Starship của SpaceX lần đầu bay vào quỹ đạo, triển khai thế hệ Starlink mới

SpaceX vừa đạt một cột mốc quan trọng khi tên lửa Starship lần đầu tiên bay vào quỹ đạo Trái Đất thấp, thay vì chỉ bay theo quỹ đạo cận không gian như các chuyến trước. Chuyến bay thử nghiệm thứ 14 này còn đánh dấu lần đầu tiên Starship triển khai vệ tinh Starlink thế hệ mới, mở ra hướng ứng dụng thương mại thực tế cho hệ thống phóng mạnh nhất thế giới.

Cột mốc quỹ đạo đầu tiên

Sáng thứ Hai theo giờ địa phương, tên lửa Starship đã rời bệ phóng tại Nam Texas trong tiếng gầm vang dội. Đây là chuyến bay thử nghiệm thứ 14 của hệ thống phóng được đánh giá là mạnh nhất hành tinh.

Trong tất cả các chuyến bay trước đó, SpaceX chủ động hạn chế năng lực tối đa của tên lửa để bay theo quỹ đạo cận không gian — tức là đủ chậm để trọng lực Trái Đất kéo phương tiện trở lại bầu khí quyển trước khi nó hoàn thành một vòng quanh hành tinh. Lần này, sau nhiều chuyến bay cận quỹ đạo thành công liên tiếp, các kỹ sư SpaceX quyết định để tầng trên khai thác tối đa sức mạnh từ động cơ Raptor và tăng tốc đạt vận tốc quỹ đạo.

Kết quả: Starship đã thực sự đi hết chặng đường vào quỹ đạo Trái Đất thấp, thay vì chỉ đạt "99% quãng đường" như các lần trước.

Triển khai 26 vệ tinh Starlink thế hệ mới

Điểm đáng chú ý nhất của chuyến bay lần này là việc SpaceX mang theo 26 vệ tinh Starlink thế hệ mới trong khoang hàng của tên lửa. Đây là những vệ tinh có kích thước lớn đến mức không thể xếp vừa trong khoang của tên lửa Falcon 9 — "con ngựa thồ" quen thuộc của SpaceX.

Các vệ tinh được xếp phẳng và giải phóng lần lượt khỏi hệ thống triển khai của Starship nhờ một cơ cấu ròng rọc và cáp, đẩy chúng ra ngoài không gian theo cách ví von như chiếc máy bán kẹo Pez "nhả" từng viên kẹo.

• 26 vệ tinh được triển khai trong một lần phóng duy nhất
• Vệ tinh thế hệ mới có kích thước lớn hơn, đòi hỏi khoang hàng rộng hơn Falcon 9
• Hệ thống triển khai dùng ròng rọc và cáp thay vì cơ cấu đẩy truyền thống

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Starlink đang là một trong những giải pháp Internet vệ tinh được quan tâm tại Việt Nam, đặc biệt ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, hải đảo hoặc nơi hạ tầng cáp quang chưa vươn tới. Việc Starship có thể mang theo số lượng lớn vệ tinh Starlink thế hệ mới trong mỗi lần phóng có thể giúp giảm chi phí triển khai và tăng tốc độ phủ sóng toàn cầu.

Nếu Starship sớm đạt được khả năng tái sử dụng hoàn toàn và tần suất phóng cao, người dùng Internet vệ tinh tại khu vực châu Á — trong đó có Việt Nam — có thể được hưởng lợi từ băng thông lớn hơn, độ trễ thấp hơn và chi phí hợp lý hơn trong những năm tới.

Bước đệm cho tham vọng dài hạn

Việc đạt vận tốc quỹ đạo không chỉ là một thắng lợi kỹ thuật, mà còn là điều kiện tiên quyết cho các sứ mệnh quan trọng hơn của SpaceX: phóng vệ tinh thương mại với chi phí thấp, tiếp tế trạm không gian, đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trong khuôn khổ chương trình Artemis của NASA, và xa hơn là tham vọng chinh phục Sao Hỏa.

Mỗi chuyến bay thành công của Starship đưa ngành hàng không vũ trụ tiến thêm một bước, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh cho các đối thủ như Blue Origin, ULA hay các chương trình phóng của châu Âu và Trung Quốc. Với đà này, Starship có thể sớm chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang khai thác thương mại thường xuyên.