RPIC – Người điều phối không lưu cho drone giao hàng: Nghề của tương lai

Khi Trevor Wischnewsky nghe tin drone đang giao pizza và sushi quanh khu dân cư của mình ở Texas, anh lập tức quyết định theo đuổi nghề này. "Thật sự quá hấp dẫn," anh chia sẻ. "Tôi muốn trở thành một phần của nó ngay lập tức." Giờ đây Wischnewsky là một RPIC – viết tắt của Remote Pilot in Command (phi công điều khiển từ xa) – tại công ty FlyTrex. Công việc của anh giống như một kiểm soát viên không lưu, nhưng thay vì máy bay, anh điều hành cả một đội drone hexacopter vận chuyển hàng hóa đến nhà dân và doanh nghiệp trong bán kính khoảng 5 km.

Không chỉ đảm bảo hành trình an toàn cho các gói hàng của FlyTrex, Wischnewsky còn phải phối hợp giao thông với ngày càng nhiều drone giao hàng từ các đối thủ như Zipline, Amazon và Wing của Alphabet đang xuất hiện dày đặc trên bầu trời Dallas. Vậy để làm được công việc này cần những gì?

Kinh nghiệm hàng không là điều kiện tiên quyết

Khi nộp đơn vào FlyTrex, Wischnewsky đang trong quá trình đào tạo để trở thành phi công thương mại và giảng viên bay, đồng thời đã được Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cấp chứng chỉ phi công drone. Công ty yêu cầu ứng viên phải có chứng chỉ này, cùng với khóa đào tạo kéo dài nhiều tuần do FAA phê duyệt, nhằm đảm bảo phi công sẵn sàng tiếp quản drone khi cần thiết.

Dù không trực tiếp điều khiển thiết bị bay, Wischnewsky giám sát toàn bộ quá trình giao hàng từ trung tâm điều hành của FlyTrex với sự hỗ trợ của GPS, laser và nhiều loại cảm biến khác nhau.

Tư duy hợp tác và tin tưởng vào công nghệ

Thách thức lớn nhất ban đầu chính là việc tin tưởng vào công nghệ. "Ở mảng máy bay có người lái, họ luôn dạy bạn rằng 'đừng tin vào hệ thống tự động'," Wischnewsky kể lại. Tuy nhiên, khu vực Dallas–Fort Worth đang là nơi thử nghiệm UTM (Unmanned Aircraft Systems Traffic Management) – một mạng lưới cho phép drone tự hành của FlyTrex và các đối thủ chia sẻ tọa độ theo thời gian thực, giúp tránh va chạm ngay cả khi vượt ngoài tầm nhìn của phi công.

Sau khi Wischnewsky xác nhận drone đã sẵn sàng bay, đường bay không bị cản trở và thời tiết thuận lợi, hệ thống UTM sẽ xử lý phần còn lại.

Giữ bình tĩnh dưới áp lực cao

Vào lúc cao điểm, Wischnewsky có thể giám sát tới 10 drone cùng lúc. "Bạn ở đó như một tấm lưới an toàn," anh nói. Dù đã có tự động hóa, người vận hành vẫn cần khả năng nhận biết tình huống nhạy bén, trong đó mối nguy phổ biến nhất chính là thời tiết.

Wischnewsky nhớ lại một ngày đặc biệt căng thẳng: một chiếc drone chỉ vừa cất cánh vài giây thì gió bất ngờ nổi lên mạnh đến mức anh phải can thiệp ngay. Anh đã đưa nó hạ cánh an toàn, ngăn một chiếc bánh kem bị rơi xuống vỉa hè.

Ý nghĩa cho thị trường công nghệ Việt Nam

Sự xuất hiện của nghề RPIC phản ánh một xu hướng lớn hơn: khi drone giao hàng, drone nông nghiệp và drone giám sát ngày càng phổ biến, nhu cầu về nhân lực vận hành và điều phối chúng cũng tăng theo. Tại Việt Nam, các dịch vụ thử nghiệm giao hàng bằng drone đã bắt đầu xuất hiện ở một số khu vực, dù còn nhiều rào cản về pháp lý và hạ tầng.

Nghề kiểm soát không lưu cho drone có thể sẽ trở thành một trong những nghề công nghệ hot trong thập kỷ tới, tương tự cách mà kỹ sư DevOps hay chuyên gia bảo mật đám mây đã trở thành nghề "bình dân" trong ngành công nghệ ngày nay.

Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, IoT và các hệ thống quản lý giao thông tự động, những vai trò như RPIC sẽ ngày càng cần thiết để đảm bảo an toàn cho không phận ngày càng đông đúc bởi các thiết bị bay không người lái.