Travis Kalanick lại 'khai hỏa' với giới VC: 'Chỉ 1% là thực sự hữu ích'

Travis Kalanick, nhà sáng lập Uber, vừa có màn "xả stress" mới nhất nhắm vào giới đầu tư mạo hiểm (VC) trong podcast của David Senra cuối tuần qua. Phát biểu ngay sau khi công ty robot Atoms của ông huy động thành công 1,7 tỷ USD do Andreessen Horowitz dẫn dắt, Kalanick không ngần ngại khẳng định phần lớn VC "vô dụng" và chỉ 1% trong số họ thực sự đáng giá.

"Chuẩn cao nhất của VC là 'đừng gây hại'"

Kalanick có mối quan hệ "yêu - ghét" đặc biệt với giới đầu tư. Ông từng là "cưng" của làng VC khi gây dựng Uber với khoảng 15 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm. Nhưng sau đó, cuộc chiến hội đồng quản trị với Bill Gurley của Benchmark đã khiến ông bị đẩy khỏi chính công ty mình tạo ra vào năm 2017.

Dù vết thương lòng đã lâu, Kalanick vẫn chưa hề nguôi ngoai. Ông thẳng thừng khuyên founder không nên gọi vốn từ Benchmark. Tuy nhiên, thái độ này dường như không ảnh hưởng nhiều đến quỹ đầu tư nổi tiếng này — Benchmark vừa huy động thêm 2 tỷ USD vào tháng 6.

Theo Kalanick, cái nhìn tiêu cực của ông về VC không chỉ xuất phát từ một trải nghiệm tồi tệ duy nhất:

"Chuẩn rất cao đối với một VC là 'đừng gây hại'. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi, chỉ khoảng 10% VC đạt được tiêu chuẩn đó."

Con số thực sự "hữu ích" còn hiếm hơn — chỉ 1% theo ước tính của ông. Kalanick giải thích thêm:

"Nhưng điều đó thật khó. Làm sao họ có thể hữu ích được? … Họ khó tham gia sâu vì họ không thực sự hiểu chuyện đó."

Founder là "đại kiện tướng cờ", VC chỉ là "người yêu cờ"

Để minh họa cho mối quan hệ phức tạp này, Kalanick đã dùng một phép so sánh khá thú vị. Ông ví founder như "đại kiện tướng cờ" của công ty, trong khi VC chỉ là "người yêu cờ" thỉnh thoảng ghé qua xem ván cờ đến đâu.

Ông cũng chỉ ra nghịch lý trong tâm lý của nhiều nhà đầu tư. Ai cũng muốn tạo dấu ấn trên thế giới, nên khi founder không nghe theo lời khuyên, đó là điều khó chấp nhận với nhiều VC:

"VC được tôn vinh, họ có chỗ ngồi ở bàn quyết định, có quyền lực nhất định và có thể tạo dấu ấn."

Lời khuyên cho founder: Tạo "cuộc chiến đấu giá" giữa các VC

Dù vậy, Kalanick không khuyên founder tránh xa tiền VC. Ngược lại, ông khuyên founder nên chuẩn bị bài pitch thật sắc bén đến mức tạo ra cuộc đấu giá giữa các quỹ đầu tư để giành được điều khoản tốt hơn.

Một mẹo ông chia sẻ trong bối cảnh thị trường gọi vốn đang rất nóng: chia sẻ kế hoạch vừa đủ chi tiết. Quá ít thông tin sẽ không đủ thu hút; nhưng quá nhiều thông tin lại phản tác dụng. Trong thời đại AI thay đổi chóng mặt, không ai có thể dự đoán quá xa — điều đó chỉ khiến bạn trông ngây thơ.

Bài học từ cuộc chiến tại Uber: Đừng rơi vào "tâm lý nạn nhân"

Đáng chú ý, Kalanick không khuyên founder cẩn trọng hơn trong việc chọn nhà đầu tư cho "cap table" (bảng tỷ lệ sở hữu). Rủi ro lớn hơn, theo ông, là rơi vào "tâm lý nạn nhân":

"Bạn phải rất cẩn thận để không rơi vào tâm lý nạn nhân. Ý tôi là, phần của tôi trong mối quan hệ đó là gì?"

Kalanick thừa nhận ông đã không xử lý tốt các mối quan hệ với những người bất mãn. Sâu xa hơn, ông nhận ra phong cách quản lý của mình là một vấn đề.

Ông vẫn bảo vệ mọi quyết định tại Uber và khẳng định không vi phạm quy định nào. Nhưng vấn đề nằm ở "hình ảnh":

"Vấn đề là tôi chạy quá gần ranh giới trong quá nhiều tình huống. Khi bạn lớn và quan trọng, sự soi xét và kỳ vọng là bạn không được phép chạy gần ranh giới như vậy, dù điều đó là đúng. Đó là điều tôi chắc chắn đã không hiểu."

Gốc rễ của phong cách "khó nhằn": Startup đầu tiên gần như "chết đói"

Kalanick cho biết phong cách làm việc khắc nghiệt của ông xuất phát từ startup đầu tiên Red Swoosh. Ông mô tả đó là quãng thời gian cực khổ:

"Bốn năm đầu không lương, hết tiền nhiều lần, cực kỳ vất vả, mất hết bạn bè. Mọi thứ đều khó khăn nhất."

"Khó đến mức tôi phải chính xác và khắc nghiệt một cách phi thường chỉ để trả hóa đơn và đi siêu thị vào tuần sau. Sự chính xác và mãnh liệt đó đã tạo nên Uber. Nhưng tôi đã điều hành một công ty trị giá 70 tỷ USD theo cách mà một người tưởng mình sẽ chết đói vào tuần tới sẽ làm."

Làn sóng "bóc phốt" VC lan rộng

Kalanick không phải là người duy nhất ôn lại chuyện cũ với giới VC trong tuần này. Nhà sáng lập serial Mark Pincus cũng dùng podcast này làm bàn đạp để kể về quá khứ với Accel — quỹ đã dẫn dắt vòng đầu tư vào công ty Support.com của ông thời dot-com. Pincus viết rằng quỹ này đã tiến hành những gì ông gọi là "thánh chiến" để thay thế ông khỏi vị trí CEO vì lý do tuổi tác và thiếu kinh nghiệm điều hành công ty đại chúng. Nhiều founder khác cũng chia sẻ câu chuyện tương tự.

Đáng chú ý, Andreessen Horowitz — quỹ dẫn dắt vòng gọi vốn của Atoms — nhanh chóng khuyếch trương sự kiện này bằng loạt tweet trỏ về podcast. Sự nhiệt tình của họ không hoàn toàn vô tư. Gurley và đồng sáng lập a16z Marc Andreessen có tiền sử công kích lẫn nhau công khai. Trong bài profile trên New Yorker năm 2015, Andreessen gọi Gurley là "Newman của tôi" — ám chỉ kẻ thù của Jerry Seinfeld trong sitcom nổi tiếng.

Gurley chưa có phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận.