Từ giường bệnh, một lập trình viên kể chuyện hóa trị và vá lỗ hổng PHP giữa đêm

Có những câu chuyện công nghệ không nằm trong thông cáo báo chí nào cả. Bài viết mới đây của một kỹ sư phần mềm — người đang điều trị ung thư hạch — là một ví dụ như vậy: vừa là nhật ký chiến đấu với bệnh tật, vừa là câu chuyện vận hành máy chủ trong điều kiện khắc nghiệt nhất.

Khi dây thần kinh và dòng lệnh cùng gặp sự cố

Tác giả mở đầu bằng một câu bất ngờ: anh đang viết bài này từ giường bệnh viện, và cảm thấy hạnh phúc. Bởi sau gần một năm, đây là đợt truyền hóa chất cuối cùng để kết thúc hành trình điều trị.

Trước đó, anh trải qua sáu tuần chọc dò tủy sống mỗi tuần một lần, sử dụng máy fluoroscope để lấy 5 mg dịch não tủy và thay bằng methotrexate. Khó khăn lớn nhất không phải cây kim, mà là hệ quả sau đó: dịch tủy mất cân bằng khiến anh chịu những cơn đau đầu tồi tệ nhất trong đời, và cách chữa duy nhất là nằm ngửa bất động.

Máy fluoroscope dùng trong thủ thuật chọc dò tủy sống

Đến cuối tháng Giêng, liệu trình chọc dò kết thúc và chuyển sang truyền tĩnh mạch Bendamustine và Rituximab theo chu kỳ 28 ngày: một tuần nạp thuốc, ba tuần để cơ thể xử lý. Vị giác thay đổi, cà phê buổi sáng nhường chỗ cho trà, khẩu vị nhạt dần. Tóc không rụng nhưng mất độ xoăn và sức sống. Và điều ám ảnh nhất với một người luôn năng động: mất khối cơ và kiệt sức.

Trong vài tháng, anh sụt khoảng 50 pound (hơn 22 kg) vì quá trình trao đổi chất tăng tốc trong khi lượng calo nạp vào không theo kịp, buộc phải chia thành năm bữa mỗi ngày.

Biểu đồ cân nặng sụt giảm trong thời gian hóa trị

Cây gậy "không phải thiết bị y tế" và bài học về kiên trì

Để chống lại sự suy giảm thể lực, anh duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày. Vì tổn thương thần kinh ở tủy sống, "đi bộ" thực chất chỉ là bước lê. Vợ anh tìm được những cây gậy chống có nhãn "Not A Medical Device" — nhưng theo anh, đó lại là thiết bị y tế quan trọng nhất của mình.

Những cây gậy chống hỗ trợ đi lại trong thời gian điều trị

Có thời điểm tệ nhất vào tháng Ba: sau đợt truyền thuốc, anh mắc một dạng viêm phổi ở người suy giảm miễn dịch, nồng độ oxy trong máu tụt dưới 90%. Đi từ phòng khách ra bếp lấy cốc nước cũng giống như chạy marathon — và chiếc Apple Watch báo anh đang có cơn rung nhĩ. Bác sĩ đề nghị bỏ qua chu kỳ tiếp theo, nhưng anh quyết định tiếp tục: chỉ có một con đường để kết thúc mọi chuyện.

Đến tháng Năm, đợt truyền cuối kết thúc. Thức ăn dần ngon trở lại, thể lực hồi phục, quãng đường đi bộ tăng từ 400 mét lên 800 mét rồi 1,6 km. Bước ngoặt đến khi anh cúi đầu lấy đồ trong hộp đựng găng tay xe hơi và cảm nhận dây thần kinh sau chân như "bật sáng" trở lại. Giả thuyết được đưa ra: hóa chất tấn công bạch cầu — vốn hỗ trợ phục hồi — đã kìm hãm quá trình lành thương của hệ thần kinh; khi ngừng thuốc, cơ thể tự sửa chữa.

