Thương vụ thâu tóm Groq của Nvidia bị DOJ sờ gáy, nhưng đã quá muộn

Nvidia từng chi tới 20 tỷ USD để cấp phép công nghệ tăng tốc AI của Groq và chiêu mộ những kỹ sư chủ chốt của startup này. Thỏa thuận về mặt kỹ thuật vẫn để nguyên mảng kinh doanh suy luận dưới dạng dịch vụ (inference-as-a-service) của Groq, nhưng được thiết kế rõ ràng nhằm lọt qua tầm ngắm của giới quản lý. Vậy mà cuối cùng nó vẫn không thoát.

Mới đây, The New York Times đưa tin Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) đã mở cuộc điều tra chống độc quyền đối với thương vụ này. Khó có thể phủ nhận rằng Nvidia đã "tháo tung" startup này để lấy từng bộ phận. Đây có thể không phải là một vụ sáp nhập theo nghĩa truyền thống, nhưng nếu không còn đội ngũ kỹ sư, Groq chẳng khác nào con rối của Nvidia.

Nvidia đã thực sự mua gì?

Thương vụ này mang về cho Nvidia hai tài sản then chốt: chip silicon đã trưởng thành và nhân lực cần thiết để tiếp tục phát triển nó.

Groq — hoàn toàn không liên quan đến dòng mô hình Grok của Elon Musk — nổi tiếng nhờ sử dụng các bộ tăng tốc luồng dữ liệu (dataflow accelerator) nặng về SRAM để đẩy tốc độ suy luận LLM lên hàng trăm, rồi hàng nghìn token mỗi giây, điều mà các hệ thống dựa trên GPU của Nvidia từng rất chật vật để làm được.

Nếu LPU của Groq là xe đua F1, thì GPU của Nvidia giống xe buýt thành phố hơn. Nhưng kết hợp cả hai, bạn sẽ có thứ gì đó gần giống một chiếc bán tải thể thao.

Tại hội nghị GTC hồi tháng 3, Nvidia trình làng các rack LPX với 256 bộ tăng tốc Groq-3. Theo cách hiểu của giới quan sát, đây thực chất chỉ là phiên bản Groq-2 hiện có được chỉnh sửa nhẹ — điều hợp lý vì ba tháng là khoảng thời gian cực ngắn để thiết kế một con chip mới từ đầu.

CEO Nvidia Jensen Huang cam kết Groq-3 kết hợp với các rack GPU Vera Rubin sẽ mang lại hiệu năng tối ưu trên toàn bộ dải khối lượng công việc suy luận.

Kiến trúc tính toán phân tách không còn là độc quyền

Tuy nhiên, các kiến trúc tính toán phân tách (disaggregated compute) không phải đặc sản riêng của Groq. Đối thủ của Nvidia là Cerebras đang xây dựng hệ thống tương tự với AWS và AMD, SambaNova hợp tác cùng Intel, còn d-Matrix và các đối tác đang kết hợp nền tảng tính toán trong bộ nhớ của mình với GPU Nvidia — cùng mục tiêu như combo Vera Rubin-LPX.

Nhiều thượng nghị sĩ Mỹ cho rằng những thương vụ được thiết kế để né sự giám sát của cơ quan quản lý thì vẫn nên bị soi xét. Dù trên giấy tờ Nvidia không mua thẳng Groq, nhưng thực tế thì gần như vậy.

Tổn thất — nếu có — đã xảy ra rồi

Câu hỏi thực sự dành cho DOJ là liệu thương vụ có gây hại cho cạnh tranh hay không, và với bối cảnh thị trường hiện tại, chứng minh thiệt hại không hề dễ.

Nhưng kể cả khi DOJ tìm được lý do để kiện và buộc hủy thỏa thuận — điều này không phải chưa từng xảy ra với các thương vụ của Nvidia — thì cũng khó thay đổi cục diện.

Từ cuối năm 2024, Nvidia đã đóng góp thiết kế rack MGX cho Open Compute Project (OCP), giúp bất kỳ nhà sản xuất chip nào cũng có thể đưa chip vào những rack vốn thiết kế cho GPU Nvidia. Đến giữa năm 2025, hãng tiếp tục mở công nghệ kết nối tốc độ cao NVLink Fusion — "bí quyết" giúp hàng chục GPU hoạt động như một — cho toàn ngành theo dạng cấp phép.

Sự kết hợp giữa rack mở và mạng kết nối Nvidia đồng nghĩa bất kỳ nhà sản xuất chip nào cấp phép công nghệ đều có thể đưa thiết kế của mình vào thẳng hệ sinh thái của Nvidia.

Ý nghĩa với thị trường

Nếu DOJ chặn thương vụ và buộc hủy bỏ, Nvidia có thể mất quyền kiểm soát trực tiếp việc phát triển LPU cùng doanh thu bán chip, nhưng đó chưa chắc là dấu chấm hết cho các rack Groq LPX.

Groq sẽ chỉ gia nhập danh sách ngày càng dài các đối tác phần cứng đang thiết kế quanh hệ sinh thái "nhà máy AI" của Nvidia. Trên thực tế, thương vụ này đảm bảo rằng kể cả khi cơ quan quản lý phá vỡ nó, vẫn sẽ có sẵn hàng loạt phương án thay thế sẵn sàng lấp vào khoảng trống.

Đối với độc giả Việt Nam theo dõi xu hướng hạ tầng AI, diễn biến này là lời nhắc rằng cuộc chơi phần cứng AI đang ngày càng xoay quanh hệ sinh thái và tiêu chuẩn mở, chứ không chỉ đơn thuần là sức mạnh của một con chip đơn lẻ. Ai kiểm soát được chuẩn kết nối và thiết kế rack, người đó nắm lợi thế dài hạn — bất kể cơ quan quản lý có ra tay hay không.