Thí nghiệm xã hội: Đăng tranh thật của Monet làm AI để xem phản ứng của cộng đồng mạng

Một thí nghiệm xã hội thú vị về nghệ thuật và công nghệ đã diễn ra trên mạng xã hội tuần này, sau khi một người dùng đăng tải bức tranh thật của họa sĩ Claude Monet nhưng giới thiệu đó là tác phẩm do AI tạo ra. Người này đã yêu cầu cộng đồng mạng giải thích điều gì khiến bức tranh "AI" này kém hơn một bức tranh Monet thật. Không thiếu những "chuyên gia" có con mắt tinh tường vội vàng góp ý, chỉ trích những lỗi sai mà họ cho là do trí tuệ nhân tạo gây ra.

Vụ việc bắt đầu khi người dùng @SHL0MS đăng bức tranh lên nền tảng X (trước đây là Twitter) với dòng trạng thái: "Tôi vừa tạo một hình ảnh theo phong cách tranh Monet bằng AI. Vui lòng mô tả chi tiết nhất có thể điều gì khiến bức tranh này kém hơn một bức tranh Monet thật." Người dùng thậm chí còn gắn nhãn "Made with AI" (Được tạo bằng AI) của X để tăng tính thuyết phục cho trò đùa.

Thực tế, bức tranh này là một trong số 250 bức tranh sơn dầu thuộc loạt tranh nổi tiếng "Hoa súng" (Water Lilies) của họa sĩ người Pháp Claude Monet. Trong loạt tranh này, Monet đã miêu tả các cảnh vật từ vườn hoa tại nhà riêng trong 31 năm cuối đời của ông.

Tuy nhiên, các nhà phê bình mạng đã rất hào hứng chỉ ra hàng loạt chi tiết "rõ ràng" để chứng minh tại sao "bức tranh AI" Monet này không thể so sánh với một tác phẩm gốc. Một người thậm chí còn dành thời gian viết một bài phân tích dài 850 words về những thiếu sót của tác phẩm do AI tạo ra.

Dưới đây là một số bình luận tiêu biểu nhất:

"Tôi thất vọng vì phải chỉ ra điều này," người dùng @egg_oni viết. "Không có sự kết nối nào về chiều sâu và lựa chọn màu sắc. Phản chiếu của cây lan vào lá súng mà không quan tâm đến chiều sâu không gian hay độ tương phản. Phần nền hỗn hợp giữa lá súng và tảo mơ hồ một cách thái quá, giống như hầu hết các tác phẩm nghệ thuật AI."

"Phản chiếu trong nghệ thuật AI chỉ là nhiễu hạt vẽ đúng cách," @jordoxx nhận xét. "Monet thực sự hiểu cách ánh sáng hoạt động trên mặt nước."

"Lựa chọn màu sắc ở một số nơi, ví dụ như màu tím xung quanh lá súng, nổi bật với tôi là tệ hơn nhiều so với hầu hết các tranh Monet," @0xchiefyeti bình luận. "Tôi có cảm giác nghệ sĩ đã không kết nối được mắt với cọ/bảng màu..."

"Không có khung, không có cảm giác về ranh giới giữa chủ thể và vật thể, chỉ có màu sắc," @robertjett_ nhận xét.

"Nó thiếu sự sống động," @AzuriSplashes viết. "Nó thiếu kết cấu, các cạnh thô ráp, những nếp gấp, khe hở và độ dốc của nghệ thuật tạo hình. Những điểm nổi bật tinh tế, được tính toán kỹ lưỡng. Phiên bản AI chỉ là sự hạt hóa của các điểm ảnh, và nó trông đúng như vậy, nó thiếu sự lộn xộn của con người."

Khi bài đăng bắt đầu lan truyền, nhiều "chuyên gia" có cái nhìn sâu sắc đã bắt đầu xóa các phản hồi của họ, nhưng may mắn là @SHL0MS và những người dùng khác như @Jediwolf đã kịp chụp lại màn hình một số câu trả lời hay nhất trước khi chúng biến mất.

Người ta chỉ ra rằng kết quả của thí nghiệm ngớ ngẩn này phù hợp với những gì các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra về cách con người nhận thức nghệ thuật khác nhau dựa trên phương thức tạo ra nó. Nghiên cứu nổi tiếng năm 2004 của Kruger về cái gọi là "heuristic về nỗ lực" (effort heuristic) đã phát hiện ra rằng mọi người thích và đánh giá cao các tác phẩm nghệ thuật hơn nếu họ tin rằng nó mất nhiều thời gian và công sức để tạo ra.

Ngoài ra, còn có một định kiến tự nhiên của con người chống lại AI. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature vào năm 2024 đã phát hiện ra rằng trong khi mọi người thường thích các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra hơn là do con người làm ra khi họ không biết đó là AI, họ lại thích nghệ thuật AI ít hơn sau khi biết rằng AI đứng sau nó.

"Những người tham gia không thể phân biệt nhất quán giữa hình ảnh do con người và AI tạo ra," các nhà nghiên cứu Simone Grassini và Mika Koivisto viết trong bài viết có tiêu đề "Hiểu cách mà các đặc điểm tính cách, kinh nghiệm và thái độ định hình định kiến tiêu cực đối với các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra".

"Hơn nữa, mặc dù thường thích các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra hơn là do con người làm ra, những người tham gia lại thể hiện định kiến tiêu cực đối với các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra khi xem xét chủ quan về nguồn gốc, do đó đánh giá các tác phẩm được cảm nhận là do AI tạo ra là ít mong muốn hơn, bất kể nguồn gốc thực sự của chúng."

Sẽ rất thú vị nếu ai đó thực hiện cùng một thí nghiệm này với nhiếp ảnh, ví dụ như một bức ảnh ít nổi tiếng của Ansel Adams. Cho thấy những gì khoa học đang chứng minh về cảm xúc tiêu cực của con người đối với nghệ thuật AI, kết quả có lẽ cũng sẽ hài hước không kém.