Vì sao giới công nghệ hoài nghi tầm nhìn AI của Mark Zuckerberg?

Mark Zuckerberg vừa công bố một bài luận dài 6.500 chữ với tựa đề "Tương lai dành cho tất cả mọi người", vẽ nên một bức tranh tươi sáng về thế giới do AI dẫn dắt. Tuy nhiên, thay vì nhận được sự ủng hộ, tầm nhìn này lại vấp phải làn sóng hoài nghi từ chính giới công nghệ lẫn người dùng.

Trong tập mới nhất của podcast Equity (TechCrunch), các biên tập viên Kirsten Korosec, Rebecca Bellan và Anthony Ha đã cùng phân tích lý do vì sao thông điệp của CEO Meta không tạo được sức thuyết phục. Điểm mấu chốt nằm ở niềm tin: khi người đưa ra lời hứa là Mark Zuckerberg và Meta, quá khứ của họ trong lĩnh vực mạng xã hội khiến nhiều người đặt dấu hỏi lớn.

Bài luận "tương lai AI" và phản ứng trái chiều

Trong bài viết của mình, Zuckerberg khẳng định: "Mọi người sẽ sở hữu một trợ lý cá nhân đặc biệt có khả năng hiểu bạn, hiểu mục tiêu của bạn và mọi thứ bạn quan tâm." Ông cũng giới thiệu các mô hình AI mới như Glimmer (quản lý lịch, soạn tin nhắn, sắp xếp file, hoạt động cả khi ngoại tuyến) và Muse Spark (dành cho các dự án quy mô lớn hơn).

Tuy nhiên, đồng nghiệp Russell Brandom tại TechCrunch đã viết rằng bản tuyên ngôn này "chính là lý do vì sao người ta ghét AI". Thay vì tạo cảm hứng, bài luận bị đánh giá là quá trừu tượng, thiếu thực tế và mang màu sắc lạc quan phiến diện.

Quá khứ mạng xã hội: Lời hứa cũ, kết quả mới

Rebecca Bellan chỉ ra điểm mâu thuẫn lớn nhất: "Nhìn lại thời kỳ mạng xã hội, Zuckerberg từng nói ông muốn đảm bảo mọi người có nơi để trò chuyện với bạn bè và xây dựng mạng lưới xã hội. Nhưng thứ chúng ta có là gì? Nội dung gây tranh cãi, quảng cáo tràn lan, chứ không phải sự kết nối thực sự."

Sự khác biệt giữa lời nói và hành động trong quá khứ khiến lời hứa về một tương lai AI "vì con người" trở nên khó tin. Kirsten Korosec nhận xét: "Bài viết có vẻ rất ngây thơ (Pollyannish). Ông ấy vẽ AI như một công cụ vĩ đại cho nhân loại, nhưng bỏ qua những chi phí và hệ lụy thực tế."

Meta đang tìm cách định vị lại thương hiệu?

Một góc nhìn khác cho rằng đây là chiến lược của Meta nhằm cạnh tranh ở một phân khúc mới. Rebecca phân tích: "Họ không thắng ở mảng mô hình đóng đỉnh cao, cũng chưa chắc thắng ở mảng mã nguồn mở. Nhưng ở khía cạnh trao quyền cá nhân, đó là nơi họ đang cố gắng giành chiến thắng — cung cấp mô hình để mọi người dùng AI cá nhân trên thiết bị của chính họ."

Tuy nhiên, Anthony Ha chỉ ra một thực tế: "Nhắc đến các công ty dẫn đầu về AI, Meta không thường xuất hiện. Cũng giống như khi nghĩ đến trợ lý cá nhân, người ta không nghĩ đến Meta. Họ đang cố gắng tái định vị và chiếm lĩnh một không gian mà trước đây họ chưa từng thành công."

Phản ứng trái chiều với "anti-Dario"

Một điểm đáng chú ý khác là cách Zuckerberg đối lập hoàn toàn với CEO Anthropic, Dario Amodei. Trong khi Amodei (dù phủ nhận là "AI doomer") nhấn mạnh an toàn và thận trọng, thì Zuckerberg lại tuyên bố: "Chúng ta không thể chậm lại. Chậm một bước là nhường đất cho Trung Quốc, và làm chậm chỉ gây hại cho cá nhân, những người được trao quyền bởi công nghệ này."

Rebecca gọi đây là kiểu định vị "phản Dario". Tuy nhiên, ngay cả khi muốn thử nghiệm sản phẩm, người dùng cũng gặp rào cản: "Tôi thử tải Glimmer về MacBook thì không được. Nó yêu cầu phần cứng riêng, không thực sự dễ tiếp cận với người bình thường."

Câu hỏi lớn: Ai thực sự muốn tương lai này?

Anthony Ha nhấn mạnh một câu trong bài luận của Zuckerberg: "Nếu bạn là người tin vào thảm họa AI và nghĩ đó là tương lai, thì tại sao bạn lại xây dựng những thứ này?" — nhưng ngay lập tức đặt ngược vấn đề: "Điều đó khiến ta tự hỏi về những người đưa ra dự đoán ảm đạm mà vẫn cứ tiếp tục phát triển."

Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở người đưa ra thông điệp (messenger), mà còn ở chính tầm nhìn được hứa hẹn. Những dự đoán kiểu "dùng ChatGPT tạo podcast về sở thích của con bạn để nghe trên đường đến trường" của Sam Altman từng gây tranh cãi dữ dội — vì câu trả lời đơn giản là: "Sao không trò chuyện trực tiếp với con bạn?"

Kirsten kết luận: "Một nửa bài luận chỉ toàn những lời lẽ trừu tượng về sự sáng tạo và phát minh. Nếu bạn hoài nghi AI, những điều đó sẽ không thuyết phục được bạn. Còn những gì cụ thể hơn về trợ lý cá nhân thì có vài điểm hấp dẫn, nhưng cũng không ít điểm gây khó chịu."

Nhận định dành cho độc giả Việt Nam

Với người dùng công nghệ tại Việt Nam, câu chuyện này cũng mang đến bài học về việc đánh giá các tuyên bố của tập đoàn công nghệ lớn. Khi Meta, OpenAI hay Google tung ra những tầm nhìn hoành tráng, điều quan trọng là nhìn vào sản phẩm thực tế và trải nghiệm người dùng, thay vì chỉ nghe theo lời hứa. Liệu Meta có thực sự mang lại "AI cho mọi người" hay chỉ là một chiến dịch truyền thông, câu trả lời sẽ nằm ở những dòng sản phẩm như Llama, Glimmer và cách họ triển khai trong thời gian tới.