Sân bay không dùng điều hòa: Giải pháp làm mát bằng thông gió tự nhiên

Tại nhà ga đến của sân bay Roland Garros trên đảo Réunion, du khách được chào đón bởi những ô cửa kính cao chạm trần, phía sau là khung cảnh núi non xanh mướt của vùng lãnh thổ Pháp giữa Ấn Độ Dương. Điều mà nhiều người có thể vẫn chờ đợi là cảm giác lạnh buốt của điều hòa nhiệt độ, bởi hòn đảo nằm ngay phía nam xích đạo này thuộc vùng nhiệt đới.

Nhưng thay vào đó, nhà ga được làm mát bằng một làn gió nhiệt đới nhẹ nhàng — kết quả của hệ thống thông gió tự nhiên được tích hợp ngay trong thiết kế độc đáo của tòa nhà.

Mái nhà ga uốn cong theo hình gợn sóng

Khởi nguồn từ một canh bạc táo bạo

Ý tưởng cho công trình bắt đầu từ năm 2016, như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của ban quản lý sân bay nhằm cắt giảm lượng khí thải CO2. Ông Marc Delanoë, khi đó phụ trách nhóm môi trường và năng lượng của sân bay, đã quyết tâm ngay từ đầu rằng nhà ga đến mới — được xây dựng hoàn toàn từ con số không — sẽ không sử dụng điều hòa.

"Tôi nhận trách nhiệm chứng minh với ban lãnh đạo rằng việc không dùng điều hòa là khả thi. Vì vậy, ngay từ đầu, chúng tôi chưa bao giờ coi điều hòa là một phương án cho tòa nhà này. Đó là một canh bạc mạo hiểm, nhưng càng nghiên cứu sâu, chúng tôi càng nhận ra mình đã đúng."

Ông Delanoë hiện là giám đốc phát triển bền vững của sân bay.

Thiết kế mái tạo ra "hẻm núi" đón gió

Mái của nhà ga, khánh thành năm 2024, uốn cong lên từ hai cạnh dài của tòa nhà hình chữ nhật theo những làn sóng nhẹ nhàng. Nhưng thay vì gặp nhau ở giữa, hai phần mái kết thúc đột ngột, tạo thành một "hẻm núi".

Việc hình thành một vùng áp suất thấp giúp dẫn gió vào bên trong tòa nhà qua các cửa gió ở mỗi bên, được điều chỉnh tùy theo điều kiện thời tiết. Những chiếc quạt trần có đường kính lên tới 7,5 mét giúp lưu thông không khí.

Quạt trần đường kính 7,5 mét giúp lưu thông không khí

Trong cái nóng ẩm 30°C của mùa mưa trên đảo Réunion — kéo dài từ khoảng tháng 11 đến tháng 4 — làn gió tạo ra giúp giảm nhiệt độ cảm nhận xuống 4-5 độ, gần tương đương mức thường được cài đặt cho điều hòa. Vào mùa khô, khi nhiệt độ ven biển ban ngày xuống dưới 25°C, lượng không khí được phép lưu thông sẽ ít hơn. Khi có bão nhiệt đới, toàn bộ tòa nhà được đóng kín.

Thách thức định kiến về "tiện nghi mùa hè"

Hãng kiến trúc chủ trì AIA Life Designers cho biết họ muốn thách thức giả định rằng điều chỉnh nhiệt độ là cách duy nhất để con người đối phó với cái nóng.

"Chính cái bẫy này — hiểu tiện nghi mùa hè chỉ qua lăng kính nhiệt độ trong nhà — là điều chúng tôi muốn phá bỏ, một cái bẫy giam chúng ta trong logic coi điều hòa là câu trả lời duy nhất cho nhu cầu tiện nghi."

Ông Éric Bussolino, giám đốc kỹ thuật và môi trường của hãng, nói thêm: "Mục tiêu của chúng tôi là duy trì nhiệt độ không khí trong nhà tương đương nhiệt độ ngoài trời, đồng thời tạo ra luồng gió 1 mét/giây để giảm nhiệt độ cảm nhận cho hành khách."

AIA được chọn nhờ chuyên môn thiết kế các công trình sân bay, đã hợp tác với kiến trúc sư địa phương Olivier Brabant — người có hiểu biết cần thiết về thiết kế công trình cho khí hậu nhiệt đới hải dương của hòn đảo. Các kiến trúc sư địa phương vốn đã quen với thông gió tự nhiên, từ văn phòng, thư viện cho tới một giảng đường đại học do Brabant thiết kế.

"Chúng tôi chỉ cần thay đổi quy mô," ông Delanoë nói. "Bạn phải dẫn luồng không khí, phải chơi đùa với các yếu tố tự nhiên... Đó chính xác là điều tổ tiên chúng tôi đã làm trên đảo Réunion. Họ xây nhà theo hướng gió, với hành lang trung tâm, rồi mở cửa sổ hay đóng cửa tùy theo lượng không khí muốn đưa vào."

Hiệu quả kinh tế và môi trường

Nhà ga đến có chi phí xây dựng 75 triệu euro, trong đó 15 triệu euro dành cho hệ thống phân loại hành lý mới và 60 triệu euro cho phần tòa nhà. Kể từ khi đi vào hoạt động hai năm trước, sân bay đã tiết kiệm 150.000 euro mỗi năm tiền hóa đơn năng lượng.

Theo AIA, con số này tương đương mức tiết kiệm khoảng 60% so với một tòa nhà dùng điều hòa, trong khi lượng khí thải carbon thấp hơn tới tám lần.

Toàn cảnh sân bay Roland Garros trên đảo Réunion

Bà Delphine Robert, người dẫn dắt nhóm đón tiếp của ban du lịch địa phương và làm việc tại nhà ga mỗi tuần một lần, cho biết bà thích nơi này hơn các văn phòng khác.

"Ở đây rất thoáng. Thoải mái — nhiều ánh sáng, thông gió tối ưu. Tôi thấy làm việc trong tòa nhà này tốt hơn, vì tôi hay bị ốm — hậu quả của điều hòa vốn rất mạnh trong các văn phòng. Đó là lý do một tòa nhà nơi không khí lưu thông tự nhiên lại dễ chịu hơn."

Giới hạn khi áp dụng ở nơi khác

Ông Delanoë thừa nhận các bài học từ nhà ga này khó áp dụng hơn ở những đô thị lớn, ô nhiễm tại châu Âu lục địa. "Bạn sẽ tích tụ chất ô nhiễm bên trong — nó không hiệu quả," ông nói. "Chúng tôi may mắn vì ở trên đảo, xung quanh không có ô nhiễm."

Châu Âu lục địa — nơi đang vật lộn thích ứng với các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt do khủng hoảng khí hậu — cũng sẽ phải từ bỏ điều hòa để có thể tận dụng thông gió tự nhiên.

"Vấn đề là nếu bạn dùng điều hòa ở nhà, trong xe hơi, thì khi đến văn phòng mà không có điều hòa, bạn sẽ thấy nóng," ông nói. "Nghĩa là nếu bạn giảm bớt điều hòa trong suốt cuộc sống... khi văn phòng lên 30 độ, bạn sẽ không thấy nóng. Ở Réunion, người ta đã quen với 30 độ."