Valve lên tiếng về nạn game AI kém chất lượng và nguy cơ bị sao chép

Tại sự kiện dành cho nhà phát triển Steam Indie Connect, Valve đã trực tiếp trả lời những lo ngại về làn sóng game do AI tạo ra và nguy cơ bị sao chép ý tưởng. Thông điệp cốt lõi của Steam rất rõ ràng: hãy xây dựng cộng đồng, không ngừng cải tiến và biến phiên bản chính thức thành phiên bản tốt nhất.

Đại diện Valve chia sẻ tại sự kiện Steam Indie Connect

Bối cảnh: Steam ngày càng đông đúc

Tom Giardino mở đầu phần trình bày bằng những con số đáng chú ý. Steam, ra mắt từ năm 2003, gần đây đã đạt đỉnh 43,5 triệu người dùng đồng thời trên toàn cầu. Tại Hàn Quốc, tổng doanh thu trên Steam tăng 126% trong 5 năm qua, trong đó doanh thu game trả phí và DLC tăng 70%, còn doanh thu mua trong game tăng vọt 388%.

Ông sau đó nhắc lại quy trình chuẩn bị ra mắt — từ trang Coming Soon, bản demo, Next Fest, playtest đến việc ấn định ngày phát hành chính thức. Thông điệp được nhấn mạnh: "Ra mắt không phải là đích đến, mà là vạch xuất phát." Các nhà phát triển cũng được khuyên không nên chỉ dựa vào Steam mà cần tận dụng thêm console, các cửa hàng PC khác, Discord và mạng xã hội.

Thư đe dọa "sẽ dùng AI sao chép và ra mắt trước"

Câu hỏi về AI gây chú ý nhất đến từ một thực tế đáng lo ngại. Một nhà phát triển cho biết các studio indie gần đây nhận được email tống tiền với nội dung: "Nếu không trả tiền, chúng tôi sẽ dùng AI sao chép game của bạn và phát hành trước."

Tom Giardino bày tỏ sự tiếc nuối và cho biết đây là lần đầu ông nghe về các vụ tống tiền kiểu này. Ông nhắc lại nguyên tắc nền tảng của Valve: "Chúng tôi không muốn làm người gác cổng, áp đặt nhà phát triển nên hay không nên dùng công cụ nào." Việc có dùng AI trong phát triển hay không là quyết định của chính nhà phát triển.

Tuy nhiên, ông chỉ ra rằng game sao chép đã tồn tại từ rất lâu trước khi có AI. Việc nhìn thấy một ý tưởng thú vị tại Next Fest rồi nhanh chóng làm một game tương tự hoặc chạy theo xu hướng vốn đã diễn ra thường xuyên; AI chỉ đơn giản là tăng tốc quá trình đó.

Theo ông, điều này tạo ra hai thách thức cho nhà phát triển:

• Cộng đồng: Xây dựng website, tương tác với người chơi, tạo dựng bản sắc và niềm tin chính là tuyến phòng thủ đầu tiên, bất kể có AI hay không.
• Cải tiến liên tục: Đây là yếu tố quan trọng không kém, bởi cộng đồng đơn thuần cần thời gian và không tự hình thành.

Ông ví triết lý này với cách Valve đối phó nạn vi phạm bản quyền: thay vì dùng DRM hay biện pháp chống sao chép mạnh tay, Valve tập trung làm cho phiên bản hợp pháp trở thành phiên bản tốt nhất. Giardino nói: "Thay vì dựa vào một cơ chế đơn lẻ mà ai cũng có thể dễ dàng sao chép, bạn cần liên tục phát triển game bằng các tính năng, cá tính và sáng tạo xuất phát từ góc nhìn của chính bạn."

Về hành vi tống tiền, ông cho rằng đây là vấn đề của cơ quan thực thi pháp luật hơn là của nền tảng game, nhưng vẫn để ngỏ kênh liên lạc: "Nếu bạn báo cáo những trường hợp như vậy cho chúng tôi, chúng tôi muốn tìm hiểu kỹ hơn và hỗ trợ trong khả năng của mình."

