Vessev chế tạo phà điện gần như bay trên mặt nước

Vessev đang phát triển mẫu phà điện dùng cánh ngầm với tham vọng thay đổi cách con người và các đô thị nhìn nhận về phương tiện đường thủy. Chiếc VS-9 không hẳn bay, nhưng trải nghiệm trên boong tàu gợi cảm giác như đang lái một chiếc xe thể thao lướt trên mặt nước.

Phà điện Vessev VS-9 nhìn từ phía sau khi đang lướt trên cánh ngầm

Trải nghiệm "bay" trên mặt nước

Khi rời bến tàu Brooklyn trên chiếc phà điện VS-9 của Vessev, tôi hỏi Eric Laakmann — đồng sáng lập kiêm CEO công ty — rằng bao giờ chúng ta mới bắt đầu bay. Ông trả lời gọn: "Chúng ta đang bay rồi đấy chứ."

Thú thực, tôi có chút hụt hẫng. Tôi từng hình dung khoảnh khắc chiếc tàu chuyển từ chạy như một con thuyền thông thường sang gần như bay lên nhờ cánh ngầm lướt trên mặt nước sẽ phải kịch tính hơn nhiều. Nhưng trên hành trình ngắn từ Brooklyn Marina ra đảo Governors trên sông East ở New York, cảm giác không giống bay cho lắm — nó giống ngồi trong một chiếc xe thể thao hơn.

Những con tàu truyền thống cỡ này — dài khoảng 30 feet (hơn 9 mét) — bắt đầu nảy và đập xuống mặt nước khi tăng tốc. Nhưng với cánh ngầm, đó lại chính là lúc các cánh bắt đầu phát huy tác dụng.

Cánh ngầm hoạt động như thế nào?

Nhìn bề ngoài, VS-9 chẳng khác mấy so với nhiều mẫu catamaran khác. Nhưng bên dưới thân tàu là hai cấu trúc hình cánh nâng cả con tàu lên khi chúng cắt qua mặt nước. Các cánh điều khiển dưới nước do máy tính quản lý giúp hành trình êm ái và ổn định. Ở VS-9, phần lớn lực nâng do cánh trước đảm nhiệm, cánh sau chỉ gánh khoảng 20%.

Cánh ngầm phía sau của VS-9 được nâng lên

Cánh sau cũng là nơi đặt động cơ điện do chính Vessev chế tạo. Vì sao không thuê ngoài? Laakmann cho rằng việc giữ chi phí trong tầm kiểm soát rất quan trọng — cuối cùng bạn vẫn phải tự sản xuất, vậy tại sao không làm sớm ngay từ giai đoạn phát triển? Thứ duy nhất Vessev không tự làm là pin. "Pin đã trở thành hàng hóa phổ thông rồi", ông nói.

Bằng cách nâng thân tàu tách khỏi mặt nước, cánh ngầm giúp tàu vận hành hiệu quả hơn các loại thuyền khác. Điều này đặc biệt quan trọng với tàu điện, nơi từng kilowatt-giờ đều đáng giá.

Các nhà đóng tàu đã thử nghiệm cánh ngầm hơn một thế kỷ nay. Thiết kế này mang lại nhiều lợi ích, gồm lực cản thấp hơn và hành trình êm ái hơn. Sự chuyển tiếp tinh tế mà tôi trải nghiệm trên VS-9, từ chạy tàu sang gần như bay, càng cho thấy cánh ngầm có thể êm đến mức nào.

Phà điện Vessev VS-9 đang sạc pin

Giới hạn và tiềm năng ứng dụng

Dù có nhiều ưu điểm, cánh ngầm không phải là giải pháp vạn năng. Thiết kế này phát huy hiệu quả nhất ở vùng nước đủ sâu để tàu lướt trên cánh ngầm. Với VS-9, ngưỡng đó khoảng 2,5 feet, tức 0,75 mét. Nếu sóng cao hơn, chúng bắt đầu đập vào thân tàu, phá vỡ cảm giác êm ái và làm hao tổn phần nào hiệu suất. Vì vậy, dù không lý tưởng cho vùng biển khơi, cánh ngầm lại rất phù hợp với các tuyến đường thủy khác như hồ, sông và vịnh.

Vessev — công ty vừa gọi vốn được 19 triệu USD ở vòng Series A hồi tháng 8 — đang nhắm tới các đơn vị vận tải công cộng trước tiên. Laakmann tin rằng sự kết hợp giữa động cơ điện và cánh ngầm có thể giảm chi phí vận hành các phương tiện cỡ nhỏ, đồng thời đủ thoải mái để bổ trợ cho hệ thống giao thông công cộng đô thị.

Một nơi như New York có thể dùng loại phà này để đưa người tới Brooklyn hoặc Queens mà không cần xây dựng nhiều hạ tầng mới. Khách sạn và các đơn vị khai thác tour cũng là thị trường mục tiêu ban đầu. Theo Laakmann, những buổi trình diễn công khai như chuyến tôi tham gia đã thu hút giới nhà giàu đang tìm kiếm một món đồ chơi mới.

Hiện tại, chiếc VS-9 tôi ngồi vẫn là độc nhất vô nhị, nhưng Laakmann cho biết Vessev dự định đóng thêm nhiều chiếc nữa. Về lâu dài, công ty có thể chuyển hướng sang sản xuất các bộ kit cánh ngầm chạy điện, cho phép những nhà đóng tàu khác tự thiết kế phương tiện của riêng họ dựa trên công nghệ này.

Với khả năng chở đầy khách tới 40 hải lý (46 dặm, tương đương 74 km), VS-9 cho thấy phà điện dùng cánh ngầm có thể trở thành một mảnh ghép đáng chú ý trong bức tranh giao thông đô thị tương lai — đặc biệt tại các thành phố ven sông, ven vịnh.