Tàu Hera của ESA chuẩn bị quan sát vết tích vụ va chạm DART trên tiểu hành tinh

Tàu vũ trụ Hera của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đang tiến gần hệ tiểu hành tinh kép Didymos – Dimorphos, nơi hai năm trước NASA đã chủ động cho tàu DART lao vào tiểu hành tinh nhỏ Dimorphos. Nhiệm vụ mới được kỳ vọng sẽ cung cấp bức tranh đầy đủ nhất về vết tích vụ va chạm, đồng thời giúp giới khoa học đánh giá chính xác hơn hiệu quả của phương pháp phòng thủ hành tinh bằng cách thay đổi quỹ đạo thiên thạch.

Mô phỏng tàu Hera tiếp cận tiểu hành tinh Dimorphos, bên trái là một phần của Didymos

Hera làm gì khi đến nơi?

Theo kế hoạch, trong tháng 11 và tháng 12, tàu Hera sẽ thực hiện các phép đo cơ sở đối với hai tiểu hành tinh từ khoảng cách 25 đến 30 km. Đây là giai đoạn quan trọng để xác lập dữ liệu tham chiếu trước khi tàu tiến sâu hơn vào hệ, phục vụ các quan sát cận cảnh ở độ phân giải cao.

Khác với DART — con tàu chỉ kịp ghi lại khoảnh khắc va chạm rồi bị phá hủy — Hera được thiết kế để ở lại lâu dài, quan sát kỹ lưỡng miệng hố va chạm, cấu trúc bề mặt và sự thay đổi hình dạng của Dimorphos sau cú đâm.

Vì sao nhiệm vụ này quan trọng?

Vụ va chạm của DART năm 2022 đã chứng minh rằng con người có thể thay đổi quỹ đạo của một tiểu hành tinh. Tuy nhiên, để biến thử nghiệm đó thành một chiến lược phòng thủ hành tinh thực sự khả thi, giới khoa học cần hiểu rõ hơn về:

• Khối lượng và mật độ bên trong của Dimorphos, yếu tố quyết định mức độ dịch chuyển quỹ đạo
• Hiệu ứng của lực đẩy từ vật chất bắn ra sau va chạm, hay còn gọi là hiệu ứng "tên lửa đẩy tự nhiên"
• Mức độ tổn thương bề mặt và khả năng tái cấu trúc của tiểu hành tinh sau cú sốc

Những dữ liệu này mang ý nghĩa sống còn nếu một ngày nào đó nhân loại phải đối phó với một thiên thạch thực sự đe dọa Trái Đất. Với các nhà nghiên cứu thiên văn và cộng đồng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam, đây cũng là bài học thực tiễn về cách các sứ mệnh không gian được thiết kế để thu thập dữ liệu khoa học có giá trị lâu dài, chứ không chỉ để lại một khoảnh khắc ấn tượng.

DART đặt ra câu hỏi liệu con người có thể bảo vệ Trái Đất khỏi thiên thạch hay không. Hera sẽ trả lời câu hỏi đó bằng dữ liệu đo đạc cụ thể.

Bước tiếp theo

Sau giai đoạn đo đạc ban đầu, Hera dự kiến sẽ tiến gần hơn để quan sát chi tiết bề mặt Dimorphos, bao gồm cả miệng hố và các mảnh vụn do DART để lại. Những hình ảnh và số liệu thu được sẽ được phân tích song song với dữ liệu từ các kính thiên văn mặt đất, tạo nên bộ hồ sơ hoàn chỉnh về một trong những thí nghiệm phòng thủ hành tinh quan trọng nhất trong lịch sử.