Tuyên ngôn AI 6.500 chữ của Mark Zuckerberg: Hào nhoáng nhưng rỗng tuếch

Mark Zuckerberg vừa tung ra một bài luận dài 6.500 chữ về tầm nhìn AI của Meta, với thông điệp chính là kêu gọi "dân chủ hóa" quyền lực AI thay vì tập trung vào một số ít tổ chức lớn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia và nhà báo công nghệ đánh giá bài viết này "dài dòng nhưng nói toàn những điều vô nghĩa", lảng tránh các vấn đề an toàn và rủi ro thực tế của AI.

Tuyên ngôn "triết lý" hay chiêu trò marketing?

Bài luận mang tên "The Future Is for Everyone" (Tương lai là cho tất cả mọi người) của Mark Zuckerberg được đăng tải vào thứ Hai vừa qua, đánh dấu sự gia nhập của CEO Meta vào "câu lạc bộ tuyên ngôn triết lý" vốn đã có Sam Altman (OpenAI) và Dario Amodei (Anthropic).

Điểm mấu chốt trong lập luận của Zuckerberg là: tập trung quyền lực AI vào một vài tổ chức là nguy hiểm, và việc mở rộng truy cập vào các mô hình AI là cách tốt nhất để phân tán quyền lực đó. Ông không nêu đích danh nhưng rõ ràng đang nhắm vào OpenAI và Anthropic - hai công ty ưa thích kiểm soát chặt chẽ các mô hình đóng của mình. Trích một đoạn trong bài viết: "Về mặt lịch sử, hy vọng rằng một quyền lực tuyệt đối sẽ nhân từ cung cấp cho nhân loại nếu đủ khai sáng đã không dẫn đến những kết quả an toàn hay tích cực."

Chiến lược của một kẻ "không thể thắng thì đổi luật chơi"

Leah Feiger, giám đốc mảng chính trị và khoa học của WIRED, nhận định thẳng thắn: "Đó là một cách nói theo kiểu 'triết học nhập môn' để ngụy biện cho việc tôi không được mời vào sân chơi với những đứa trẻ lớn."

Lịch sử phát triển AI của Meta cũng cho thấy sự thiếu nhất quán nghiêm trọng trong chiến lược:

• Ban đầu, Meta tập trung vào các mô hình mã nguồn mở để đối đầu với OpenAI và Anthropic
• Sau đó, họ chi hàng tỷ USD cho đợt tuyển dụng ồ ạt để thành lập phòng thí nghiệm siêu trí tuệ nhưng không tạo ra sản phẩm nào bắt kịp các đối thủ
• Gần đây, công ty còn sa thải hàng loạt nhân sự trong nhóm AI
• Giờ đây, Zuckerberg quay lại kêu gọi "mở mã nguồn" - giống như khi bạn không thắng được cuộc đua thì nói rằng "cuộc đua này thật ngớ ngẩn, tại sao chúng ta không chia sẻ mọi thứ?"

Đáng chú ý, ngay trong tuần công bố tuyên ngôn, Meta đã ra mắt mô hình mã nguồn mở mới mang tên Muse Glimmer, cho phép người dùng tải về và tùy chỉnh theo ý muốn.

Lảng tránh thực tế nguy hiểm

Điều khiến giới phê bình bức xúc nhất là tuyên ngôn này hoàn toàn phớt lờ những rủi ro thực tế của AI. Zuckerberg sử dụng ví dụ về một AI agent có thể tạo ra công thức nấu ăn cá nhân hóa để ông và con gái cùng làm bánh - một hình ảnh "dễ thương" nhưng phiến diện.

Zoë Schiffer, phóng viên của WIRED, chỉ trích: "Ngoài việc tại sao bạn lại cần một công thức bánh quy cá nhân hóa, điều này dường như bỏ qua hoàn toàn thực tế rằng những công cụ này rất nguy hiểm. Chúng mạnh mẽ và chúng ta cần những nhà lãnh đạo AI coi trọng sự nguy hiểm đó một cách nghiêm túc."

