Các ông lớn AI nói gì về kế hoạch an toàn mới của ông Trump?

Sau bữa ăn tối với các lãnh đạo công nghệ hàng đầu vào ngày thứ Ba, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trả lời giới báo chí về các tuyên bố liên quan đến trí tuệ nhân tạo theo đúng phong cách quen thuộc của mình. Ông nói rằng những phát biểu trước đây của ông — rằng nỗi lo về an toàn AI chỉ là một "trò lừa bịp" do đảng Dân chủ dựng lên — nay không còn đúng nữa, bởi ông đã đổi tên công nghệ này thành "Super Intelligence" (Siêu trí tuệ).

Ông cũng gạt bỏ lo ngại rằng chính phủ đang không thực thi đủ các rào chắn an toàn cho AI, với lý do các công ty Mỹ đang "thống trị Trung Quốc". Và thay vì ban hành quy định liên bang cho AI, ông Trump giờ đây tự hào rằng nước Mỹ có "những người thông minh nhất thế giới đang giám sát lẫn nhau".

Các lãnh đạo công nghệ tại sự kiện của Tổng thống Trump

Từ "trò lừa bịp" đến cam kết "ràng buộc về mặt đạo đức"

Những nhân vật được nhắc đến gồm Sundar Pichai (Google), Dario Amodei (Anthropic), Mark Zuckerberg (Meta), Greg Brockman (OpenAI), Elon Musk (xAI) và Jensen Huang (Nvidia). Tất cả đã ký "Tuyên bố chung về Trách nhiệm Tiên phong" (Joint Commitment on Frontier Responsibilities) — một cam kết an toàn mang tính "ràng buộc về mặt đạo đức", yêu cầu các công ty tự điều chỉnh công nghệ AI của mình bằng những nguyên tắc chung, và dường như không kèm theo bất kỳ hậu quả nào nếu vi phạm.

Cả sáu người ký kết đều đưa ra phát biểu trước báo chí theo đề nghị của ông Trump, ca ngợi kế hoạch tự quản này là bước tiến tích cực để phát triển AI, tạo việc làm và xoa dịu dư luận đang lo ngại về an toàn AI.

Điểm mấu chốt: một thỏa thuận tự nguyện, không có cơ chế cưỡng chế, được trình bày như giải pháp thay thế cho quy định pháp lý.

Các lãnh đạo công nghệ nói gì?

Mark Zuckerberg (Meta) tóm gọn tinh thần văn bản là "thỏa thuận của Nhà Trắng về phát triển công nghệ này một cách an toàn", với mục tiêu mang lại cho người dân Mỹ và khách hàng niềm tin rằng công nghệ hoạt động đúng như mong đợi. Ông gọi đây là "một khởi đầu" và là cuộc trò chuyện mang tính lịch sử mà cả ngành có thể cùng tham gia.

Greg Brockman (OpenAI) nhấn mạnh rằng AI có thể nâng đỡ mọi người, tạo ra một "thời kỳ phục hưng" cho doanh nghiệp nhỏ, thúc đẩy phát hiện khoa học và phát triển thuốc. Ông cho rằng việc cả ngành cùng đồng thuận về cách tiến lên an toàn dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump là điều rất quan trọng.

Jensen Huang (Nvidia) gọi đây là "cuộc cách mạng công nghiệp lớn nhất trong lịch sử" và "công cuộc xây dựng hạ tầng lớn nhất của nhân loại", tạo ra một triệu việc làm tại Mỹ. Ông khẳng định không có xung đột giữa đổi mới, công nghệ và an toàn: ngành vừa phát triển công nghệ để nâng cao năng lực AI, vừa tạo công nghệ để tăng cường độ an toàn của AI.

Sundar Pichai (Google) gọi thời điểm này là "mang tính lịch sử và hệ trọng", với những lợi ích phi thường có thể thấy qua tăng trưởng GDP. Ông cho biết ngành cần đảm bảo giải quyết các rủi ro và đưa sản phẩm ra thị trường một cách an toàn, đúng như đề nghị của Tổng thống.

Elon Musk (xAI) cho rằng kịch bản khả dĩ nhất là một "thời đại dư dả" với không chỉ thu nhập cơ bản phổ quát mà là thu nhập cao phổ quát. Ông lập luận rằng khi có robot và siêu trí tuệ, mọi người trên thế giới đều có thể được chăm sóc y tế tốt hơn bất kỳ ai hiện nay. Khi bị một nhà báo phản biện rằng điều đó chẳng ích gì nếu người ta mất việc, ông đáp: "Việc làm sẽ thay đổi. Việc làm luôn thay đổi. Làm máy tính từng là một nghề."

Dario Amodei (Anthropic) nhắc lại quan điểm quen thuộc: AI mang lại lợi ích to lớn, đặc biệt trong y tế, và "ai thắng AI thì thắng tất cả". Tuy nhiên, ông thừa nhận công nghệ này có những rủi ro rất thực tế và cơ chế xử lý vẫn đang được bàn thảo — cả ngành cần hợp tác để "thắng một cách an toàn".

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Câu chuyện này đáng chú ý với ngành công nghệ Việt Nam ở hai điểm. Thứ nhất, nó cho thấy mô hình quản trị AI đang được định hình theo hướng tự điều chỉnh thay vì luật hóa — điều có thể ảnh hưởng đến cách các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, xây dựng khung pháp lý cho AI. Thứ hai, khi các tập đoàn Mỹ đẩy mạnh tự cam kết để tránh quy định cứng, câu hỏi về trách nhiệm thực sự của họ đối với rủi ro AI — từ mất việc làm đến an ninh, thông tin sai lệch — vẫn chưa có lời giải.

"Không cần quy định ràng buộc pháp lý khi bạn có thể tự làm quan tòa về an toàn AI của chính mình" — cách nhiều nhà phê bình tóm tắt bản chất của thỏa thuận này.

Việc ông Trump đổi tên AI thành "Super Intelligence" cũng phản ánh một xu hướng đáng lưu ý: cách đặt tên và định khung khái niệm có thể được dùng để định hình lại cuộc tranh luận chính sách, thay vì giải quyết gốc rễ các lo ngại về an toàn.