Tại sao phần mềm cần "Vòng lặp thứ ba" để kết nối người dùng?

Trong bối cảnh phát triển phần mềm hiện đại, chúng ta thường nói về việc phá bỏ bức tường giữa các nhà phát triển (Dev) và đội ngũ vận hành (Ops) thông qua DevOps. Tuy nhiên, một khái niệm mới đang nổi lên gọi là "Vòng lặp thứ ba" (Third Loop), nhấn mạnh vào việc phá bỏ rào cản tiếp theo: giữa những người tạo ra phần mềm và những người thực sự sử dụng nó.

Khái niệm Vòng lặp thứ ba trong phát triển phần mềm

Sức mạnh của việc đặt tên

Trong một tập podcast gần đây của HeavyBit, các diễn giả James Governor, Kim Harrison, Heidi Waterhouse và Adam Zimman đã thảo luận về ý nghĩa của cái tên "Third Loop". Họ chia sẻ rằng việc đặt tên cho một khái niệm là cực kỳ quan trọng vì nó giúp mọi người đồng thuận và hiểu rõ vấn đề.

Trước đây, họ đã đặt tên cho một tập hợp các thực hành bao gồm feature flags (cờ tính năng), dark launches, observability (khả năng quan sát) và canarying là "Progressive Delivery" (Triển khai Tiến bộ). Cái tên này đã giúp gói gọn các kỹ thuật cũ như smoke test hay blue-green deployment dưới một mái nhà chung, kết hợp với khả năng của điện toán đám mây và tự động hóa.

Định nghĩa lại mối quan hệ với người dùng

Cốt lõi của "Vòng lặp thứ ba" là nhận thức rằng việc triển khai phần mềm (delivery) không đồng nghĩa với việc người dùng chấp nhận nó (adoption). Heidi Waterhouse giải thích rằng khi chúng ta phá bỏ bức tường giữa Dev và Ops, chúng ta đã đạt được nhiều hiểu biết sâu sắc. Nhưng bây giờ, cần phải phá bỏ bức tường tiếp theo giữa người làm phần mềm và người dùng phần mềm.

"Nếu chúng ta có thể phá bỏ bức tường đó và nói rằng những người sử dụng phần mềm là một phần thiết yếu của trải nghiệm phần mềm... nếu họ không sử dụng nó, phần mềm của chúng ta trở nên vô nghĩa."

Điều này có nghĩa là phần mềm không còn là thứ được ban phát từ trên cao, mà là một sự cộng tác. Người dùng cần được lắng nghe và cách họ sử dụng phần mềm cần được quan sát kỹ lưỡng thông qua các vòng phản hồi (feedback loops).

Ủy quyền hay Từ bỏ trách nhiệm?

Một khái niệm thú vị được đề cập trong cuộc thảo luận là "Radical Delegation" (Ủy quyền triệt để). Adam Zimman lấy cảm hứng từ hải quân cũ, nơi thuyền trưởng được giao mục tiêu nhưng có toàn quyền quyết định cách thực hiện nó vì không thể liên lạc liên tục với bộ chỉ huy.

Trong bối cảnh phần mềm, điều này có nghĩa là trao quyền kiểm soát cho người dùng hoặc những người gần gũi với họ nhất. Ví dụ, cho phép người dùng quyết định khi nào họ sẵn sàng cập nhật một tính năng mới.

Tuy nhiên, có một sự phân biệt quan trọng giữa "ủy quyền" (delegation) và "từ bỏ trách nhiệm" (abdication). Khi bạn ủy quyền, bạn vẫn chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Nếu bạn đẩy một bản cập nhật cho người dùng và nó làm hỏng thiết bị của họ, bạn không thể đổ lỗi cho người dùng đó. Đó là sự từ bỏ trách nhiệm, không phải ủy quyền.

Người dùng và trải nghiệm số

Phần mềm ở khắp mọi nơi

Lý do tại sao "Vòng lặp thứ ba" lại trở nên cấp bách là vì phần mềm hiện nay đã thâm nhập vào mọi mặt của cuộc sống. Nó có trong xe hơi, trong nhà, và thậm chí trong cả những chiếc máy cày. Những người không rành công nghệ cũng buộc phải sử dụng chúng để tham gia vào xã hội.

Khi các nhà sản xuất phần mềm "ép" các bản cập nhật lên người dùng thay vì coi đó là một mối quan hệ phối hợp, họ có nguy cơ gây ra hại thực sự cho người dùng. Do đó, việc tôn trọng tốc độ thích ứng của từng người dùng là rất quan trọng. Chúng ta cần cả những người đam mê công nghệ sớm tiếp nhận cái mới, lẫn những người thích giữ nguyên những gì vẫn hoạt động tốt.

Kết luận

Mục tiêu cuối cùng của Progressive Delivery và Vòng lặp thứ ba không phải là để cạnh tranh với đối thủ, mà là để mang lại niềm vui và giá trị thực sự cho khách hàng. Các doanh nghiệp cần hiểu rằng không phải mọi khách hàng đều muốn cùng một thứ vào cùng một thời điểm. Bằng cách cung cấp các lựa chọn và tôn trọng quyền tự chủ của người dùng, chúng ta có thể xây dựng những sản phẩm phần mềm bền vững và nhân văn hơn.