"AI slop" tràn vào Next Fest và cách Steam xử lý

Vấn đề game kém chất lượng do AI tạo ra cũng được nêu lên. Một nhà phát triển từng tham gia Next Fest cho biết đã có nhiều phản ánh trên mạng xã hội về làn sóng game chất lượng thấp.

Marc Wilkinson giải thích cơ chế hiển thị của Next Fest: trong hai ngày đầu, game được hiển thị gần như ngẫu nhiên, sau đó hệ thống gợi ý cá nhân hóa mới bắt đầu hoạt động, đưa ra những tựa game mà người chơi có khả năng thích và mua. Ông chỉ ra rằng nhiều bài báo phàn nàn về game kém chất lượng chỉ dựa trên hai ngày đầu này.

Lý do khởi đầu ngẫu nhiên là để chống lạm dụng hệ thống (tránh việc đăng ký sớm chỉ nhằm chiếm chỗ hiển thị) và đảm bảo mọi game đều có cơ hội tiếp cận công bằng. "Chúng tôi nhận thức được rằng cái giá phải trả là một số game kém chất lượng vẫn được hiển thị," ông nói. "Chúng tôi hoàn toàn ý thức được tình hình và rất nhiều người đang suy nghĩ cách giải quyết vấn đề này."

Các nhà phát triển đặt câu hỏi trực tiếp cho đại diện Valve

Tom Giardino nhấn mạnh sự thay đổi về quy mô. Chỉ ba năm trước, ông phải đi vận động nhà phát triển tham gia vì "chỉ có 50 hay 100 game", còn nay số lượng tựa game tham gia đã lên tới hàng nghìn. Ông mô tả đây là "con lắc đã vung sang phía đối diện".

Ông cũng chỉ ra rằng thước đo thành công khác nhau ở mỗi game. Có tựa game vui mừng vì đạt 10.000 wishlist (gấp ba lần trước đó), trong khi game khác thất vọng dù đạt 50.000. "Với tư cách nhà vận hành nền tảng, chúng tôi không thể định nghĩa thành công cho từng game cụ thể," ông nói, và cho biết Valve chọn cách để Next Fest cùng các đợt giảm giá theo mùa luôn mở cửa, đồng thời liên tục tinh chỉnh bố cục trang.

Ông cũng lưu ý rằng nỗi lo này không mới. Khi Steam Greenlight ra mắt khoảng 14 năm trước, nhà phát triển đã hỏi có thể lọc game Greenlight không. Khi Steam Direct — hệ thống tự phát hành hiện nay — ra đời, lại có yêu cầu thêm ô chọn để ẩn game Steam Direct. Mỗi lần như vậy, thay vì từ chối nhà phát triển hay phân loại trước game tốt/xấu, Valve đều chọn cải thiện trải nghiệm mua sắm.

Wishlist không quyết định hiển thị

Phần hỏi đáp chuyển sang chủ đề wishlist và tính năng Personal Calendar. Một nhà phát triển nhận xét rằng do trang chủ Steam chủ yếu tập trung vào game bán chạy trong số các tựa mới, các studio đã đua nhau "nuôi wishlist", khiến vai trò của nhà phát hành hỗ trợ việc này càng quan trọng.

Marc Wilkinson đính chính một hiểu lầm phổ biến: wishlist là chỉ báo tốt về hiệu quả marketing nhưng không ảnh hưởng đến khả năng hiển thị trên Steam. "Điều quyết định hiển thị là số người mua và chơi game," ông nhấn mạnh. Ông dẫn ví dụ về những game khởi đầu với 3 triệu wishlist nhưng doanh số sụt giảm và rớt khỏi bảng xếp hạng vì trải nghiệm người dùng kém, cũng như những game gần như không có wishlist nhưng lại thành công rực rỡ.

