Tàu ngầm không người lái Anh lần đầu bắn ngư lôi thành công

XV Excalibur vừa trở thành phương tiện dưới nước không người lái đầu tiên của Anh — và có thể là của cả Mỹ — phóng thành công ngư lôi hạng nặng. Sự kiện này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc biến drone dưới nước từ phương tiện trinh sát đơn thuần thành vũ khí tấn công thực thụ.

Bước đột phá của dự án CETUS

XV Excalibur là tàu ngầm không người lái (UUV) dài 12 mét, được giới thiệu lần đầu vào năm ngoái với vai trò là tàu ngầm drone cỡ lớn đầu tiên của Hải quân Hoàng gia Anh, nằm trong Dự án CETUS.

Theo Văn phòng Thủ tướng Anh, cuộc thử nghiệm phóng ngư lôi diễn ra trong khuôn khổ AUKUS — liên minh an ninh ba bên giữa Australia, Anh và Mỹ. Excalibur đã phóng một ngư lôi hạng nặng "được Mỹ và Australia đồng phát triển", nhiều khả năng chính là ngư lôi Mk 48 hiện được trang bị cho toàn bộ tàu ngầm của Hải quân Mỹ.

Đây là lần đầu tiên Mỹ hoặc Anh phóng ngư lôi từ một drone dưới nước, chứ không phải từ tàu ngầm có thủy thủ đoàn.

Cách thức hoạt động

Theo thông tin ghi nhận được, Excalibur tự hành đến vị trí phóng và thực hiện trình tự phóng đã lập trình sẵn. Tuy nhiên, phương tiện này không chịu trách nhiệm phát hiện hay theo dõi mục tiêu — dữ liệu mục tiêu được cung cấp từ các hệ thống bên ngoài.

Một điểm đáng chú ý: Excalibur không có ống phóng ngư lôi. Khoang chứa vũ khí ở phần giữa thân tàu quá nhỏ để chứa một quả ngư lôi cỡ lớn, nên rất có thể vũ khí được mang theo qua một loại giá đỡ gắn dưới bụng tàu.

Hợp đồng nâng cấp và tham vọng tương lai

Nhà chế tạo Excalibur là MSubs Ltd (đặt tại Plymouth) đã công bố vào tháng 7 rằng họ nhận được hợp đồng mới trị giá 6,7 triệu bảng Anh (khoảng 8,9 triệu USD) từ Cơ quan Bàn giao Tàu ngầm để thực hiện giai đoạn thử nghiệm và đánh giá tiếp theo cho Hải quân Hoàng gia.

Dù Excalibur hiện vẫn là phương tiện thử nghiệm, nó được kỳ vọng sẽ định hình các yêu cầu cho thế hệ UUV tương lai mà Hải quân Anh muốn dùng để tuần tra Bắc Đại Tây Dương và bảo vệ trước nguy cơ Nga phá hoại cáp ngầm cùng các hạ tầng quan trọng khác trong trường hợp xảy ra xung đột.

Đáng chú ý, các thử nghiệm này diễn ra đúng thời điểm Thủ tướng Anh Andy Burnham dự kiến xác nhận Anh và Mỹ đang hợp tác trong một liên danh AI và tự chủ. Sáng kiến này được cho là sẽ giúp nước Anh bảo vệ hạ tầng quốc gia trọng yếu — từ tuyến hàng hải đến không phận — bằng cách cung cấp khả năng phát hiện mối đe dọa và răn đe đối thủ.

"Chúng ta mạnh mẽ nhất khi hợp tác với các đối tác để giải quyết những thách thức chung phức tạp nhất, được dẫn dắt bởi các giá trị của mình."

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Sự kiện này phản ánh một xu hướng rõ ràng trong quân sự hiện đại: tự động hóa và trí tuệ nhân tạo đang dịch chuyển từ trên không và trên bộ xuống dưới biển. Các quốc gia đang chạy đua phát triển phương tiện không người lái có khả năng tấn công, không chỉ trinh sát.

Đối với khu vực Biển Đông — nơi có nhiều tuyến cáp quang biển quan trọng và các tranh chấp hàng hải phức tạp — sự phát triển của drone dưới nước mang cả tiềm năng lẫn rủi ro. Việc một drone có thể mang ngư lôi đặt ra câu hỏi lớn về kiểm soát vũ khí tự động và nguy cơ leo thang xung đột mà không cần con người ra quyết định trực tiếp.