Trung tâm dữ liệu quỹ đạo còn xa vời, vậy du hành liên sao thì sao?

Nhóm sáng lập đằng sau Starcloud, một công ty khởi nghiệp có tham vọng vận hành hàng loạt GPU trên quỹ đạo, vừa đưa ra một đề xuất đầy rủi ro cho các nhà đầu tư tiềm năng: kế hoạch gửi một con tàu vũ trụ siêu nhỏ thực hiện hành trình 80.000 năm tới hệ sao Alpha Centauri.

Nếu thành công, đây sẽ là vật thể nhân tạo đầu tiên được chế tạo với mục đích hướng tới một ngôi sao khác, và là vật thể thứ sáu rời khỏi hệ Mặt Trời của chúng ta.

Được đặt tên là Fermi Explorer, tổ chức phi lợi nhuận đứng sau sứ mệnh này vừa chính thức ra mắt để kêu gọi đối tác, quyên góp và tìm kiếm lời khuyên. Đội ngũ ban đầu gồm các nhà sáng lập Starcloud là Philip Johnston, Adi Oltean, Ezra Feilden cùng giám đốc chương trình Garret Jameson đã xây dựng một kế hoạch sử dụng các công nghệ vũ trụ đã được kiểm chứng để đưa một phương tiện có tải trọng 10 cm vuông, nặng 1 kg vào không gian liên sao.

Mục tiêu mang tính lịch sử

Các nhà sáng lập cho biết họ khởi động sứ mệnh này với tinh thần khám phá của nhân loại; để đạt được cột mốc lịch sử đầu tiên; và để kiểm tra giới hạn của nghịch lý Fermi — lý thuyết cố gắng giải thích vì sao chúng ta vẫn chưa tìm thấy sự sống thông minh khác trong vũ trụ, đồng thời là nguồn gốc tên gọi của sứ mệnh.

Sứ mệnh dự kiến có chi phí khoảng 15 triệu USD và phóng vào năm 2029. Tổ chức phi lợi nhuận này đang kêu gọi các nhà cung cấp chế tạo phương tiện, nhà tài trợ chi trả kinh phí, cũng như các tải trọng khoa học và nghệ thuật để gửi theo — tương tự cảm biến và đĩa vàng Golden Record trên tàu thăm dò Voyager của NASA, con tàu vũ trụ đầu tiên của con người rời khỏi hệ Mặt Trời.

Thách thức về khoảng cách và thời gian

Hầu hết các kế hoạch thám hiểm liên sao đều vấp phải rào cản về khoảng cách khổng lồ cũng như tốc độ di chuyển tương đối chậm của các phương pháp hiện tại. Voyager, phóng năm 1977, hiện cách Trái Đất khoảng 26 tỷ km; trong khi Alpha Centauri, ngôi sao gần nhất với hệ Mặt Trời, cách chúng ta tới 41 nghìn tỷ km.

Lần gần nhất Thung lũng Silicon đối mặt với thách thức này là dự án phi lợi nhuận Breakthrough Starshot, thành lập năm 2016 bởi Yuri Milner và được Mark Zuckerberg hậu thuẫn. Dự án này hình dung một nỗ lực trị giá hàng tỷ USD sử dụng hệ thống đẩy laser cải tiến để đến Alpha Centauri trong 20-30 năm. Nỗ lực này đã sụp đổ vào năm 2025, nhưng giấc mơ dường như vẫn còn sống mãi.

Fermi Explorer chọn hướng đi ngược lại: thay vì đẩy xa giới hạn công nghệ, mục tiêu là tận dụng những gì chúng ta đã có để làm điều gì đó.

“Tôi cũng từng hào hứng rồi thất vọng!” — Johnston nói về Starshot. “Đó chính là lý do chúng tôi thực hiện sứ mệnh này. Chúng tôi quyết tâm phóng một thứ gì đó trong vòng ba năm tới. … điểm khác biệt lớn nhất với hầu hết các sứ mệnh [liên sao] khác là họ đều cố hoàn thành trong vòng đời con người, đồng nghĩa với các chương trình phát triển động cơ đẩy trị giá hàng tỷ USD. Chúng tôi cố ý chọn 80.000 năm làm sứ mệnh khả thi tối thiểu.”

Kế hoạch kỹ thuật

Kế hoạch là phóng tàu vũ trụ thông qua hình thức rideshare (chia sẻ tên lửa), sau đó sử dụng động cơ đẩy điện công suất thấp nhưng hiệu quả để đưa phương tiện vào chuỗi quỹ đạo, dần dần thoát khỏi hệ Mặt Trời và hướng tới Alpha Centauri. Con tàu dự kiến hoạt động trong khoảng 12 năm trước khi bước vào giai đoạn trôi tự do cuối cùng về phía hệ sao khác.

“Nếu một khúc xương khủng long có thể tồn tại 200 triệu năm thì một hộp kim loại hoàn toàn có thể sống sót qua môi trường bức xạ mà chúng tôi dự đoán trong 50.000 năm,” Johnston chia sẻ. “Chúng tôi không có kế hoạch khởi động lại tàu sau khi kết thúc 80.000 năm. Chúng tôi hy vọng một nền văn minh nhân loại trong tương lai sẽ bắt được nó.”

Với cách tiếp cận táo bạo nhưng thực dụng này, Fermi Explorer đang mở ra một hướng đi mới cho tham vọng chinh phục không gian liên sao — không phải bằng công nghệ mang tính cách mạng, mà bằng sự kiên nhẫn và niềm tin rằng ngay cả những bước đi nhỏ nhất cũng có thể trở thành dấu ấn vĩnh cửu của nhân loại giữa vũ trụ bao la.