Tom Giardino định nghĩa lại vai trò của wishlist: hãy dùng chúng như nhiệt kế hoặc đồng hồ tốc độ để đo hiệu quả nỗ lực, chứ không phải con số thần kỳ cần đạt được. Ví dụ, kiểm tra xem wishlist có tăng sau khi chạy quảng cáo, sau một tuần đăng video TikTok, rồi thử nghiệm trên nền tảng khác.

Về Personal Calendar, ông giải thích tính năng này khác với các phần khác của Steam vì xoay quanh độ mới. Khác với danh sách gợi ý hay bán chạy có thể gồm game từ nhiều năm trước, Personal Calendar gần như là không gian duy nhất dành riêng cho game mới ra mắt. Ông cũng thẳng thắn về hạn chế: sau khoảng 1-2 tuần kể từ ngày phát hành, game không còn được hiển thị ở đó nữa.

Tag và lựa chọn chế độ chơi đơn: "Là quyết định thiết kế, không phải kinh doanh"

Một nhà phát triển làm game co-op từ hai người trở lên hỏi liệu tag chơi đơn có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ chuyển đổi wishlist và tỷ lệ hoàn tiền hay không. Marc Wilkinson trả lời rằng thể loại hay tính năng cụ thể không đảm bảo thành công; những game chỉ chơi co-op như It Takes Two vẫn thành công vang dội. Cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng game.

Tom Giardino dẫn ví dụ Left 4 Dead của chính Valve: trò chơi hay nhất khi có ba người bạn, nhưng không phải ai cũng có bạn rủ chơi, nên việc mang lại trải nghiệm gần với chơi nhiều người ngay cả khi chơi một mình là mục tiêu thiết kế then chốt. Ông khuyên nếu studio có ngân sách và nguồn lực để xây dựng bot đồng đội, hãy theo đuổi hướng đó; nếu không, hãy tự tin từ bỏ. "Cuối cùng, đó là quyết định thiết kế, không phải quyết định kinh doanh."

Về chọn tag, ông gợi ý tham khảo các tựa game cạnh tranh vì tag, ngôn ngữ hỗ trợ và tính năng của họ phần lớn đều công khai. Nếu tag hàng đầu chỉ là Action, Indie hay Strategy, sẽ có khoảng 100.000 game dùng chung những tag đó — vì vậy nên tìm những tag thể hiện rõ bản sắc riêng. Ông cũng khuyến khích hợp tác với nhà phát triển game cạnh tranh: hỏi xem hỗ trợ tiếng Bồ Đào Nha Brazil có hiệu quả không, dùng agency bản địa hóa nào, cross-promote qua "collaborative bundle" hoặc gợi ý game cho cộng đồng của nhau.

86% doanh số đến từ nội địa: tìm "người ủng hộ địa phương"

Một nhà phát triển ra mắt game co-op ở chế độ Early Access cho biết 86% doanh số đến từ Hàn Quốc. Dù trang cửa hàng đã dịch sang mọi ngôn ngữ Steam hỗ trợ và văn bản trong game đã hoàn tất LQA cho 16-17 ngôn ngữ ngoài tiếng Hàn, việc thúc đẩy doanh số nước ngoài sau khi phát hành vẫn rất khó khăn.

Tom Giardino trấn an: "Vượt ra khỏi tệp người hâm mộ trong nước vốn dĩ rất khó. Nhóm của bạn không làm gì sai cả." Ông chỉ ra rằng các game thành công ở nước ngoài thường có một "đội cổ vũ" hoặc những người ủng hộ tại thị trường mới — không phải agency PR hay quảng cáo trả phí, mà là những cá nhân địa phương như streamer, nhà báo, reviewer YouTube. Lời khuyên là tìm những nhân vật này tại các thị trường lớn như Đức, Mỹ, Canada, Úc, Pháp và Trung Quốc.

Ông cũng kêu gọi bản địa hóa cả thông báo cập nhật. Nhiều game hỗ trợ nhiều ngôn ngữ lúc đầu nhưng lại chỉ đăng tin sự kiện hoặc tính năng mới bằng tiếng Anh, khiến người chơi Hàn Quốc và Nhật Bản mất tương tác.

