Uber bị phạt gần 1 tỷ USD vì tự động khóa tài xế
Cơ quan Bảo vệ Dữ liệu Hà Lan phạt Uber 825 triệu euro, mức phạt lớn thứ hai từ trước đến nay theo GDPR. Nguyên nhân là việc Uber tự động vô hiệu hóa tài khoản tài xế mà không có cảnh báo hay giám sát của con người. Uber cho biết sẽ kháng cáo.

Uber sẽ phải nộp phạt 825 triệu euro, khoảng 966 triệu USD, theo quyết định của Cơ quan Bảo vệ Dữ liệu Hà Lan (DPA). Đây là mức phạt lớn thứ hai từng được áp dụng theo Quy định Bảo vệ Dữ liệu chung của châu Âu (GDPR), theo Reuters.
Cơ quan này điều tra đơn khiếu nại cho rằng Uber đã vô hiệu hóa tài khoản tài xế bằng quy trình tự động. Quy trình này không có cảnh báo đầy đủ và thiếu sự giám sát của con người.
Lập luận của hai bên
Bà Monique Verdier, phó chủ tịch cơ quan quản lý, nói Uber đã "phạm những vi phạm nghiêm trọng". Bà nhấn mạnh: "Máy tính không được tự đưa ra quyết định có hệ quả lớn như vậy".
Uber phản bác rằng phần lớn trường hợp tạm khóa tài xế chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Công ty khẳng định không có việc khóa vĩnh viễn nào mà thiếu xem xét của con người, và tài xế có quyền khiếu nại.
Phía Hà Lan nói ngược lại: một số tài xế đã bị khóa vĩnh viễn mà không qua con người. Uber không đồng ý với điểm này và sẽ kháng cáo. Người phát ngôn của hãng nói với Reuters: "Chúng tôi hoàn toàn không đồng tình với quyết định và mức phạt thiếu cân đối này".
Vụ việc bắt đầu từ một tài xế Pháp
Anh Brahim Ben Ali, cựu tài xế Uber tại Pháp, bị khóa tài khoản năm 2019. Sau đó anh thu thập lời khai của 170 tài xế Uber khác và đưa khiếu nại đến Hà Lan, nơi đặt trụ sở châu Âu của Uber.
Anh được tổ chức phi lợi nhuận về quyền kỹ thuật số PersonalData.io (Thụy Sĩ) hỗ trợ. Tổ chức này giúp tài xế thu thập dữ liệu về cách các quyết định khóa tài khoản được đưa ra.
Ông Paul-Olivier Dehaye, người sáng lập PersonalData.io, nói một tài xế có thể chạy cả nghìn chuyến với khách hài lòng. Nhưng chỉ một người báo cáo vấn đề rất nghiêm trọng, hậu quả có thể rất lớn.
Theo ông Dehaye, đây là lần thứ ba cơ quan Hà Lan phạt Uber. Trước đó là mức 290 triệu euro liên quan đến xử lý dữ liệu cá nhân của tài xế, và mức 10 triệu euro từ các vấn đề liên quan. Cả ba mức phạt đều bắt nguồn từ khiếu nại của cùng nhóm tài xế này.
Ông Dehaye cũng dự định khởi kiện tập thể để tài xế đòi bồi thường. Ông đang lập công ty StartClaims để hỗ trợ các vụ kiện và hành động quản lý, trước tiên nhắm vào Uber, sau đó mở rộng sang các vụ việc khác của nền kinh tế lao động tự do (gig economy) và lĩnh vực quảng cáo công nghệ (adtech).
Tranh cãi về trách nhiệm thuật toán
Blogger công nghệ John Gruber của Daring Fireball lo ngại mức phạt này khiến Uber không thể giám sát tài xế lừa khách hay bỏ chuyến. Ông ví việc đổ lỗi cho "máy tính" giống như nói "máy chấm công" đã sa thải một nhân viên hay đi muộn. Quản lý đặt ra chính sách, thiết bị chỉ đo mức tuân thủ.
Ông Dehaye cho rằng lập luận đó "hiểu sai vấn đề". Uber được tự do dùng con người để xử lý tài xế gian lận, nhưng khi đó công ty phải chịu trách nhiệm cho quyết định của mình, theo tư cách người sử dụng lao động chứ không phải sàn giao dịch.
Góc nhìn
Vụ việc đặt ra câu hỏi trực tiếp cho các đội phát triển sản phẩm tại Việt Nam: hệ thống tự động khóa tài khoản, từ chối giao dịch hay hạ điểm tín dụng cần có bước xem xét của con người và kênh khiếu nại rõ ràng. Đây là yêu cầu quen thuộc ở châu Âu, và các nền tảng muốn phục vụ người dùng ở đó cần tính đến từ sớm.
Về kỹ thuật, mỗi quyết định tự động có hệ quả lớn nên được ghi log đầy đủ: dữ liệu đầu vào, mô hình đã dùng, người phê duyệt. Có như vậy mới trả lời được cơ quan quản lý và tòa án khi bị chất vấn.
Nguồn: techcrunch.com · Quy trình biên tập


