Tài xế thử nghiệm Waymo và Zoox liên tục chấn thương khi robotaxi mở rộng quy mô

Sự bùng nổ của dịch vụ robotaxi trong hai năm qua đang đi kèm với một cái giá thầm lặng về con người. Theo dữ liệu mà TechCrunch tổng hợp từ Cơ quan Quản lý An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Hoa Kỳ (OSHA), các tài xế thử nghiệm của Waymo và Zoox đã ghi nhận hơn hai chục ca chấn thương trong năm 2024 và 2025, chủ yếu do hệ thống tự lái phanh gấp hoặc đánh lái đột ngột.

Những tài xế này, những người chịu trách nhiệm vận hành và giám sát xe tự lái trên đường công cộng, đã phải chịu các chấn thương như bong gân, căng cơ, chấn thương vùng cổ và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nhiều người trong số họ đã phải nghỉ làm từ vài tuần đến vài tháng để hồi phục.

Phanh gấp – nguyên nhân chính gây chấn thương

Theo số liệu OSHA, Transdev – đơn vị quản lý và tuyển dụng tài xế thử nghiệm cho Waymo – đã báo cáo 16 ca chấn thương liên quan đến các trung tâm vận hành của Waymo tại ba thành phố, tất cả đều xuất phát từ việc phần mềm tự lái phanh gấp hoặc chuyển làn đột ngột. Trong khi đó, Zoox ghi nhận tối đa 8 ca chấn thương của nhân viên liên quan đến phanh gấp.

“Bạn có thể đang chạy ở tốc độ 45 dặm/giờ, chiếc xe đột ngột thực hiện lệnh ‘nogo’ (tên mã nội bộ cho sự cố hệ thống), và bạn bị hất về phía trước giữa đường trong khi giao thông đang đông đúc. Lúc đó bạn phải nhanh chóng giành quyền kiểm soát,” một tài xế giấu tên chia sẻ.

Điều đáng lo ngại là các chấn thương vẫn tiếp tục xảy ra ngay cả trong năm 2026. OSHA không yêu cầu các công ty nộp dữ liệu hàng năm cho đến năm sau, khiến bức tranh toàn cảnh về mức độ nghiêm trọng của vấn đề bị che khuất. Nguồn tin từ các nhà thầu hiện tại và cựu nhân viên của Zoox cho biết hệ thống phanh gấp vẫn diễn ra thường xuyên cho đến tháng 7/2025.

Xe tự lái Waymo chạy trên đường cao tốc

Mở rộng quy mô, gia tăng rủi ro

Waymo đã có bước nhảy vọt lớn về quy mô đội xe từ năm 2025, tăng từ 1.500 lên hơn 3.500 xe. Việc mở rộng sang nhiều thành phố mới đồng nghĩa với việc khối lượng thử nghiệm tăng lên đáng kể, kéo theo số ca chấn thương của tài xế cũng tăng theo.

Số liệu từ Transdev cho thấy sự gia tăng rõ rệt:

• Năm 2024: 5 ca chấn thương tại San Francisco, Los Angeles và Phoenix, chủ yếu do hành vi thất thường của xe.
• Năm 2025: 11 ca chấn thương tại ba thị trường này, gần như toàn bộ đều do phanh gấp.

Một trường hợp điển hình vào tháng 9/2025 tại Phoenix: tài xế phải nghỉ làm 157 ngày sau khi xe “thực hiện sự kiện phanh gấp phóng đại mà không có vật cản nào”. Thậm chí, một tài xế khác tại Los Angeles phải nghỉ 175 ngày sau khi xe phanh gấp vì “một nhóm trẻ em đang chơi trên lối đi bộ”.

Zoox và nỗi ám ảnh “cú phanh ma”

Các nhà thầu của Zoox cho biết hiện tượng phanh gấp (gọi nội bộ là “brake jabs”) có thể xảy ra nhiều lần trong một buổi thử nghiệm, thậm chí tại cùng một vị trí. Nguyên nhân thường là do hệ thống phát hiện – hoặc nhận diện sai – các mảnh vụn trên đường. Tình huống đáng sợ nhất là khi xe gặp sự cố “nogo” – toàn bộ hệ thống ngừng hoạt động, dẫn đến phanh gấp giữa dòng xe đang lưu thông.

Báo cáo gửi OSHA của Zoox cho thấy các chấn thương thường gặp nhất:

• Chấn thương vai và cánh tay trên sau một cú phanh gấp bất ngờ tại San Francisco vào tháng 1/2025.
• Tổn thương vùng cổ và sưng vai sau một cú dừng “không thể đoán trước” vào cuối tháng 1/2025.
• Đau nhói ở xương sườn và căng cơ vai của một giảng viên đào tạo tài xế ngồi ở hàng ghế sau khi xe thực hiện phanh gấp do phần mềm điều khiển.

Một trong những ca nghiêm trọng nhất khiến nhân viên nghỉ việc 46 ngày là trường hợp tại Las Vegas vào tháng 5/2025, với triệu chứng “đau lưng dữ dội” sau khi vận hành xe thử nghiệm.

Xe robotaxi Zoox trong quá trình thử nghiệm

Cam kết an toàn hay lời hứa suông?

Cả Waymo và Zoox đều từ chối trả lời chi tiết về các chấn thương cụ thể. Waymo khẳng định: “An toàn của hành khách, người tham gia giao thông và đội ngũ nhân viên là ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi đã chạy hàng chục triệu dặm với người vận hành phía sau tay lái trong quá trình phát triển và xác thực công nghệ.”

Về phía Zoox, công ty cho rằng các sự cố phanh gấp đôi khi là “không thể tránh khỏi” và số ca chấn thương chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với hàng triệu dặm thử nghiệm.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là 4 trong số 8 chấn thương của Zoox xảy ra sau khi công ty phát hành lệnh thu hồi liên quan đến xu hướng phanh bất ngờ của xe. Zoox khẳng định các sự cố sau đó không liên quan đến bản vá phần mềm này, nhưng nhiều nguồn tin nội bộ cho thấy vấn đề vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Bài học cho ngành công nghiệp robotaxi

Sự việc này đặt ra một câu hỏi lớn về trách nhiệm của các công ty công nghệ trong việc bảo vệ nhân viên tuyến đầu – những người đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển và hoàn thiện công nghệ. Việc thuê ngoài tài xế thử nghiệm qua các đơn vị trung gian như Transdev có thể khiến trách nhiệm này trở nên mơ hồ hơn.

Ở góc độ người tiêu dùng Việt Nam, khi các hãng xe công nghệ trong nước cũng đang từng bước nghiên cứu và phát triển xe tự hành, câu chuyện từ Waymo và Zoox là một lời nhắc nhở quan trọng: công nghệ có thể phát triển nhanh, nhưng sự an toàn của con người – cả hành khách lẫn nhân viên vận hành – luôn phải là ưu tiên tuyệt đối.