Matt từ nhóm bản địa hóa xác nhận việc dịch trang cửa hàng trước là đúng đắn, và ví bản địa hóa như bài toán "con gà và quả trứng": khó biết game thiếu khách vì chưa dịch hay việc dịch sẽ tạo ra khách. Ông khuyên thu thập càng nhiều dữ liệu càng tốt bằng các công cụ như Wishlist Data API trước khi quyết định, đồng thời lưu ý gần đây đã có thể thêm 30 ngôn ngữ cùng lúc bằng dịch máy.

Phiên hỏi đáp thu hút đông đảo nhà phát triển indie quan tâm

Quyền hạn Steamworks và tương lai của VR

Về khó khăn khi dùng Steamworks cùng nhà phát hành, Tom Giardino cho biết các tính năng chia sẻ quyền xem dữ liệu doanh số và quyền truy cập App ID đã tồn tại từ lâu. Tuy nhiên vì mức độ quan hệ và người nắm quyền khác nhau theo từng hợp đồng nên Valve vẫn gặp khó khi xử lý. Ông cho biết giáo dục nhà phát triển là một trong những thách thức lớn nhất, và hoan nghênh phản hồi cụ thể để cải thiện.

Một CEO studio game VR hỏi liệu chính sách dành cho VR có thay đổi khi Valve ra mắt thiết bị mới Steam Frame, đồng thời bày tỏ lo ngại Valve có thể từ bỏ VR. Giardino khẳng định: "Chúng tôi vẫn tin vào thực tế ảo." Ông tiết lộ nhiều người dùng Steam Frame chơi game thư viện tiêu chuẩn thay vì game VR, dùng Frame như một màn hình.

Ông ví thách thức của VR cũng là bài toán "con gà và quả trứng": nhà phát triển chờ thị trường VR lớn hơn, người chơi chờ thêm game VR, trong khi game không VR ngày càng đa dạng và hấp dẫn, chiếm thời gian lẫn tiền của người chơi. Ông cũng thẳng thắn về chi phí linh kiện, khi giá RAM và bộ nhớ tăng đã đẩy chi phí của mọi thiết bị phần cứng lên cao, kể cả của Valve: "Chúng tôi lấy làm tiếc với các nhà phát triển VR."

Điều đọng lại

Điểm đáng chú ý của sự kiện là việc được nghe trực tiếp từ nhà vận hành nền tảng về cách Steam vận hành. Những nội dung như hiển thị ngẫu nhiên trong hai ngày đầu Next Fest, wishlist không ảnh hưởng thứ hạng hiển thị, hay Personal Calendar chỉ hiển thị 1-2 tuần sau ra mắt đều là những điểm nhà phát triển thắc mắc nhiều nhất. Chính Marc Wilkinson cũng thừa nhận có rất nhiều hiểu lầm xung quanh wishlist.

Cần lưu ý rằng Valve chưa đưa ra giải pháp dứt điểm cho vấn đề AI slop và game sao chép; vấn đề game kém chất lượng tại Next Fest vẫn dừng ở mức thừa nhận và đang tích cực tìm cách giải quyết. Tuy vậy, Valve đã vạch rõ ranh giới việc gì họ sẽ và không sẽ làm, đồng thời nhấn mạnh những gì nhà phát triển có thể tự kiểm soát. Từ cộng đồng, cập nhật đến chất lượng và lựa chọn thiết kế, câu trả lời của Valve cuối cùng đều quay về chính bản thân trò chơi.

Với các studio indie Việt Nam đang tìm đường ra thị trường quốc tế, những chia sẻ này đặc biệt hữu ích: đầu tư vào cộng đồng, bản địa hóa thông báo cập nhật và tìm kiếm những người ủng hộ tại thị trường mục tiêu có thể hiệu quả hơn nhiều so với việc chạy theo con số wishlist.