SoftBank lỗ hơn 3 tỷ USD vì đặt thừa tuabin khí đốt cho AI

SoftBank vừa công bố khoản lỗ 7,1 tỷ USD trong quý, trong đó hơn một nửa đến từ các khoản lỗ liên quan tới thiết bị phát điện. Đây là hệ quả của việc tập đoàn này đặt cọc mua số tuabin khí đốt vượt xa nhu cầu, với niềm tin rằng nhu cầu điện cho AI sẽ tăng không ngừng.

Đặt hàng "siêu cỡ" để giữ chỗ

SoftBank không phải cái tên đến sớm nhất với các xu hướng công nghệ, nhưng khi đã vào thì thường vào rất lớn. Đầu năm 2025, công ty đặt cược 30 tỷ USD vào OpenAI. Đến tháng 2, công ty thông báo chi nhánh SB Energy sẽ chi 33 tỷ USD xây nhà máy điện khí đốt công suất 9,2 gigawatt.

Triết lý "không nhất thì nhì" đó dường như cũng lan sang khâu mua sắm. Khoảng hai năm trước, SoftBank được cho là đã đặt cọc để mua hơn 13 gigawatt tuabin, tức gần 50% so với nhu cầu thực tế.

Việc đặt thừa chắc chắn đã giúp SoftBank giữ được tuabin và đẩy nhanh tiến độ dự án. Theo Peter Gardett, CEO của Noreva, SB Energy "không có lựa chọn nào khác ngoài việc đặt thừa tuabin cho tương lai nếu muốn có tuabin ngay lập tức".

Bối cảnh là nhu cầu điện cho AI tăng nhanh đến mức giới năng lượng không kịp trở tay. Hàng chờ đặt tuabin hiện kéo dài tới đầu thập niên 2030. Giữa lúc khí đốt tự nhiên nổi lên như nguồn điện chủ lực cho làn sóng AI, CEO Masayoshi Son đặt cược rằng với tiềm lực tài chính của mình, ông có thể chiếm lĩnh một phần thị trường: nếu thế giới AI muốn điện cho trung tâm dữ liệu, họ sẽ phải tìm đến ông.

Khoản cược hụt và cái giá của việc dò giá

Cược lớn này giờ đã không thành. SoftBank đã trả tiền đặt cọc không hoàn lại cho các nhà sản xuất tuabin để giữ đơn hàng, và nay phần lớn số tiền đó bị coi là mất trắng.

Theo Gardett, đây cũng là một bài học đắt giá về dò giá (price discovery) — quá trình thị trường xác lập mức giá thực. Thay vì trả giá cao mà vẫn có thể thiếu tuabin, SoftBank đã trả giá cao và đặt thừa. "Khoản trích lập này chính là lúc quá trình dò giá cuối cùng cũng diễn ra", ông nói.

Quy mô khoản cược sai hơn 3 tỷ USD phản ánh phần nào cơn sốt điện đang cuốn lấy thế giới AI. Đối mặt với thời gian chờ đấu nối lưới điện kéo dài nhiều năm, nhiều hyperscaler (các ông lớn vận hành hạ tầng đám mây quy mô lớn) và nhà phát triển đã chuyển sang khí đốt tự nhiên như một tấm chăn an toàn về năng lượng — thứ đã được chứng minh và quen thuộc.

Bài toán vận hành vẫn chưa có lời giải

Khi các trung tâm dữ liệu AI vận hành lâu hơn, người điều hành bắt đầu hiểu rõ hơn điều gì cần thiết để duy trì hoạt động. Khí đốt tự nhiên có vẻ là lựa chọn an toàn, nhưng vẫn tồn tại rủi ro, bao gồm việc bị cắt giảm nguồn cung vào mùa đông khi dự trữ giảm mà nhu cầu tăng vọt, theo Brent Nelson, giám đốc điều hành cấp cao phụ trách thị trường và chiến lược tại Ascend Analytics.

Vì vậy, theo Nelson, lưới điện có thể vẫn là phương án tốt nhất. Phần lớn trung tâm dữ liệu sẽ được phục vụ tốt nhất bằng kết nối lưới điện, dù công suất yêu cầu có thể nhỏ hơn bình thường. Để bù phần thiếu hụt, các pin quy mô lớn (large battery) là lựa chọn tiết kiệm chi phí — giúp cắt đỉnh phụ tải hoặc xử lý yêu cầu giảm công suất từ phía điện lực.

Các nhà vận hành trung tâm dữ liệu có thể đang đi đến kết luận tương tự, khiến thị trường khí đốt phát triển chậm hơn dự tính của SoftBank.

Dù vậy, khoản lỗ của SoftBank khó tạo hiệu ứng domino dẫn tới làn sóng hủy hàng loạt nhà máy điện khí. Nhu cầu điện của AI có vẻ vẫn quá lớn để điều đó xảy ra. Hiện tại khí đốt vẫn đang ở thế thượng phong, chỉ có điều SoftBank có lẽ đã chạm tới trần của nó.

Góc nhìn

Với các kỹ sư và doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, câu chuyện của SoftBank là lời nhắc về chi phí thật của hạ tầng AI. Khi lên kế hoạch cho trung tâm dữ liệu hay cụm GPU, việc tính toán nhu cầu điện cần dựa trên phụ tải thực tế và khả năng vận hành dài hạn, thay vì chạy theo xu hướng mở rộng nhanh. Việc đặt thừa nguồn lực — dù là tuabin, máy chủ hay băng thông — đều có thể trở thành khoản lỗ khó thu hồi nếu nhu cầu không tăng như dự kiến.

Bài học thứ hai là vai trò của lưới điện và các giải pháp lưu trữ năng lượng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn phát riêng, các doanh nghiệp có thể cân nhắc kết hợp đấu nối lưới với pin dự phòng để vừa tiết kiệm chi phí vừa linh hoạt ứng phó với biến động nguồn cung.