Hiện tại anh đã lên xuống cầu thang không cần bám vịn, đi bộ không cần gậy và tập gym với huấn luyện viên. Một chuyến đi ngắn đến Topanga Canyon và một buổi ăn trưa trên thuyền là dấu hiệu cuộc sống bình thường đã trở lại.

Chuyến đi ngắn đến Topanga Canyon sau khi hồi phục

Điều duy nhất chưa trở lại là bơi lội, do ống port catheter dưới da nối trực tiếp vào động mạch cảnh — nhiễm trùng ở đây sẽ rất nguy hiểm, còn nước biển hay nước hồ bơi đều làm tăng rủi ro. Sau sáu tuần truyền methotrexate cuối cùng để kiểm tra dịch não, ống port sẽ được tháo và anh đặt mục tiêu quay lại Thái Bình Dương vào mùa hè tới.

Vá lỗ hổng PHP lúc 22h30 trong bệnh viện

Phần thú vị nhất với giới công nghệ nằm ở đoạn kết. Khoảng 22h30, khi thuốc đã vào não và anh cố thư giãn (khó hơn tưởng tượng vì phác đồ có steroid), anh lướt Tapestry và thấy nhiều bài đăng về một lỗ hổng PHP mới được công bố. Điều này đáng lo vì nhóm của anh dùng PHP cho blog, máy chủ quảng cáo, giao phần thưởng Kickstarter và nhiều dịch vụ nhỏ khác.

Anh nhanh chóng nhận ra đây là lỗi nghiêm trọng, có thể cho phép kẻ tấn công truy cập máy chủ. Trong vài giờ, anh chặn truy cập vào các tiến trình PHP ở mọi ngóc ngách của hệ thống, gửi tin nhắn vào Slack thông báo mọi thứ đang hỏng, rồi gục xuống.

Sáng hôm sau, với cái đầu và máy chủ đều "chạy chập chờn", việc đầu tiên là nâng cấp Ubuntu lên bản mới vì hệ điều hành đã hết hỗ trợ LTS — thực hiện qua WiFi bệnh viện, trong lúc nhịp tim và huyết áp vẫn đang được theo dõi. Anh dí dỏm ghi nhận rằng công cụ Lish may mắn không bị ảnh hưởng khi hệ thống IT của bệnh viện liên tục ngắt kết nối SSH để buộc chấp nhận điều khoản.

Nếu bạn thấy các trang của Iconfactory hoạt động không ổn tuần trước, giờ bạn đã biết lý do. Bởi vì tuần trước tôi cũng không ổn.

Góc nhìn cho người làm công nghệ Việt Nam

Câu chuyện này chạm đến hai vấn đề quen thuộc với đội ngũ vận hành hệ thống tại Việt Nam. Thứ nhất, cập nhật bảo mật khẩn cấp thường rơi vào thời điểm không mong muốn nhất — đêm khuya, cuối tuần, hoặc khi đang ốm. Thứ hai, nhiều hệ thống nhỏ vẫn phụ thuộc vào các bản phân phối đã hết hỗ trợ, tiềm ẩn rủi ro lớn khi có lỗ hổng nghiêm trọng.

Với các nhóm phát triển tại Việt Nam, bài học thực tế là nên chuẩn bị sẵn quy trình ứng phó sự cố: danh sách dịch vụ phụ thuộc, kênh thông báo nội bộ, và phương án nâng cấp từ xa không phụ thuộc vào một kết nối mạng duy nhất. Bởi đôi khi, người duy nhất có thể xử lý sự cố lại đang nằm trên giường bệnh — và hệ thống vẫn cần được bảo vệ.

Bài viết khép lại bằng hình ảnh tác giả ngồi trên ghế ngoài hiên nhà, gõ bài này trên phiên bản WordPress và PHP mới nhất. Một năm khó khăn, nhưng từng tháng một đều tốt hơn. Và như anh nói: anh cảm thấy hạnh phúc.