USA Today kiện OpenAI: Đòi bồi thường hơn 250 triệu USD vì vi phạm bản quyền

USA Today Co. cùng nhiều tờ báo địa phương mà công ty này sở hữu vừa đệ đơn kiện OpenAI, cáo buộc công ty đứng sau ChatGPT đã sao chép "hàng trăm nghìn" bài báo để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo của mình. Đây là vụ kiện bản quyền mới nhất trong một chuỗi tranh chấp pháp lý ngày càng dài mà OpenAI phải đối mặt tại Mỹ.

Theo hồ sơ nộp trong ngày thứ Năm, nhà xuất bản này yêu cầu khoản bồi thường hơn 250 triệu USD, với cáo buộc rằng việc OpenAI sử dụng nội dung của họ mà không được phép "đã gây ra tổn hại thực sự và kéo dài" cho các cơ quan báo chí của họ.

Biểu tượng của OpenAI

Chuỗi vụ kiện bản quyền ngày càng dài

Đây không phải lần đầu OpenAI bị các nhà xuất bản đưa ra tòa. Trước đó, The New York Times đã khởi kiện với cáo buộc tương tự. Tiếp theo là The Intercept, Ziff Davis (chủ sở hữu CNET), CBC/Radio-Canada, Encyclopaedia Britannica, Merriam-Webster, The Seattle Times, và mới đây nhất là một liên minh gồm gần 400 tờ báo địa phương.

Trong các vụ kiện gần đây, cả Seattle Times và Newsday cũng đã đệ đơn chống lại OpenAI cùng Microsoft với cáo buộc vi phạm bản quyền. Đáng chú ý, chính quyền Tổng thống Trump được cho là đang ủng hộ OpenAI trong vụ kiện của The New York Times — một diễn biến cho thấy áp lực chính trị đang đan xen vào các tranh chấp pháp lý này.

Lập luận của USA Today

Theo đơn kiện, USA Today Co. cho rằng "thành công thương mại của OpenAI dựa trên hành vi vi phạm bản quyền ở quy mô lớn". Phía nguyên đơn cáo buộc OpenAI chưa từng xin phép sử dụng nội dung của mình, mà thay vào đó đã "lấy" các bài báo của USA Today để "xây dựng những sản phẩm trị giá hàng trăm tỷ USD".

Ngoài USA Today, vụ kiện còn có sự tham gia của nhiều đầu báo địa phương như The Tennessean, Indy Star, The Columbus Dispatch, The Oklahoman và một số tờ khác.

"Thành công thương mại của OpenAI dựa trên hành vi vi phạm bản quyền ở quy mô lớn." — Trích đơn kiện của USA Today Co.

OpenAI chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận từ giới truyền thông.

Ý nghĩa với ngành công nghệ và báo chí

Vụ kiện của USA Today phản ánh một xu hướng rõ ràng: các cơ quan báo chí ngày càng quyết liệt bảo vệ nội dung của mình trước làn sóng AI tạo sinh. Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ liệu việc dùng dữ liệu công khai trên internet để huấn luyện mô hình có được coi là "sử dụng hợp lý" (fair use) hay không — một câu hỏi pháp lý vẫn chưa có câu trả lời dứt khoát tại tòa án Mỹ.

• Về phía nhà xuất bản: Nội dung báo chí là tài sản trí tuệ, và việc bị dùng miễn phí để tạo sản phẩm thương mại là hành vi bòn rút giá trị.
• Về phía công ty AI: OpenAI lâu nay lập luận rằng việc huấn luyện trên dữ liệu công khai là hợp pháp và mang lại lợi ích cho xã hội. Hãng cũng đã ký một số thỏa thuận cấp phép nội dung với các đối tác truyền thông trong thời gian qua.
• Về phía người dùng và doanh nghiệp: Những vụ kiện như thế này có thể ảnh hưởng tới cách các công ty AI thu thập và cấp phép dữ liệu, từ đó tác động đến chi phí và cách vận hành các mô hình trong tương lai.

Đối với độc giả Việt Nam, đây là câu chuyện đáng theo dõi: không chỉ vì nó liên quan đến các mô hình AI đang được sử dụng rộng rãi như ChatGPT, mà còn vì nó đặt ra tiền lệ về cách nội dung do người Việt tạo ra — từ bài báo, sách, đến dữ liệu số — có thể được bảo vệ như thế nào trước kỷ nguyên AI. Các tòa soạn và doanh nghiệp nội dung trong nước có thể sẽ phải cân nhắc những bước đi tương tự nếu tình trạng sử dụng nội dung không xin phép tiếp diễn.

Cuộc chiến pháp lý giữa báo chí và các ông lớn AI vẫn chưa có hồi kết, và vụ kiện của USA Today chỉ là một mắt xích mới trong câu chuyện còn dài phía trước.