanh Sam Altman, CEO của OpenAI, và vấn đề niềm tin trong kỷ nguyên Trí tuệ nhân tạo (AI).

Ronan Farrow và Sam Altman

Mối quan hệ "không bị ràng buộc" với sự thật

Một trong những luận điểm chính của bài viết là mô tả Sam Altman là một người "không bị ràng buộc bởi sự thật" (unconstrained by the truth). Farrow chia sẻ rằng nhiều nguồn tin mô tả Altman sở hữu hai tính cách hiếm khi gặp ở cùng một người: một khao khát mãnh liệt muốn làm hài lòng người khác, và một sự thờ ơ gần như bệnh hoạn đối với hậu quả của việc lừa dối.

"Anh ấy có khả năng thuyết phục các nhóm đối lập rằng những gì họ quan tâm cũng chính là điều anh ấy quan tâm," Farrow nhận định. Tuy nhiên, kỹ năng này lại tạo ra sự hỗn loạn nội bộ và làm xói mòn niềm tin.

Trong suốt 18 tháng thực hiện bài báo, Farrow nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ của những người xung quanh Altman. Ban đầu, nhiều người ngại nói chuyện, nhưng đến cuối quá trình, họ đã công khai chỉ trích Altman, thậm chí có thành viên hội đồng quản trị gọi ông là "kẻ nói dối bệnh hoạn" hay "người thiếu cảm xúc xã hội".

Sự thiếu minh bạch trong quản trị

Cuộc phỏng vấn đi sâu vào sự kiện năm 2023 khi Hội đồng quản trị OpenAI bất ngờ sa thải Sam Altman, sau đó lại thuê ông trở lại chỉ vài ngày sau đó. Một điểm đáng lo ngại được Farrow đề cập là cuộc điều tra của công ty luật WilmerHale — một đơn vị uy tín từng điều tra các vụ án lớn như Enron — lại được giữ dưới hình thức báo cáo miệng thay vì văn bản.

Theo Farrow, việc không có hồ sơ văn bản về các cáo buộc thiếu trung thực là một vi phạm nghiêm trọng về mặt quản trị doanh nghiệp, đặc biệt khi OpenAI đang nắm giữ những công nghệ có thể ảnh hưởng đến tương lai của nhân loại. Có những trường hợp phiếu biểu quyết chống lại việc chuyển đổi mô hình từ phi lợi nhuận sang vì lợi nhuận bị ghi lại là "trắng phiếu" để tránh sự soi xét của pháp luật.

Cuộc đua xuống đáy về an toàn AI

Bài viết cũng vạch trần một xu hướng đáng báo động trong ngành công nghệ AI: cuộc đua xuống đáy (race to the bottom) về vấn đề an toàn. Dưới áp lực của thị trường và sự cạnh tranh khốc liệt, các cam kết về an toàn AI đang bị pha loãng. Farrow chỉ ra rằng ngay cả những người từng được coi là "chủ trương an toàn" (safetyists) cũng đang thay đổi lập trường để theo đuổi tốc độ phát triển.

Sam Altman nổi tiếng với những lời hứa hào nhoáng về Trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), khả năng chữa khỏi bệnh ung thư hay thay đổi nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, Farrow cho rằng nhiều lời hứa này thiếu cơ sở thực tế và mang tính chất "thổi phồng" (hype) điển hình của văn hóa khởi nghiệp thung lũng Silicon. Ví dụ, câu chuyện về việc ChatGPT chữa khỏi bệnh ung thư cho một chú chó đã bị thổi phồng quá mức thực tế.

Cần một cơ chế giám sát thực sự

Kết thúc cuộc trò chuyện, Farrow nhấn mạnh tầm quan trọng của sự giám sát và minh bạch. Ông chỉ ra rằng các hệ thống giám sát truyền thống hiện đang bị "làm rỗng" bởi dòng tiền chính trị và sự can thiệp của các gã khổng lồ công nghệ. Các nhà lập pháp dường như bị cuốn theo vòng xoáy của lợi nhuận và sự hứa hẹn về một tương lai công nghệ hào nhoáng.

Farrow đề xuất các giải pháp chính sách đơn giản nhưng hiệu quả, chẳng hạn như yêu cầu kiểm tra an toàn bắt buộc trước khi triển khai mô hình AI, bảo vệ người tố giác (whistleblowers), và các cơ chế xem xét an ninh quốc gia chặt chẽ hơn đối với các khoản đầu tư nước ngoài vào hạ tầng AI.

Với bài viết điều tra này, Ronan Farrow hy vọng sẽ thúc đẩy một cuộc đối thoại nghiêm túc hơn về trách nhiệm giải trình của các lãnh đạo công nghệ, khi họ đang nắm trong tay quyền lực định hình tương lai của xã hội.