TuxGuitar 17EDO: bản fork chỉnh tab cho quãng tám 17 nốt

Công nghệ19 tháng 11, 2026·9 phút đọc

Một lập trình viên đã fork TuxGuitar 2.1.0 thành TuxGuitar 17EDO, đổi toàn bộ tab, khuông nhạc, cần đàn và bộ tổng hợp sang hệ 17 chia đều quãng tám. Bản fork mô tả chi tiết từng thay đổi để một tác nhân lập trình có thể áp lại lên bản gốc.

TuxGuitar 17EDO: bản fork chỉnh tab cho quãng tám 17 nốt

TuxGuitar 17EDO là bản fork của TuxGuitar 2.1.0, phục vụ guitar chia quãng tám thành 17 phần bằng nhau. Tác giả mô tả từng thay đổi đủ chi tiết để một tác nhân lập trình (coding agent) có thể áp lại lên bản gốc mà không cần mã nguồn của fork.

Bản gốc TuxGuitar giả định 12 nốt mỗi quãng tám trong tab, khuông nhạc, cần đàn và bộ tổng hợp. Fork đổi cả bốn chỗ sang 17-EDO và không còn chế độ 12-EDO.

Mô hình dữ liệu

Mô hình bài hát và mọi định dạng tệp không đổi. Một nốt vẫn là số phím nguyên, một dây vẫn là số nguyên. Fork chỉ diễn giải lại hai con số này thành bước 17-EDO.

Phím MIDI phát ra bằng giá trị dây cộng số phím, giống bản gốc. Phím k vang ở tần số 440 × 2^((k − 69) / 17) Hz. Như vậy phím 69 là A4, phím 56 là C4, và 17 phím ứng với một quãng tám.

Tệp lưu từ fork vẫn mở được trong TuxGuitar gốc, hiện số phím nguyên bình thường. Tác giả yêu cầu không sửa phần đọc và ghi tệp. Tệp từ bản gốc hoặc từ Guitar Pro không được quy đổi khi mở: các con số được đọc thẳng thành bước nên nghe sai. Đây là chủ ý.

EDO là hằng số 17. Một phiên bản trước có thiết lập EDO, cờ bật tắt và phím tham chiếu cấu hình được, nay đã bỏ hết.

Nhãn phím đàn

Mọi nơi in số phím nay in nhãn tương đối với chấm. Phím có chấm trên cần đàn được ghi bằng số mà chấm đó mang trên cần 12-EDO. Phím sau một chấm có dạng "x.y", với y là số bước vượt qua chấm. Đầu đàn đóng vai trò chấm tên 0.

Với mỗi chấm c trong tập 3, 5, 7, 9, 12, 15, 17, 19, 21, 24 của hệ 12-EDO, chấm thật nằm ở phím round(c × 17 / 12) và mang tên c. Kết quả: 4:3, 7:5, 10:7, 13:9, 17:12, 21:15, 24:17, 27:19, 30:21, 34:24.

Trang thiết lập mới có tiêu đề "Fret labels", gồm ô nhập, nút "Reset to default" và phần xem trước trực tiếp nhãn cho phím 0 đến 19. Danh sách nhãn là các cặp phím:tên, ngăn bằng dấu phẩy, chấm phẩy hoặc khoảng trắng. Tên là văn bản tự do.

Chuỗi rỗng nghĩa là dùng chấm mặc định. Các mục thiếu dấu hai chấm, thiếu một vế, có số phím không phải số hoặc ký tự lạ đều bị bỏ qua kèm chữ đỏ trên nền.

Đối tượng kiểu bố cục giữ bộ định dạng nhãn, mặc định là chấm chuẩn. Bản desktop dựng nó từ cấu hình trong một hàm, hàm này cũng công bố bộ định dạng lên ngữ cảnh ứng dụng. Phần ghi SVG, ghi ASCII và kiểu PDF không giao diện không có quyền truy cập cấu hình nên đọc từ ngữ cảnh, nếu thiếu thì dùng mặc định. Không có bước này, bản xuất sẽ phớt lờ danh sách chấm tùy chỉnh.

