Trump công bố thỏa thuận để các ông lớn công nghệ "tự quản" phát triển AI

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa tuyên bố rằng ông và hàng loạt lãnh đạo các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu đã ký một thỏa thuận tự nguyện, bao gồm cả kiểm tra nội bộ lẫn kiểm tra từ bên ngoài. Thỏa thuận này ra đời trong bối cảnh người dân Mỹ ngày càng lo ngại về những rủi ro của công nghệ AI.

Nhà Trắng và các vấn đề an ninh mạng

Thỏa thuận có gì đặc biệt?

Phát biểu với báo giới bên ngoài Cánh Tây Nhà Trắng, ông Trump cho biết: "Tôi thấy tinh thần tự quản rất mạnh mẽ. Và họ hiểu rằng họ phải tự quản lý chính mình".

Thỏa thuận được ký bởi ông Trump cùng các gương mặt đình đám: Dario Amodei (Giám đốc điều hành Anthropic), Sundar Pichai (Google), Mark Zuckerberg (Meta), Greg Brockman (Chủ tịch OpenAI), Jensen Huang (Nvidia) và Elon Musk – nhà sáng lập xAI (nay thuộc SpaceX). Nội dung thỏa thuận được ông Trump đăng tải trên mạng xã hội Truth Social.

Văn bản này mở ra cánh cửa cho các quy định pháp lý trong tương lai, nhưng trước mắt chỉ tập trung vào bốn bước tự nguyện:

• Triển khai các biện pháp kiểm soát nội bộ chặt chẽ.
• Hợp tác với một đơn vị kiểm toán độc lập bên ngoài để đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát.
• Thành lập một ủy ban trong hội đồng quản trị của mỗi công ty để xem xét báo cáo từ cả kiểm toán nội bộ và bên ngoài.
• Thỏa thuận nêu rõ: "Theo thời gian, có thể sẽ hợp lý nếu luật hóa các bước này thành các quy định và luật pháp".

Ông Trump nhấn mạnh thỏa thuận mang tính "ràng buộc về mặt đạo đức" và cho biết sẽ sớm bổ nhiệm một người giám sát việc thực thi, sau khi tham vấn ngành công nghiệp. Khoảng 10 người dự kiến sẽ được chọn vào ủy ban "giám sát toàn bộ hoạt động này".

Những lo ngại về cách tiếp cận "tự quản"

Không phải ai cũng lạc quan. Ông Dario Amodei của Anthropic – người vốn nổi tiếng với quan điểm thận trọng về AI – thừa nhận: "Công nghệ này có những rủi ro rất thực tế. Và cơ chế để giải quyết những rủi ro đó vẫn đang được thảo luận".

Ông Robin Jia, phó giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Nam California, tỏ ra hoài nghi về việc đặt "quá nhiều niềm tin vào cơ chế tự quản". Ông nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo ý định của các phòng thí nghiệm hàng đầu "phù hợp với lợi ích chung của công chúng Mỹ", đồng thời cảnh báo: "Khi các mô hình trở nên tốt hơn, hậu quả của những sự việc như vậy chỉ càng lớn hơn".

SecurityWeek

Ông Alex Pascal, giám đốc điều hành Trung tâm Berkman Klein về Internet và Xã hội, chỉ trích ngôn ngữ của thỏa thuận còn mơ hồ, chung chung: "Cách duy nhất để giảm thiểu rủi ro và tác hại của AI đối với người dân Mỹ là thông qua trách nhiệm pháp lý mạnh mẽ, quy định chặt chẽ và thay đổi tận gốc động lực cạnh tranh đang thúc đẩy những quyết định thiếu an toàn".

Bối cảnh: cuộc đua AI và sự phản đối trung tâm dữ liệu

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh các ông lớn công nghệ đang đổ hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI, bao gồm xây dựng trung tâm dữ liệu tại nhiều cộng đồng trên khắp nước Mỹ. Điều này đã châm ngòi cho làn sóng phản đối lưỡng đảng từ người dân địa phương.

Để xoa dịu, ông Trump cho biết các giám đốc điều hành đã đồng ý hỗ trợ tài chính nhiều hơn cho trường học địa phương hoặc giảm chi phí năng lượng. Ông tuyên bố: "Các bạn sẽ thấy, trung tâm dữ liệu sẽ trở nên rất phổ biến". Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo nếu phản đối tiếp diễn, "họ sẽ buộc phải chuyển ra nước ngoài hoặc địa điểm khác".

Cùng ngày, ông Trump cũng ra mắt America.gov – một chatbot AI giúp người dân Mỹ điều hướng các dịch vụ công. Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết chatbot này có thể sớm được dùng để nộp đơn xin hộ chiếu lần đầu hoàn toàn trực tuyến, không cần đến trực tiếp.

"Tôi sẽ không bao giờ kìm hãm sự phát triển của một công nghệ còn lớn hơn cả cuộc cách mạng công nghiệp. Chúng ta không thể kìm hãm nó, và chúng ta đang dẫn đầu rất xa" – Tổng thống Donald Trump.

Cuộc đua Mỹ – Trung và câu chuyện "không có vị trí thứ hai"

Ông Trump mô tả cuộc đua phát triển AI chủ yếu là cuộc cạnh tranh toàn cầu giữa Mỹ và Trung Quốc, với người thắng và kẻ thua, "không có vị trí thứ hai". Dù hai nước đã nhất trí thiết lập kênh xử lý các sự cố liên quan đến AI trong chuyến thăm Washington của Chủ tịch Tập Cận Bình, ông Trump nhấn mạnh không muốn hợp tác quá nhiều: "Tôi không muốn làm gì cả, vì chúng ta đang dẫn đầu. Tại sao tôi lại muốn làm gì đó?"

Trong khi đó, ông Sam Altman – Giám đốc điều hành OpenAI – cho biết công ty ngày càng tập trung vào an toàn, sau khi tạm dừng triển khai một mô hình mới vì lo ngại an toàn: "Chúng tôi đang tiết chế tiến độ, đôi khi bao gồm cả việc không huấn luyện một mô hình nào đó. Chúng tôi phải làm những việc này theo cách có thể đưa ra những tuyên bố an toàn đáng tin cậy, để mọi người không còn quá nhiều lo lắng".

Góc nhìn cho Việt Nam

Đối với Việt Nam – quốc gia đang đẩy mạnh chiến lược phát triển AI và thu hút đầu tư trung tâm dữ liệu – diễn biến này cho thấy xu hướng "tự quản có kiểm toán" đang dần trở thành chuẩn mực tại các thị trường lớn. Các doanh nghiệp công nghệ trong nước khi hợp tác với đối tác Mỹ có thể sẽ cần lưu ý đến những yêu cầu về kiểm soát nội bộ và kiểm toán độc lập trong tương lai gần.