Meta là một công ty vừa bị tòa án ra lệnh phải trả 567 triệu USD vì không làm đủ để bảo vệ sức khỏe tâm thần của trẻ em trên nền tảng trực tuyến. Việc tin tưởng một công ty như vậy với AI và tác động xã hội của nó là điều khó có thể chấp nhận.

Xu hướng phỏng vấn xin việc bằng AI lúc 1 giờ sáng

Trong một diễn biến khác, phóng viên Kate Taylor của WIRED phát hiện một xu hướng kỳ lạ: ngày càng nhiều người tìm việc sắp xếp các buổi phỏng vấn vòng đầu với AI vào lúc nửa đêm, thậm chí là 1 giờ sáng, để tránh xung đột lịch trình gia đình và công việc.

Điều này trở nên khả thi vì không có con người ở phía bên kia màn hình. Theo hai công ty tuyển dụng bằng AI là Ribbon và Greenhouse, có tới 15-25% ứng viên đặt lịch phỏng vấn từ 10 giờ tối đến 2 giờ sáng.

Tuy nhiên, mặt trái là AI cũng đảm nhận việc đánh giá ứng viên. Hệ thống có thể chấm điểm "mức độ nhiệt tình" qua camera và đánh giá theo tiêu chí do công ty tuyển dụng đặt ra. Khả năng một con người thực sự xem lại băng ghi hình và đánh giá phản hồi của bạn là ngày càng thấp.

Những phát hiện đáng sợ từ Black Hat và Defcon

Andy Greenberg, phóng viên bảo mật của WIRED, đã tham gia hai hội nghị bảo mật lớn nhất thế giới được tổ chức tại Las Vegas và chia sẻ những phát hiện gây sốc:

Đồng hồ thông minh trẻ em dễ bị theo dõi: Hai nhà nghiên cứu đã tìm thấy lỗ hổng nghiêm trọng trên hàng chục thiết bị GPS, bao gồm smartwatch cho trẻ em. Thực tế chỉ có 3 công ty Trung Quốc làm hậu thuẫn cho hàng chục thương hiệu thiết bị rẻ tiền này, và tất cả đều có chung lỗ hổng bảo mật khiến trẻ em có thể bị theo dõi, nghe lén và chụp ảnh từ xa.

Thiết bị cỡ đồng xu có thể hack Boeing 737: Các nhà nghiên cứu từ UC San Diego đã dành hơn 10 năm để chứng minh có thể hack một chiếc Boeing 737 chỉ với 60 giây tiếp cận bên ngoài máy bay. Thiết bị nhỏ này có thể thay đổi điều hướng tự động, viết lại kế hoạch bay và can thiệp vào các tính toán tốc độ cất cánh.

Hacker Triều Tiên xâm nhập hàng trăm hệ thống: Một nhà nghiên cứu đã xâm nhập vào cơ sở hạ tầng của hacker Triều Tiên và phát hiện họ đã đánh cắp dữ liệu từ hàng trăm công ty, bao gồm cả dữ liệu y tế của gần như mọi người Mỹ.

Bài học: AI cần con người

Một điểm tích cực từ hội nghị là AI vẫn còn giới hạn. Các nhà nghiên cứu nhận thấy AI có "điểm mù" khi tìm kiếm lỗ hổng - nó sẽ bế tắc nếu không có sự hỗ trợ của con người. Lý do đơn giản: AI được huấn luyện trên dữ liệu từ các cuộc tấn công trước đây, nếu chưa từng thấy một loại tấn công nào đó, nó sẽ không thể tự thực hiện.

Sự kết hợp giữa con người và AI vẫn là công thức mạnh mẽ nhất, giống như trong cờ vua hay cờ vây - khi máy tính và con người phối hợp sẽ tạo ra kết quả vượt trội nhất. Điều quan trọng là các lỗ hổng này cần được vá trước khi kẻ xấu khai thác.