Tin tặc ransomware lãnh án gần 6 năm tù vì vai trò trong băng nhóm Nefilim và Hive

Một tòa án liên bang tại New York (Mỹ) vừa tuyên phạt Artem Stryzhak, công dân Ukraine, 70 tháng tù giam vì vai trò thành viên của hai băng nhóm ransomware Nefilim và Hive. Đây là một trong những bản án nặng nhất nhắm vào các đối tượng trung gian (affiliate) trong mô hình ransomware-as-a-service, khi tổng thiệt hại mà các băng nhóm này gây ra được cho là vượt quá 100 triệu USD.

Chân dung một tội phạm mạng chuyên nghiệp

Theo tài liệu của tòa án, Stryzhak bắt đầu hợp tác với băng Nefilim vào khoảng tháng 6/2021 khi đang sinh sống tại Barcelona, Tây Ban Nha. Nefilim là một chiến dịch ransomware-as-a-service (RaaS) nổi tiếng nhắm vào các doanh nghiệp giàu có, khuyến khích các affiliate tấn công những công ty đủ khả năng chi trả khoản tiền chuộc lớn.

Stryzhak đồng ý chia cho nhóm Nefilim 20% tiền chuộc thu được. Theo lời khai trong hồ sơ, thủ lĩnh của Nefilim là Volodymyr Tymoshchuk (hiện vẫn đang trốn truy nã) chỉ đạo Stryzhak ưu tiên nhắm vào các công ty ở Mỹ, Canada và Australia có doanh thu trên 100 triệu USD/năm, sau đó nâng ngưỡng lên trên 200 triệu USD.

"Stryzhak là một tội phạm mạng thường xuyên, có vai trò trong các băng nhóm gây thiệt hại hơn 100 triệu USD cho nạn nhân" — Brett Leatherman, trợ lý giám đốc chi nhánh mạng của FBI.

Nefilim và vụ tấn công nhắm vào các tập đoàn lớn

Một trong những vụ tấn công gây tiếng vang nhất của Nefilim là nhắm vào Toll Group, tập đoàn logistics của Australia, khiến hệ thống của họ bị mã hóa chỉ khoảng ba tháng sau một vụ tấn công ransomware khác.

Cũng trong khoảng thời gian gia nhập Nefilim, Stryzhak đăng ký trở thành một trong những affiliate đầu tiên của Hive, một băng ransomware khác sử dụng nền tảng của riêng mình để tấn công khoảng 7 nạn nhân.

Hive và vụ tấn công bệnh viện giữa đại dịch

Trong giai đoạn từ tháng 6/2021 đến tháng 1/2023, các nhà điều hành Hive tuyên bố đã tấn công khoảng 1.500 nạn nhân trên toàn thế giới. Trong đó có một công ty luật và một bệnh viện ở bang Ohio (Mỹ) — nạn nhân này đã phải trả khoảng 1,7 triệu USD bằng Bitcoin sau khi bị đòi 2 triệu USD.

Hive đặc biệt nổi tiếng với việc tấn công các cơ sở y tế trong giai đoạn đại dịch COVID-19, cũng như là một trong những băng nhóm gây thiệt hại nặng nề cho Costa Rica vào năm 2022. Hạ tầng của băng này đã bị lực lượng thực thi pháp luật quốc tế triệt phá vào tháng 1/2023.

Hành trình pháp lý và hệ lụy

Stryzhak bị cảnh sát Tây Ban Nha bắt giữ vào tháng 6/2024 và được dẫn độ sang Mỹ vào tháng 4/2025. Bộ Tư pháp Mỹ đồng thời công bố khoản tiền thưởng lên tới 11 triệu USD cho những thông tin giúp truy bắt Tymoshchuk và các đối tượng chủ chốt khác.

FBI nhấn mạnh rằng vụ việc chưa dừng lại ở đây và cam kết tiếp tục truy lùng các đồng phạm của Stryzhak.

Bài học cho doanh nghiệp và người dùng Việt Nam

Câu chuyện này là lời cảnh báo rõ ràng cho các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, y tế và logistics tại Việt Nam — những ngành đang là mục tiêu ưa thích của tội phạm mạng. Một số khuyến nghị đáng lưu ý:

• Sao lưu dữ liệu định kỳ theo mô hình 3-2-1 và kiểm tra khả năng khôi phục thường xuyên.
• Vá lỗ hổng bảo mật kịp thời, đặc biệt với các hệ thống kết nối internet và dịch vụ từ xa như VPN, RDP.
• Triển khai xác thực đa yếu tố (MFA) cho tất cả tài khoản quản trị.
• Đào tạo nhân viên nhận diện email lừa đảo và các kỹ thuật tấn công phổ biến.

Bên cạnh đó, việc các băng nhóm ransomware hoạt động xuyên quốc gia cho thấy hợp tác quốc tế trong điều tra và truy tố tội phạm mạng ngày càng trở nên quan trọng — một xu hướng mà các cơ quan chức năng Việt Nam cũng đang tích cực tham gia.