Vì sao các công ty vệ tinh vẫn chuộng dịch vụ phóng tên lửa chuyên biệt

Trong nhiều năm qua, thị trường phóng vệ tinh lên quỹ đạo gần như bị chi phối bởi SpaceX với tên lửa Falcon 9. Tuy nhiên, một bộ phận các công ty vệ tinh vẫn khẳng định rằng nhu cầu về các dịch vụ phóng chuyên biệt, riêng lẻ vẫn rất cần thiết, bất chấp sự thống trị của các tên lửa phóng chung.

Dịch vụ phóng chuyên biệt vẫn giữ vai trò thiết yếu

Theo lời một đại diện công ty vệ tinh, "phóng chuyên biệt gần như là yếu tố thiết yếu với chúng tôi trong phần lớn các nhiệm vụ." Điều này phản ánh thực tế rằng không phải vệ tinh nào cũng có thể chờ đợi để được ghép chung vào một chuyến phóng lớn với hàng chục vệ tinh khác.

Các chuyến phóng chung (rideshare) tuy giúp tiết kiệm chi phí nhưng đi kèm nhiều hạn chế:

• Thời gian phóng cố định không phù hợp với những nhiệm vụ có cửa sổ phóng hẹp
• Quỹ đạo đích bị giới hạn, không tối ưu cho từng vệ tinh cụ thể
• Thời gian chờ đợi lâu do phải chờ đủ số lượng khách hàng
• Rủi ro cao hơn khi một vệ tinh gặp sự cố có thể ảnh hưởng cả chuyến phóng

Bối cảnh thị trường đang thay đổi

Khách hàng trong bất kỳ lĩnh vực nào cũng thường hoan nghênh sự cạnh tranh, vì về lý thuyết, cạnh tranh sẽ dẫn đến giá thấp hơn và giúp những nhà cung cấp tốt nhất vươn lên. Có vẻ như các khách hàng mua dịch vụ phóng đã đúng khi kỳ vọng vào điều đó.

SpaceX đang dần thu hẹp chương trình phóng Falcon 9, trong khi vẫn chưa có gì chắc chắn về thời điểm tên lửa thế hệ mới Starship có thể đưa bất kỳ thứ gì khác ngoài vệ tinh Starlink của chính công ty lên quỹ đạo. Điều này tạo ra khoảng trống mà các nhà cung cấp dịch vụ phóng khác có thể khai thác.

Tín hiệu tích cực từ châu Âu

Không ngạc nhiên khi các nhà vận hành vệ tinh đang reo mừng trước thành công của một nhà cung cấp dịch vụ phóng mới. Điều này đặc biệt rõ ràng vài ngày trước, khi công ty Isar Aerospace của Đức lần đầu tiên đạt được quỹ đạo bằng tên lửa Spectrum.

Tên lửa này đã đưa một lô vệ tinh CubeSats lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp từ một sân bay vũ trụ ở phía bắc Na Uy. Đây là thành công đáng chú ý của Isar sau khi chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của họ thất bại vào năm ngoái.

Sự xuất hiện của các nhà cung cấp dịch vụ phóng mới như Isar Aerospace mang lại lựa chọn đa dạng hơn cho các công ty vệ tinh, đặc biệt là những đơn vị cần các chuyến phóng chuyên biệt với lịch trình linh hoạt.

Ý nghĩa với thị trường công nghệ vũ trụ

Đối với các quốc gia và doanh nghiệp đang phát triển năng lực vũ trụ, việc có nhiều lựa chọn phóng hơn đồng nghĩa với việc giảm phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Xu hướng này cũng mở ra cơ hội cho các startup công nghệ vũ trụ tại châu Á, trong đó có Việt Nam, nơi đang từng bước xây dựng ngành công nghiệp vệ tinh và ứng dụng dữ liệu vệ tinh cho nông nghiệp, viễn thông và giám sát môi trường.

Sự phát triển của các dịch vụ phóng chuyên biệt cũng góp phần thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ vệ tinh nhỏ (CubeSat, SmallSat), vốn là hướng đi phù hợp với nguồn lực của nhiều tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp vừa và nhỏ.