Startup hạt nhân X-energy được Amazon hậu thuẫn chính thức nộp đơn IPO, mục tiêu huy động 800 triệu USD

Startup năng lượng hạt nhân X-energy đã bắt đầu lộ trình giới thiệu đến các nhà đầu tư vào thứ Tư vừa qua trong nỗ lực tiến hành đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Theo các tài liệu đệ trình lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), công ty đặt mức giá mục tiêu cho mỗi cổ phiếu từ 16 đến 19 USD. Nếu chốt ở mức cao nhất, startup này có thể huy động được khoảng 814 triệu USD.

X-energy và các đối thủ trong ngành đang tận dụng làn sóng quan tâm mới đối với năng lượng phân hạch. Nhu cầu điện năng đang tăng vọt nhờ sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI và xu hướng điện khí hóa trên toàn xã hội.

Amazon là một trong những nhà đầu tư lớn nhất ủng hộ X-energy. Gã khổng lồ công nghệ này đã dẫn đầu vòng gọi vốn Series C-1 trị giá 500 triệu USD và cam kết mua tới 5 gigawatt điện hạt nhân từ công ty vào năm 2039.

Đợt IPO chắc chắn sẽ mang lại sự nhẹ nhõm cho các nhà đầu tư của X-energy, những người đã rót khoảng 1,8 tỷ USD vào công ty này, theo dữ liệu từ PitchBook. Trước đó, startup này từng cố gắng lên sàn thông qua sáp nhập ngược với một công ty mua lại mục đích đặc biệt (SPAC), nhưng thương vụ đã bị hủy vào năm 2023 khi cơn sốt SPAC hạ nhiệt.

Công nghệ lò phản ứng tiên tiến

Lò phản ứng của X-energy được gọi là lò phản ứng nhiệt độ cao làm mát bằng khí. Bên trong, uranium được bao bọc trong các hình cầu gốm và carbon, được làm mát bằng khí heli. Khí này sau đó truyền nhiệt sang một vòng tuabin hơi nước để phát điện. Thiết kế nhiên liệu này, được gọi là TRISO, dự kiến sẽ an toàn hơn các thiết bị nhiên liệu trước đây, dù hiện tại nó chưa được sử dụng rộng rãi.

Trong hồ sơ gửi SEC, X-energy cho biết họ đang vướng vào một tranh chấp bằng sáng chế với một công ty khác vừa phá sản gần đây. Ultra Safe Nuclear Corporation (USNC) đã phá sản vào năm 2024, và tài sản của họ được mua lại trong quá trình phá sản để thành lập Standard Nuclear. X-energy cáo buộc USNC vi phạm bằng sáng chế về chế tạo nhiên liệu và vấn đề này chưa được giải quyết thỏa đáng trong quá trình tố tụng phá sản.

Thách thức trong thương mại hóa

Ngoài Trung Quốc, việc phát triển các lò phản ứng hạt nhân mới gần như bị đình trệ do sự chậm trễ và vượt chi phí. Một thế hệ startup mới hy vọng rằng bằng cách thu nhỏ kích thước lò phản ứng, họ có thể vượt qua một số thách thức đã ám ảnh các thiết kế truyền thống.

Hiện chưa có startup nào về lò phản ứng modul nhỏ (SMR) xây dựng được nhà máy điện, dù một số công ty đang chạy đua để đáp ứng hạn chót ngày 4 tháng 7 do chính quyền Trump đặt ra.

Mặc dù nhiều công ty có thể bỏ lỡ hạn chót tùy ý này, họ vẫn có khả năng đạt được trạng thái tới hạn — thời điểm các phản ứng phân hạch trở nên tự duy trì.

Tuy nhiên, con đường từ trạng thái tới hạn đến các nhà máy điện có lợi nhuận dự kiến sẽ còn dài. Sản xuất hàng loạt có thể giúp giảm chi phí, nhưng thường mất khoảng một thập kỷ để quá trình này bắt đầu mang lại lợi nhuận. Hơn nữa, số lượng lò phản ứng mà các công ty này lên kế hoạch xây dựng có thể nhiều hơn những gì các công ty khác từng cố gắng, nhưng có thể chưa đủ cao để thu được lợi ích thực sự của sản xuất hàng loạt.

X-energy kỳ vọng rằng khi các kỹ thuật sản xuất lò phản ứng của họ trưởng thành — thứ mà các chuyên gia gọi là "Nth-of-a-kind" (lò phản ứng thứ N trong cùng một thiết kế) — công ty sẽ có thể giảm chi phí xuống 30% so với lò phản ứng đầu tiên (first-of-a-kind). Các nhà đầu tư nên chú ý kỹ đến chi phí của lò phản ứng đầu tiên này. Nó có thể quyết định sự thành bại của công ty.