Vì sao Google vẫn để quảng cáo lừa đảo xuất hiện trên nền tảng của mình?

Một blogger công nghệ đã phát hiện quảng cáo giả mạo cảnh báo dung lượng iPhone trên ứng dụng YouTube và báo cáo vi phạm. Điều đáng nói là chính Gemini — mô hình AI của Google — chỉ mất vài giây để kết luận quảng cáo này vi phạm chính sách, nhưng đội ngũ kiểm duyệt của Google lại hai lần bác bỏ khiếu nại của người dùng.

Cú click nhầm và phản hồi đáng thất vọng

Chris Greening, tác giả bài viết trên Atomic14, kể lại rằng cách đây vài tháng ông vô tình bấm vào một quảng cáo xuất hiện trong ứng dụng YouTube. Quảng cáo này giả dạng thông báo hệ thống của iOS, hiển thị dòng chữ "iPhone Storage is Full" kèm hai nút "Yes" và "No" trông y hệt hộp thoại gốc.

Do đang trong tình trạng dung lượng máy đầy thật, ông đã bấm nhầm. Sau đó, ông làm tròn "nghĩa vụ công dân số" của mình bằng cách báo cáo quảng cáo vi phạm. Phản hồi nhận được là:

Chúng tôi xác định quảng cáo này không vi phạm chính sách của Google, vốn cấm một số nội dung và hành vi được cho là gây hại cho người dùng và hệ sinh thái trực tuyến nói chung.

Ông báo cáo lần thứ hai, kết quả vẫn như cũ. Nhiều người dùng khác cũng nhận được phản hồi tương tự.

Quảng cáo giả mạo cảnh báo hệ thống iOS xuất hiện trên YouTube

AI của Google phán quyết trong vài giây

Điều trớ trêu nằm ở chỗ: khi đưa quảng cáo này cho Gemini, mô hình AI của chính Google, thì chỉ trong vài giây nó đã đưa ra kết luận TỪ CHỐI (DISAPPROVED) với ba nhóm vi phạm cụ thể:

• Giả mạo giao diện hệ thống: quảng cáo mô phỏng hộp thoại cảnh báo của iOS, gồm cả kiểu chữ, khung và các nút giả, khiến người dùng tưởng thiết bị đang báo lỗi thật.
• Thành phần tương tác giả: nút "Yes" và "No" chỉ là hình ảnh tĩnh, không có chức năng thật, mà chỉ để dụ người dùng bấm vào bất kỳ đâu trên banner.
• Chiến thuật gieo sợ hãi: câu "Nếu bạn không giải phóng dung lượng sớm, một số tính năng có thể không hoạt động đúng" tạo cảm giác khẩn cấp giả tạo để ép người dùng cài ứng dụng.

Gemini còn đề xuất mức xử lý: đánh dấu vi phạm chính sách cho tài khoản nhà quảng cáo, và cảnh báo rằng vi phạm lặp lại có thể dẫn tới khóa tài khoản vĩnh viễn.

Quy trình kiểm duyệt quảng cáo của Google bị đặt dấu hỏi

Bài toán giữa lợi nhuận và trách nhiệm

Tác giả bài viết viện dẫn dao cạo Hanlon: đừng quy cho ác ý những gì có thể giải thích bằng sự kém cỏi. Có thể đội ngũ kiểm duyệt quảng cáo của Google quá tải, không đủ nguồn lực để xem xét từng mẫu quảng cáo.

Tuy nhiên, nếu nhìn theo hướng kém thiện chí hơn, người ta buộc phải đặt câu hỏi liệu Google có thực sự muốn gỡ những quảng cáo này hay không. Những mẫu quảng cáo lừa đảo thường có tỷ lệ click cao, nghĩa là mang lại doanh thu quảng cáo đáng kể.

Điểm mấu chốt nằm ở mâu thuẫn nội bộ: Google sở hữu những mô hình AI hàng đầu thế giới, đủ khả năng phát hiện quảng cáo lừa đảo trong tích tắc. Nhưng trong trường hợp cụ thể này, quy trình kiểm duyệt thủ công của họ lại thông qua quảng cáo vi phạm tới hai lần, bất chấp khiếu nại từ người dùng.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Với người dùng Việt Nam, câu chuyện này không hề xa lạ. Quảng cáo giả mạo cảnh báo "điện thoại sắp hết dung lượng", "pin yếu", "thiết bị nhiễm virus" vẫn thường xuyên xuất hiện trên các nền tảng của Google, đặc biệt là YouTube và các trang web nhúng Google Ads.

Người dùng cần đề cao cảnh giác: hộp thoại hệ thống thật của iOS hay Android không bao giờ xuất hiện bên trong quảng cáo. Nếu thấy thông báo yêu cầu bấm "Có" hoặc "Không" trong một banner quảng cáo, gần như chắc chắn đó là chiêu trò lừa đảo.

Vấn đề đặt ra lớn hơn: nếu chính AI của Google có thể nhận diện vi phạm trong vài giây, thì việc nền tảng này vẫn để quảng cáo lọt lưới cho thấy khoảng cách giữa năng lực công nghệ và quyết tâm thực thi chính sách. Đây cũng là lời nhắc nhở cho các nền tảng quảng cáo trong khu vực: tự động hóa kiểm duyệt bằng AI chỉ có ý nghĩa khi được triển khai thực sự, chứ không chỉ nằm ở khả năng của mô hình.