Trung tâm dữ liệu có thể khiến ô nhiễm khí hậu của Mỹ tăng vọt

Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo đang đặt nước Mỹ trước một bài toán môi trường nghiêm trọng. Theo một phân tích mới của tổ chức môi trường Sierra Club, ngành điện lực Mỹ có thể thải ra lượng khí CO2 gây hiệu ứng nhà kính nhiều hơn 42% vào năm 2030 so với năm 2025, khi nước này xây dựng thêm hạ tầng nhiên liệu hóa thạch để đáp ứng nhu cầu điện năng khổng lồ của các trung tâm dữ liệu.

Trung tâm dữ liệu và bài toán năng lượng

Xóa sạch 15 năm nỗ lực cắt giảm khí thải

Theo tính toán của Sierra Club, nếu tất cả các dự án AI đang được quy hoạch đều được triển khai, lượng khí thải CO2 từ sản xuất điện sẽ tăng thêm 618 triệu tấn vào cuối thập kỷ này. Con số này tương đương với lượng khí thải carbon từ việc sử dụng điện của gần 129 triệu hộ gia đình trong một năm.

Đáng chú ý, mức tăng này gần như sẽ xóa sạch 15 năm nỗ lực cắt giảm khí thải nhà kính mà Mỹ đã đạt được. Tổng phát thải khí nhà kính ròng của nước này đã giảm từ mức đỉnh khoảng 6,58 tỷ tấn vào năm 2007 xuống còn khoảng 5,35 tỷ tấn vào năm 2025. Tuy nhiên, mức ô nhiễm này bắt đầu tăng trở lại trong năm qua khi các trung tâm dữ liệu đẩy nhu cầu điện lên cao.

Ước tính cao hơn nhiều dự báo trước đó

Ước tính của Sierra Club cao hơn một số dự báo trước đây từ các nhóm khác. Một nghiên cứu được các nhà nghiên cứu học thuật công bố hồi tháng 6 dự báo rằng nhu cầu điện từ trung tâm dữ liệu và các trang khai thác tiền mã hóa có thể đẩy lượng khí thải của ngành điện tăng 28% vào năm 2030 so với kịch bản không có tăng trưởng trung tâm dữ liệu.

Kết quả thực tế sẽ phụ thuộc vào việc bao nhiêu dự án trung tâm dữ liệu được quy hoạch thực sự được triển khai, cũng như loại công nghệ được dùng để cấp điện cho các cơ sở này. Nếu các ông lớn công nghệ chọn nguồn năng lượng tái tạo, tác động sẽ khác biệt đáng kể so với việc dựa vào khí đốt tự nhiên.

Chính quyền Trump đang khuyến khích xây dựng hạ tầng nhiên liệu hóa thạch cho các trung tâm dữ liệu, đồng thời cắt giảm các quy định về ô nhiễm và làm chậm tiến độ các dự án năng lượng tái tạo.

Xu hướng đáng lo ngại

Theo một báo cáo riêng được Quỹ Bảo vệ Môi trường (Environmental Defense Fund) công bố trong tháng này, Mỹ hiện đang có kế hoạch xây dựng công suất nhiên liệu hóa thạch nhiều hơn bất kỳ giai đoạn nào trong một thập kỷ qua. Điều này cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ của nhiên liệu hóa thạch, phần lớn được thúc đẩy bởi cuộc đua AI.

Câu chuyện này đang diễn ra song song với những lo ngại khác về tác động của các trung tâm dữ liệu. Tại bang Arizona, các dự án AI đang gây áp lực lên nguồn nước vốn đã khan hiếm. Trong khi đó, cử tri bang Texas cũng đã bày tỏ phản đối mạnh mẽ đối với việc xây dựng thêm trung tâm dữ liệu tại địa phương.

Bài học cho Việt Nam

Với Việt Nam, khi làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu và AI đang dần dịch chuyển về khu vực Đông Nam Á, câu chuyện của Mỹ là lời cảnh báo đáng suy ngẫm. Việc quy hoạch hạ tầng điện cho các trung tâm dữ liệu ngay từ đầu, ưu tiên năng lượng tái tạo và tính đến mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, sẽ giúp Việt Nam tránh lặp lại con đường mà nước Mỹ đang đi — nơi lợi ích kinh tế ngắn hạn của AI đang đánh đổi bằng những thành quả môi trường tích lũy suốt nhiều năm.