Thị trường PC toàn cầu lao dốc 20% vì giá tăng chóng mặt

Thị trường máy tính cá nhân toàn cầu vừa trải qua một cú sốc lớn khi lượng xuất xưởng trong quý 3/2026 giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính đến từ tình trạng khan hiếm bộ nhớ và linh kiện do làn sóng AI gây ra, đẩy giá PC lên cao khiến người mua quyết định gắn bó thêm với chiếc máy cũ của mình.

Doanh số sụt giảm trên diện rộng

Theo số liệu mới nhất từ Omdia, lượng xuất xưởng máy để bàn, laptop và máy trạm trên toàn cầu đã giảm 21,2% so với cùng kỳ, xuống còn 58,1 triệu chiếc trong quý 3/2026. IDC cũng đưa ra bức tranh tương tự với mức giảm 20,1%, tương đương 62,7 triệu chiếc.

Hai công ty nghiên cứu tuy có chút khác biệt về con số tuyệt đối, nhưng đều đồng thuận rằng thị trường đã chuyển từ tình trạng tồi tệ sang tồi tệ hơn.

Đà lao dốc này diễn ra sau giai đoạn mua sắm bùng nổ hồi đầu năm, khi các nhà sản xuất, nhà phân phối và khách hàng doanh nghiệp đẩy mạnh đặt hàng để đón đầu các đợt tăng giá dự kiến. Điều đó giúp duy trì doanh số trong nửa đầu năm 2026, nhưng cũng để lại lượng hàng tồn kho khổng lồ khi bước vào quý 3.

"Những gì chúng ta đang thấy là hệ quả của làn sóng mua gom mạnh mẽ trong nửa đầu năm", ông Jitesh Ubrani, giám đốc nghiên cứu thiết bị tiêu dùng tại IDC, nhận định. "Các nhà sản xuất và kênh phân phối đã tích trữ hàng từ sớm để tránh tăng giá, khiến tính thời vụ thông thường bị đảo lộn, khi mà quý 3 thường cao hơn quý 2."

Cơn khát linh kiện do AI đẩy giá lên cao

Phần lớn khó khăn bắt nguồn từ nhu cầu bộ nhớ và lưu trữ khổng lồ của ngành công nghiệp AI, khiến các nhà sản xuất PC phải cạnh tranh để có được linh kiện ngày càng đắt đỏ.

Theo ước tính của Omdia, DRAM và SSD hiện chiếm gần 40% chi phí linh kiện của một chiếc PC, tăng vọt so với mức khoảng 15% trước đây, sau khi giá đã tăng hơn bốn lần. Tình trạng thiếu hụt vi xử lý, card đồ họa và các mạch tích hợp khác cũng góp phần làm khó các nhà sản xuất.

Các ông lớn đều hứng chịu tổn thất

Ảnh hưởng đang lan rộng khắp các tên tuổi lớn nhất trong ngành:

• Lenovo vẫn giữ vị trí nhà sản xuất PC lớn nhất thế giới với 14,9 triệu chiếc xuất xưởng, dù IDC ước tính mức giảm lên tới 22,6% so với năm ngoái.
• HP chịu tổn thất nặng hơn khi lượng xuất xưởng lao dốc gần 31%, xuống còn 10,3 triệu chiếc.
• Dell ghi nhận mức giảm 25%, còn 7,6 triệu chiếc.
• Apple thoát hiểm tương đối nhẹ nhàng với mức giảm 11%, thậm chí còn tăng thị phần dù bán được ít máy hơn. Omdia đưa ra con số xuất xưởng của Apple cao hơn, ở mức 6,8 triệu chiếc so với ước tính 5,9 triệu của IDC.

Triển vọng chưa có dấu hiệu khởi sắc

Người tiêu dùng có thể phần nào được hưởng lợi khi các nhà bán lẻ và phân phối tìm cách xả hàng tồn kho, nhưng IDC không kỳ vọng giá sẽ quay trở lại mức như cách đây một năm.

"Các kênh phân phối hiện lo ngại phải ôm quá nhiều hàng tồn vào thời điểm giá cao đang kìm hãm nhu cầu", ông Ubrani nói. "Điều đó có thể dẫn tới các chương trình khuyến mãi và chút giải tỏa ngắn hạn cho người tiêu dùng, nhưng chúng tôi không kỳ vọng giá về gần mức của một năm trước."

Triển vọng chung không mấy tươi sáng. Omdia dự báo lượng xuất xưởng PC toàn cầu sẽ tiếp tục giảm thêm 24% so với cùng kỳ trong quý 4, và giảm thêm 7% nữa trong cả năm 2027.

Với một ngành công nghiệp từng hy vọng AI sẽ giúp bán được nhiều PC hơn, kết quả này thực sự là một nghịch lý đáng suy ngẫm. Đối với người tiêu dùng Việt Nam, đây cũng là lúc cân nhắc kỹ trước khi nâng cấp máy tính, bởi giá linh kiện và thiết bị được dự báo sẽ còn cao trong thời gian tới.