Verisign bị kiện tập thể vì độc quyền tên miền .com: giá tăng 30% dù chi phí giảm

Hãng luật Hagens Berman vừa đệ đơn khởi kiện tập thể nhắm vào Verisign và ICANN, cáo buộc hai tổ chức này duy trì thế độc quyền bất hợp pháp đối với tên miền .com. Theo đơn kiện, giá đăng ký .com đã tăng hơn 30% kể từ năm 2021, từ 7,85 USD lên 10,26 USD mỗi tên miền, trong khi chi phí cung cấp dịch vụ trên toàn ngành lại đang giảm.

Bất kỳ ai đã đăng ký hoặc gia hạn tên miền .com từ năm 2022 đều có thể nằm trong nhóm nguyên đơn tiềm năng, dù mua qua GoDaddy, Namecheap, Cloudflare, Porkbun hay bất kỳ nhà đăng ký nào khác.

Cách thức độc quyền .com vận hành

Thị trường tên miền .com hoạt động theo mô hình hai tầng. Verisign vận hành tầng registry — cơ sở dữ liệu gốc giúp mọi website và địa chỉ email .com hoạt động — còn hàng nghìn nhà đăng ký cạnh tranh ở tầng bán lẻ. Nhưng theo đơn kiện, mọi nhà đăng ký đều buộc phải trả cho Verisign mức phí bán buôn cố định, không thể thương lượng, và khoản phí này được cộng thẳng vào giá người dùng cuối.

Hiện có hơn 160 triệu tên miền .com đang hoạt động trên toàn cầu. Verisign nắm 100% thị phần tầng registry và được cho là sở hữu "quyền gia hạn mặc định" khiến không có bất kỳ đợt đấu thầu cạnh tranh nào có thể diễn ra.

Không có nhà cung cấp thay thế. Người tiêu dùng không có lựa chọn nào khác ngoài việc trả mức giá của Verisign.

Con số đáng chú ý

Đơn kiện đưa ra những so sánh đáng chú ý về biên lợi nhuận và chi phí thực tế:

• Hồ sơ tài chính của Verisign cho thấy chi phí vận hành .com chỉ khoảng 3 USD mỗi tên miền, trong khi các registry tương đương trên thế giới thu trung bình 5-6 USD.
• Verisign thu cao gấp đôi mức đó, tạo biên lợi nhuận hoạt động trên 67% — cao hơn cả Apple, Microsoft hay Alphabet.
• Chỉ riêng năm 2025, Verisign đã chi 1 tỷ USD cho cổ đông thông qua mua lại cổ phiếu và cổ tức.
• Từ năm 2006, công ty luôn tăng giá lên mức tối đa được phép mỗi khi có cơ hội. Theo thỏa thuận hiện hành, giá dự kiến sẽ chạm 13,44 USD vào năm 2030.

Trong khi đó, Public Interest Registry — tổ chức phi lợi nhuận vận hành tên miền .org — đã giảm được 70% chi phí hạ tầng trong thập kỷ qua nhờ cơ chế đấu thầu cạnh tranh. Các luật sư gọi sự phân kỳ này là dấu hiệu điển hình của một thế độc quyền không bị kiểm soát.

Bối cảnh pháp lý và chính trị

Đơn kiện không đứng một mình. Tòa án Phúc thẩm Khu vực 9 của Mỹ trước đó đã công nhận các cáo buộc chống độc quyền tương tự nhắm vào Verisign và ICANN là có cơ sở pháp lý. Cơ quan Viễn thông và Thông tin Quốc gia Mỹ (NTIA) từng tuyên bố rõ rằng "việc giảm giá .com sẽ có lợi nhất cho lợi ích công chúng".

Các nghị sĩ lưỡng đảng tại Quốc hội Mỹ cũng đã kêu gọi điều tra chống độc quyền, cảnh báo rằng "các yếu tố độc quyền và việc tăng giá tên miền quá mức của Verisign đang kìm hãm khả năng kinh doanh trực tuyến của những người muốn sở hữu tên miền .com".

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Hạ nghị sĩ Jerrold Nadler từng cảnh báo: "Verisign đang bóc lột chủ sở hữu của 150 triệu website .com bằng cách thu hơn 10 USD mỗi năm cho từng tên miền."

Vụ kiện có thể mang lại điều gì?

Vụ kiện tập thể mang tên Kessler v. VeriSign, Inc. et al. được nộp tại Tòa án Quận Trung tâm California, do Thẩm phán Stanley Blumenfeld Jr. phụ trách, số hồ sơ 2:26-cv-09960.

Nếu thành công, vụ kiện có thể dẫn đến bồi thường thiệt hại, hạ giá mức phí vượt trội hiện nay, và yêu cầu tổ chức đấu thầu cạnh tranh cho tầng registry .com — cơ chế đã giúp giảm chi phí cho mọi tên miền cấp cao nhất khác.

Hagens Berman là một trong những hãng luật nguyên đơn nổi bật nhất nước Mỹ, từng đạt tổng mức dàn xếp trị giá hơn 345 tỷ USD. Hãng này từng theo đuổi thành công các cáo buộc chống độc quyền nhắm vào Apple, giành khoản dàn xếp 568 triệu USD cho người mua sách điện tử và 100 triệu USD cho các nhà phát triển ứng dụng iOS.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Với hàng trăm nghìn doanh nghiệp, cá nhân và nhà phát triển Việt Nam đang sở hữu tên miền .com, mức giá mà Verisign áp đặt cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí duy trì hiện diện trực tuyến, dù người dùng mua qua các nhà đăng ký trong nước. Khoản phí bán buôn của Verisign luôn nằm trong giá niêm yết, không phân biệt quốc gia.

Việc một cơ chế đấu thầu cạnh tranh được áp dụng cho .com không chỉ là câu chuyện pháp lý của Mỹ, mà còn có thể tạo tiền lệ cho cách các tên miền cấp cao nhất khác được quản lý trên phạm vi toàn cầu.