Tesla khai tử Solar Roof: Hàng loạt nhà thầu lắp đặt ôm khoản lỗ hàng trăm nghìn USD

Quyết định đột ngột của Tesla trong việc dừng sản xuất dòng mái ngói năng lượng mặt trời Solar Roof đã đẩy các nhà thầu bên thứ ba — những người trực tiếp bán và lắp đặt sản phẩm — vào cảnh khốn đốn. Nhiều đơn vị cho biết họ đã đầu tư hàng trăm nghìn USD vào chương trình và nay gần như trắng tay.

Tesla Solar Roof

Sản phẩm khó bán, bị khai tử chỉ sau một đêm

Quy mô của sự rút lui này thực sự đáng chú ý. Trong khoảng 7 năm, Tesla chỉ lắp đặt được khoảng 3.000 hệ thống Solar Roof trên toàn nước Mỹ, đạt đỉnh vỏn vẹn từ 21 đến 32 hệ thống mỗi tuần — thấp hơn tới 95% so với lời hứa lặp đi lặp lại của Elon Musk về con số 1.000 hệ thống mỗi tuần vào giai đoạn 2019-2020.

Được biết, Tesla đã ngừng cung cấp các tấm ngói từ tháng 8 và thông báo với mạng lưới thợ lắp đặt được chứng nhận rằng họ sẽ chỉ vận chuyển các tấm pin mặt trời thông thường trong tương lai. Trang tesla.com/solarroof hiện chuyển hướng sang trang pin mặt trời và mục "Solar Roof" cũng đã bị gỡ khỏi menu Energy. Đây là cái kết lặng lẽ cho một sản phẩm vốn đã "sống thực vật" hơn một năm qua sau quyết định nội bộ rằng sản phẩm này "không khả thi về mặt tài chính".

Chi phí đào tạo cũng đủ khiến nhà thầu lao đao

Những người phải gánh hậu quả chính là các nhà thầu lợp mái và lắp đặt năng lượng mặt trời được chứng nhận — những người mà Tesla dựa vào để đưa sản phẩm lên mái nhà thực tế. Theo báo cáo của Roofing Contractor, các đơn vị như Elevated Roofing & Siding (Ohio), PGT Home Energy Solutions (Arizona), Westfall Roofing (Florida) hay Saguaro Solar, Electric & Roofing (Tucson) đều chịu ảnh hưởng nặng nề.

Trở thành thợ lắp đặt Solar Roof không phải là một khóa học cuối tuần. Các nhà thầu phải cử đội ngũ tham gia khóa đào tạo kéo dài nhiều tuần ở Bờ Tây và một số đơn vị còn phải hoàn thành 3 ca lắp đặt có giám sát trước khi được chứng nhận.

"Đó không chỉ đơn giản là tham gia một khóa đào tạo; chúng tôi đã đầu tư nghiêm túc vào việc học hệ thống này," Ryan Westfall, chủ tịch Westfall Roofing, chia sẻ.

Khoản đầu tư đó tạo ra một sản phẩm mất hơn hai tuần để lắp đặt — trong khi một hệ thống năng lượng mặt trời lắp trên giá đỡ thông thường chỉ mất khoảng hai ngày. Giờ đây, các nhà thầu phải gấp rút thiết kế lại các dự án đang triển khai hoặc chuyển sang các hệ thống thay thế giữa chừng, gây tốn kém và chậm trễ không đáng có.

Nhà thầu "ôm bom" trong khi Tesla rút lui

Electrek đã trò chuyện với các nhà thầu cho biết họ đã đổ hàng trăm nghìn USD vào việc hỗ trợ Solar Roof — xây dựng đội ngũ, trang thiết bị và đào tạo — nhưng giờ đây gần như không còn gì để bù đắp.

Nhiều người ngần ngại lên tiếng công khai vì họ vẫn đang phân phối các sản phẩm năng lượng khác của Tesla như tấm pin mặt trời và Powerwall. Việc chỉ trích hãng xe điện có thể gây nguy hiểm cho mối quan hệ hợp tác còn lại này.

Đây chính là tình thế khó xử của các nhà thầu được Tesla chứng nhận: họ phụ thuộc vào một thương hiệu vừa quay lưng với dòng sản phẩm mà họ đã xây dựng cả cơ nghiệp, trong khi vẫn phải tiếp tục bán các thiết bị phần cứng còn lại của hãng.

Nỗi lo về bảo hành và dịch vụ kéo dài 25 năm

Tesla tuyên bố sẽ tôn trọng các hợp đồng bảo hành hiện có và tiếp tục cung cấp phụ tùng thay thế cho các hệ thống Solar Roof đã lắp đặt. Tuy nhiên, các nhà thầu không tin điều đó sẽ giữ vững trong suốt vòng đời 25 năm của những mái ngói này.

Greg Field, chủ sở hữu PGT Home Energy Solutions, bày tỏ sự hoài nghi về khả năng cung cấp linh kiện lâu dài. Aaron Nichols từ Exact Solar cảnh báo về "chi phí nhân công cao hơn nhiều cho bất kỳ ai cần trợ giúp" bởi các tấm ngói rất tốn công bảo trì và các kết nối điện của chúng rất phức tạp.

Todd Miller của Isaiah Industries nhận định rằng Tesla đã đối xử với Solar Roof chủ yếu như một công nghệ năng lượng mặt trời thay vì một sản phẩm lợp mái — và đánh giá thấp độ phức tạp của ngành kinh doanh lợp mái mà họ dấn thân vào.

Góc nhìn của Electrek

Nhìn lại, việc Tesla trước đó chuyển giao việc lắp đặt cho các nhà thầu địa phương được chứng nhận — nơi mà chính hãng gọi là "mô hình kinh doanh địa phương, tốn nhiều nhân công và biên lợi nhuận thấp" — hóa ra lại là một đòn giáng mạnh vào chính các đối tác của mình.

Tesla đã chuyển phần khó khăn nhất, kém sinh lời nhất của Solar Roof — việc lắp đặt vật lý và mối quan hệ khách hàng — cho các công ty địa phương nhỏ, để họ tự gánh chi phí đào tạo và thiết bị, rồi rút sản phẩm khỏi tay họ. Tesla chỉ giữ lại trách nhiệm bảo hành có thể kiểm soát được cho 3.000 mái nhà. Còn các nhà thầu thì giữ lại khoản đầu tư mắc kẹt, các dự án dang dở và nhiệm vụ khó xử là bảo trì một sản phẩm đã bị ngưng sản xuất trong hai thập kỷ tới.

Năng lượng mặt trời tích hợp vào mái nhà (building-integrated solar) không hề chết. Nhiều nhà thầu trong số này cho biết họ sẵn sàng làm lại — nhưng chỉ với một nhà sản xuất thực sự cam kết hỗ trợ lâu dài và cung cấp linh kiện ổn định. Sau khi chứng kiến cách Tesla đối xử với đối tác của mình, liệu có bao nhiêu người còn dám tin tưởng vào "công ty tiếp theo" xuất hiện và chào mời hợp tác?

Bài viết dựa trên báo cáo độc quyền của Electrek về việc Tesla ngừng sản xuất Solar Roof và những hệ lụy đối với hệ thống nhà thầu lắp đặt đối tác.