Thỏa thuận Meta: Giới hạn mới cho Instagram, nhưng thanh thiếu niên vẫn gặp rủi ro

Meta vừa đạt được thỏa thuận pháp lý lịch sử trị giá lên tới 16,7 tỷ USD với các bang của Mỹ, nhằm giải quyết các cáo buộc về việc gây hại cho thanh thiếu niên trên các nền tảng Instagram và Facebook. Thỏa thuận này bao gồm những thay đổi lớn như giới hạn thời gian sử dụng, chặn thông báo vào ban đêm và cung cấp tùy chọn feed theo trình tự thời gian.

Tuy nhiên, các nhóm bảo vệ trẻ em và các chuyên gia sức khỏe tâm thần đánh giá cao những thay đổi này nhưng cho rằng thỏa thuận vẫn còn nhiều lỗ hổng đáng kể.

Những thay đổi chính dành cho thanh thiếu niên

Trong một chiến thắng lớn cho các bang, phụ huynh sẽ nhận được cảnh báo khi con em họ tương tác với các tài khoản đáng ngờ hoặc mở tài khoản thứ hai (thường gọi là "finsta"). Các bậc cha mẹ cũng sẽ nhận được báo cáo định kỳ về việc sử dụng Instagram và Facebook của con cái.

Các biện pháp cụ thể bao gồm:

• Chặn truy cập vào ban đêm và giới hạn sử dụng tối đa 2 giờ mỗi ngày, trừ khi phụ huynh cho phép thêm
• Tắt thông báo mặc định từ 8 giờ sáng đến 3 giờ chiều trong năm học (từ 15/8 đến 15/6)
• Ẩn số lượt thích (like) theo mặc định
• Chặn các bộ lọc thay đổi ngoại hình cực đoan (như phẫu thuật thẩm mỹ ảo)
• Tùy chọn feed không thuật toán và tắt tự động phát video

Jean Twenge, tác giả cuốn "10 Rules for Raising Kids in a High-Tech World" và là chuyên gia tâm lý làm chứng cho các bang, gọi đây là "những quy định thông thường, mang lại nhiều lợi ích. Thanh thiếu niên không nên sử dụng mạng xã hội lúc nửa đêm, ở trường, hoặc quá nhiều giờ mỗi ngày đến mức chiếm hết thời gian trò chuyện với bạn bè và gia đình".

Lo ngại về hiệu quả và sự phụ thuộc vào cha mẹ

Mặc dù các thay đổi được đánh giá là tích cực, các chuyên gia vẫn còn nhiều hoài nghi. Tanzeem Choudhury, giáo sư tại Cornell Tech, chỉ ra rằng hầu hết các biện pháp chỉ tạo ra "sự ma sát khi sử dụng" và có thể dễ dàng bị vượt qua bằng tài khoản phụ hoặc khai sai tuổi.

Vấn đề lớn nhất nằm ở hệ thống xác minh độ tuổi. Jean Twenge cảnh báo: "Không có biện pháp bảo vệ nào hiệu quả nếu trẻ em và thanh thiếu niên có thể chọn năm sinh khiến chúng thành 18 tuổi".

Meta cam kết tăng cường xác minh độ tuổi bằng AI và các bước xác nhận như thu thập ID hoặc quét khuôn mặt. Tuy nhiên, điều này vấp phải sự phản đối từ các nhóm bảo vệ quyền riêng tư.

Kate Ruane từ Trung tâm Dân chủ và Công nghệ cho rằng các công cụ xác minh độ tuổi mới có thể gây ra "rủi ro đáng kể cho quyền riêng tư và quyền tự do ngôn luận của mọi người".

Đáng chú ý, thỏa thuận không giải quyết được vấn đề văn hóa doanh nghiệp của Meta. Các cựu nhân viên từng làm chứng rằng họ bị cản trở khi muốn xây dựng các tính năng bảo vệ thanh thiếu niên. Arturo Bejar, cựu nhân viên Meta, nhận định: "Với thỏa thuận này, Instagram sẽ được sử dụng ít hơn, nhưng sẽ không an toàn hơn cho giới trẻ".

Bài học cho phụ huynh Việt Nam

Thỏa thuận này có ý nghĩa quan trọng như một tiền lệ cho việc quản lý mạng xã hội và bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Tại Việt Nam, nơi có tỷ lệ sử dụng mạng xã hội cao ở giới trẻ, phụ huynh cần lưu ý rằng các công cụ kiểm soát của cha mẹ trên các nền tảng như Instagram, TikTok hay Facebook là cần thiết nhưng không đủ. Việc đồng hành, giáo dục con cái về an toàn trực tuyến vẫn là yếu tố then chốt.