Độ rộng và nhập phím

Cách giãn cách của bản gốc bỏ qua độ rộng chữ số phím, nên nốt móc kép mang nhãn 24.4 bị chồng nhau. Lúc tính độ rộng ô nhịp chưa có đối tượng vẽ, nên độ rộng phải ước lượng: mỗi ký tự chiếm 0,9 × chiều cao phông nốt × tỉ lệ phông, dấu chấm bằng một nửa. Nốt xin thêm chỗ theo công thức max(0, ước lượng + 6 × tỉ lệ − độ rộng trường độ), dùng chung móc nối mà hiệu ứng uốn dây vốn dùng.

Ở tỉ lệ 0,8, các nhãn vẫn chạm nhau. Ô chọn số phím tối đa theo từng bản nhạc trong Track > Properties nay lên 99, trước là 39. Cách gõ phím số không đổi: hai chữ số trong một giây được ghép lại, rồi cắt theo mức tối đa của bản nhạc.

Tên nốt và khuông nhạc

Cao độ được đặt tên theo ký hiệu Superpyth, tức chuỗi quãng năm. Một nguyên cung bằng 3 bước, E-F và B-C bằng 1 bước, dấu thăng hoặc giáng bằng 2 bước. C# cao hơn Db một bước.

Lớp cao độ tính bằng floorMod(key − 56, 17). Các bậc tự nhiên nằm ở lớp 0, 3, 6, 7, 10, 13, 16. Quãng tám tính bằng floorDiv(key − 56, 17) + 4.

Bốn lớp cao độ có tên thứ hai: Db/B#, D#/Fb, Gb/E#, A#/Cb. Một nốt dùng tên thứ hai khi đúng một trong hai điều kiện đúng: hóa biểu có chứa tên đó, hoặc cờ "alternative enharmonic" của nốt được bật. Cờ này không tác dụng với 13 lớp còn lại.

Toàn bộ phần này thay ruột của lớp tiện ích đặt tên nốt, giữ nguyên chữ ký phương thức công khai. Nhờ vậy phần vẽ bản nhạc, cần đàn, trình soạn ma trận, đầu trang in và hộp thoại lên dây tự theo mà không phải sửa.

Các thay đổi khác trên khuông nhạc:

  • Nhấp lên khuông để nhập nốt cộng hoặc trừ 2 bước cho dấu thăng/giáng, bản gốc là 1.
  • Tools > Transpose cho khoảng −17 đến +17 và ghi nhãn theo bước.
  • Xuất ASCII đặt tên dây bằng cùng bộ đặt tên trên.
  • Đoán hóa biểu từ âm giai vẫn dùng bảng 12-EDO nội bộ, dữ liệu âm giai không đổi.

Phát lại

Số hiệu nốt giữ nguyên, bộ tổng hợp được chỉnh lại cao độ. Cuối mỗi lần cập nhật kênh, trình phát gửi một gói MIDI Tuning Standard cho cả 128 phím, rồi gửi RPN 0,3 (chọn chương trình chỉnh cao độ) với dữ liệu 0, sau đó chọn lại RPN 0,0.

Gói dài 408 byte, gồm tên "17-EDO" đệm khoảng trắng và bộ ba byte cho từng phím. Với mỗi phím k, cao độ đích tính theo nửa cung 12-EDO là p = 69 + (k − 69) × 12 / 17. Byte xx là phần nguyên, yy zz là phần lẻ nhân 16384 làm tròn trong 14 bit.

Phím 69 mã hóa thành 45 00 00. Phím 52 rơi đúng vào nửa cung 57 nên vang 220 Hz, phím 35 vang 110 Hz.

Bản gốc không có đường gửi sysex. Fork thêm phương thức sendSysex(byte[]) với mặc định rỗng vào giao diện bộ tổng hợp và bộ nhận, rồi triển khai cho Java Sound (Gervill), bộ xử lý Gervill nội bộ và FluidSynth qua lời gọi JNI mới.

