Thị trưởng London ngăn chặn hợp đồng AI trị giá 50 triệu bảng của Cảnh sát Met với Palantir

Thị trưởng London Sadiq Khan đã ngăn chặn thỏa thuận trị giá 50 triệu bảng giữa Cảnh sát Metropolitan và công ty công nghệ Palantir do vi phạm quy định mua sắm công.

Thị trưởng London Sadiq Khan

Văn phòng của ông Khan cho biết Cảnh sát Met (Scotland Yard) có nguy cơ bị "khóa chặt" vào công nghệ của Palantir nếu hợp đồng này được thông qua. Đây được xem là một đòn giáng mạnh vào tham vọng mở rộng thị trường tại Anh của công ty công nghệ Hoa Kỳ này.

Vi phạm quy định mua sắm công

Theo thông tin tiết lộ trước đó, Scotland Yard đã đàm phán để sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) của Palantir nhằm tự động hóa phân tích tình báo trong các điều tra hình sự. Tuy nhiên, Văn phòng Thị trưởng về Cảnh sát và Tội phạm (Mopac) - cơ quan có quyền phê duyệt các hợp đồng quy mô lớn - đã từ chối cấp phép.

Mopac chỉ ra rằng Cảnh sát Met đã chỉ làm việc nghiêm túc với một nhà cung cấp duy nhất là Palantir, thay vì mở rộng cạnh tranh. Ngoài ra, văn phòng của Thị trưởng cũng bày tỏ lo ngại về việc cảnh sát có thể bị phụ thuộc vào hệ sinh thái công nghệ của Palantir (vendor lock-in) và rằng thỏa thuận đề xuất không chứng minh được hiệu quả về mặt chi phí.

Trong một bức thư gửi đến ủy viên cảnh sát Mark Rowley, phó thị trưởng phụ trách cảnh sát và tội phạm Kaya Comer-Schwartz nhận định: "Tôi không nhận được bất kỳ lời giải thích chấp nhận nào cho sự thất bại này, mà tôi coi là một sự vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng các yêu cầu thủ tục áp dụng".

Công nghệ AI và rủi ro phụ thuộc

Hợp đồng bị chặn có thời hạn hai năm, nhằm mục đích sử dụng AI để xử lý dữ liệu tình báo. Mặc dù các lực lượng cảnh sát khác tại Anh đã sử dụng công nghệ của Palantir và mô tả nó mang tính "biến đổi" giúp xử lý nhanh chóng hàng tấn bằng chứng trên điện thoại di động, nhưng quy mô của hợp đồng tại London lại gây lo ngại đặc biệt.

Cảnh sát Met từng định giá hợp đồng này ở mức 15-25 triệu bảng mỗi năm, và thỏa thuận bị chặn nằm ở mức cao nhất của khoảng giá này. Một thử nghiệm gần đây của Cảnh sát Met sử dụng AI của Palantir để giám sát hành vi nhân viên nhằm phát hiện tham nhũng cũng đã được thực hiện dưới hợp đồng trao thẳng mà không qua đấu thầu công khai.

Bối cảnh tranh cãi xung quanh Palantir

Quyết định của ông Khan được đưa ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại từ công chúng và chính trị gia về sự mở rộng của Palantir trong các dịch vụ công tại Anh. Công ty này hiện đang nắm giữ các hợp đồng trị giá hơn 600 triệu bảng với Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS), Bộ Quốc phòng, Cơ quan Kiểm soát Tài chính và một số lực lượng cảnh sát nhỏ hơn.

Palantir là công ty được đồng sáng lập bởi tỷ phú công nghệ Peter Thiel - người ủng hộ cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Công ty này cũng cung cấp dịch vụ cho quân đội Israel và các chiến dịch trấn áp nhập cư của Mỹ. Về mặt chính trị, CEO của Palantir, Alex Karp, gần đây đã đăng tải một tuyên ngôn ca ngợi sức mạnh của Mỹ, khiến một số nghị sĩ Anh chỉ trích là "những lời lẩm nhẩm của một siêu phản diện".

Mặc dù đạo luật mua sắm công hiện hành không cho phép xem xét đạo đức của công ty trong quá trình đấu thầu, người phát ngôn của ông Khan cho biết Thị trưởng sẽ đề xuất với chính phủ về việc cần thay đổi quy định này.

Tác động đến chiến lược AI của chính phủ

Động thái này của Thị trưởng London được dự báo sẽ gây khó khăn cho nỗ lực của chính phủ Labour trong việc thúc đẩy ứng dụng AI để cải thiện công tác cảnh sát. Vào tháng 1, Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood đã kêu gọi cảnh sát "tăng tốc sử dụng AI" và áp dụng công nghệ này "nhanh chóng và ở quy mô lớn".

Chiến lược tương lai của cảnh sát Anh bao gồm việc thành lập một trung tâm quốc gia về AI (được một số người gọi là "Police.AI") và khoản đầu tư 115 triệu bảng để tạo nền tảng xác định, kiểm thử và mở rộng quy mô công nghệ AI.

Tuy nhiên, Mopac khẳng định không có lệnh cấm nào đối với việc Palantir tham gia đấu thầu các hợp đồng tương lai, và cơ quan này muốn làm việc với Cảnh sát Met trên một "quy trình mua sắm mới nhanh chóng". Điều này đồng nghĩa với việc cuộc chiến giành thị trường công nghệ cho an ninh tại Anh vẫn chưa đi đến hồi kết.