Sự thật đau đớn về cách hoạt động của găng tay sốc điện mới của ICE

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) vừa công bố kế hoạch chi tới 20 triệu USD cho loại găng tay có khả năng phát ra những cú sốc điện gây đau đớn để khống chế đối tượng – một công cụ được xếp vào nhóm "vũ khí phi sát thương" dành cho lực lượng thực thi pháp luật. Vậy công nghệ này hoạt động ra sao và có những rủi ro gì?

Găng tay GLOVE là gì?

Sản phẩm này mang tên viết tắt không kém phần thẳng thắn: GLOVE (Generated Low Output Voltage Emitter) – tạm dịch là "Bộ phát điện áp thấp dạng găng tay". Được sản xuất bởi công ty Compliant Technologies có trụ sở tại Lexington, Kentucky, GLOVE từng được sử dụng trong các nhà tù và sở cảnh sát trên khắp nước Mỹ.

Về thiết kế, găng tay trông giống như một đôi găng tay tuần tra thông thường cho đến khi người dùng nhấn công tắc để kích hoạt chế độ điện. Theo phân loại, GLOVE thuộc nhóm CD3 – thiết bị gây sao nhãng và hạ nhiệt bằng dẫn truyền điện.

Cơ chế hoạt động khác biệt

Điểm đáng chú ý là GLOVE không hoạt động giống súng điện hoặc Taser – vốn bắn ra đầu kim hoặc sử dụng điện áp cao để gây tê liệt thần kinh cơ, qua đó chi phối hệ thần kinh trung ương. Thay vào đó, Găng tay GLOVE dùng phương pháp can thiệp thần kinh ngoại biên (neuro-peripheral interference) – về cơ bản là sốc vào da để bắn phá các dây thần kinh cảm giác, tạm thời làm "chập mạch" sự tập trung của não bộ.

Khi được kích hoạt bằng cách nhấn công tắc trên cổ tay trong một giây, các miếng đệm dẫn điện nằm ở lòng bàn tay và mặt dưới các ngón tay sẽ truyền các xung điện tần số cao trực tiếp vào điểm tiếp xúc trên cơ thể đối tượng. Một bộ pin sạc và mô-đun vi xử lý nằm trong túi kéo khóa ở cổ tay áo cung cấp năng lượng cho toàn bộ hệ thống.

Xung điện làm kích thích quá mức các đầu dây thần kinh trong hệ thần kinh ngoại biên của đối tượng, gây ra cơn đau ức chế chuyển động cơ phối hợp, nhưng không gây khóa cơ toàn thân. Cơn đau chỉ khu trú ở vùng da tiếp xúc với các miếng đệm dẫn điện. Nhà sản xuất khẳng định găng tay có thể khiến đối tượng tuân thủ trong vòng chưa đầy 3 giây mà không để lại vết bỏng, vết hằn hay sẹo.

Điểm mạnh và giới hạn

Vì dòng điện chỉ chạy giữa các miếng tiếp xúc trên thiết bị và băng qua da của đối tượng, cảnh sát đeo găng tay cũng như các đồng nghiệp hỗ trợ giữ đối tượng sẽ không bị giật điện. Găng tay hoạt động tốt trong khoảng nhiệt độ từ 14 đến 122 độ F (khoảng -10°C đến 50°C), và có ba phiên bản: Gen 3, 4 và 5.

Điện áp tối đa được giới hạn ở 380V cho tất cả các phiên bản, trong khi điện áp tối thiểu là 210V đối với Gen 3 và 4, tăng lên 324V ở Gen 5. Thời gian kích thích tối đa lên tới 2 giờ đồng hồ ở các mẫu Gen 3 và 4, giảm xuống còn 90 phút ở Gen 5. Pin có thể trải qua 2.000 chu kỳ sạc/xả và sạc đầy chỉ trong 2 giờ. Bốn đèn LED trên găng tay hiển thị mức pin hiện tại, mỗi đèn tương ứng với 25%.

Tính năng giám sát và khuyến cáo sử dụng

Các phiên bản Gen 4 và 5 đều được trang bị cơ chế ghi lại "sự kiện kích hoạt" – theo dõi ngày, giờ, phút và thời gian tiếp xúc da phục vụ cho việc giám sát và báo cáo sau hành động. Gen 4 lưu dữ liệu này trên thẻ microSD có thể tháo rời, trong khi Gen 5 sử dụng bộ nhớ trong tích hợp, truy cập qua cổng USB-C.

Găng tay cũng có chức năng kiểm tra: người vận hành có thể tự chạm miếng đệm vào cẳng tay để cảm nhận một luồng điện nhỏ, xác nhận thiết bị hoạt động bình thường. Theo hướng dẫn sử dụng, người dùng GLOVE phải được chứng nhận và tái chứng nhận mỗi hai năm để tiếp tục sử dụng thiết bị.

Các khuyến cáo rõ ràng trong tài liệu hướng dẫn của Compliant Technologies bao gồm:

• Không sử dụng quá hai đơn vị GLOVE (tức một cặp) cùng lúc trên một đối tượng.
• Cú sốc liên tục không được vượt quá 15 giây.
• Chỉ nhắm vào tay và chân, tuyệt đối tránh đầu, mặt, cổ họng, ngực và háng.
• Không sử dụng cho người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người khuyết tật nặng.
• Không dùng công nghệ này để đối phó với sự chống đối bằng lời nói, trừng phạt hay tra tấn.

Hạn chế lớn nhất

Điểm yếu quan trọng của GLOVE là để hoạt động hiệu quả, thiết bị phải tiếp xúc trực tiếp với da trần của đối tượng. Theo Compliant Technologies, găng tay sẽ không hoạt động xuyên qua quần áo khô hoặc lớp lông dày. Tuy nhiên, găng tay vẫn có thể hoạt động nếu đối tượng mặc quần áo mỏng và ướt, chẳng hạn như áo thun hoặc áo cánh bị thấm nước. Ngoài ra, GLOVE "không thích" bị nhúng vào nước và có thể bị hỏng vĩnh viễn nếu gặp tình huống này.

Lo ngại từ các tổ chức nhân quyền

Michael Crowley, nhà nghiên cứu cấp cao tại Omega Research Foundation – tổ chức theo dõi các hành vi vi phạm nhân quyền liên quan đến thiết bị cảnh sát, an ninh và quân sự trên toàn thế giới – bày tỏ quan ngại rằng GLOVE dường như được thiết kế không phải để khống chế hay vô hiệu hóa, mà là để gây đau đớn.

"Công nghệ CD3 gây đau," Crowley nói. "Công ty gọi đây là giải pháp hạ nhiệt, nhưng toàn bộ ý tưởng của nó là kiểm soát hoặc gây ảnh hưởng lên người khác thông qua nỗi đau. Omega coi đây là một công nghệ có tính lạm dụng cố hữu, không nên được sản xuất, bán hoặc sử dụng bởi các quan chức thực thi pháp luật, bao gồm cả ICE."

Với mức đầu tư lên tới 20 triệu USD và bản chất gây đau của công nghệ này, cuộc tranh luận về tính đạo đức và sự cần thiết của GLOVE trong lực lượng thực thi pháp luật chắc chắn sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.