Plugin Java Sound có hai lớp cổng. Lớp chạy thiết bị Synthesizer phải lấy Synthesizer.getReceiver() mới gửi được sysex, vì API MidiChannel không mang được. Nếu chỉ vá cổng thiết bị ngoài, bộ tổng hợp mặc định vẫn ở 12-EDO. ALSA, JACK, WinMM, AudioUnit và các cổng ngoài khác giữ mặc định rỗng. Android dùng chung thư viện nên hiện đúng nhãn 17-EDO nhưng phát không chỉnh cao độ.

Lên dây

Phím MIDI 12-EDO được quy đổi thành bước bằng cách làm tròn quanh A4: step = 69 + round((note − 69) × 17 / 12), cắt trong khoảng 0..127. Nhờ vậy mọi dây A đều chính xác.

Ví dụ dây E chuẩn từ thấp đến cao: 40 45 50 55 59 64 thành 28 35 42 49 55 62. Bản nhạc mới vẫn khởi tạo từ mặc định 12-EDO rồi quy đổi, số phím tối đa ít nhất là 34. Bước quy đổi chạy sau khi tạo mới tệp, nạp mẫu, thêm bản nhạc, đổi số dây hoặc chuyển từ kênh gõ sang kênh có cao độ.

Trong Track > Tuning, mọi mẫu dựng sẵn được chào ở dạng đã quy đổi. Nhóm tùy chỉnh của người dùng lưu và áp nguyên gốc. Có thêm hai nút "−1 step" và "+1 step" để dịch dây đang chọn.

Cần đàn và chỉnh sửa

Cần đàn vẽ 34 phím, hai quãng tám. Phím n nằm ở S × (1 − 2^(−n / 17)), thay cho cách giãn gần tuyến tính của bản gốc. Chấm đôi ở các bội số của 17, chấm đơn ở các phím có chấm khác của bộ định dạng.

Các thay đổi chỉnh sửa không liên quan đến cao độ. Trường độ dính chỉ chép khi giọng có nốt, nếu không khi gõ móc kép sang ô nhịp mới sẽ bị đặt lại thành nốt tròn. Giữ Ctrl và kéo chuột trái trên vùng chọn để di chuyển các phách đã chọn, dùng lại đường mã dán, tính là một bước hoàn tác.

Phím Del trên ô nhịp trống xóa luôn ô nhịp đó, bài luôn giữ ít nhất một ô. Lỗi dấu kết thúc lặp không có dấu mở đầu được sửa. Hộp thoại tremolo picking có thêm ô chọn bộ ba, lưu thành phần tử con tùy chọn trong tệp .tg.

Những công cụ bị ẩn

Các công cụ chỉ biết 12 nốt bị ẩn khỏi giao diện nhưng mã nguồn vẫn còn: trình soạn hợp âm (hợp âm tự lưu vẫn chèn được), công cụ âm giai, chế độ xem piano, cùng các plugin tuner, LilyPond và MusicXML.

Tên ứng dụng đổi thành TuxGuitar 17EDO trong hằng tên ứng dụng và tên gói macOS. Tác giả ghi rõ vài chỗ dễ hỏng ngầm: không dùng java.util.logging vì gói JRE trên macOS không có module java.logging, và phải gửi dữ liệu chỉnh cao độ sau khi các kênh đã thiết lập xong.

Góc nhìn

Với người làm nhạc vi mô (microtonal), đây là ví dụ tốt về cách tách phần cao độ khỏi phần mô hình dữ liệu. Giữ nguyên định dạng tệp và số hiệu nốt giúp bản fork vá được lên bản gốc mà không phá khả năng tương thích.

Với lập trình viên Việt Nam quan tâm âm thanh và MIDI, phần đáng học là cách gửi gói tuning qua sysex và cách xử lý khác nhau giữa các cổng tổng hợp. Đây cũng là minh chứng cho giá trị của việc mô tả thay đổi đủ rõ để người khác áp lại, thay vì chỉ phát hành mã nguồn.

Giới hạn vẫn còn: hợp âm tự nhiên, tên hợp âm nhập từ tệp ngoài, xuất LilyPond và MusicXML chưa hỗ trợ 17-EDO, và chỉ bản desktop SWT được kiểm thử.

Nguồn: frogwizard.bearblog.dev · Quy trình biên tập

Chia sẻ:FacebookX