Vùng ngoại ô Atlanta chia sẻ dữ liệu Flock với hơn 2.000 tổ chức: Mạng lưới giám sát lan rộng đến mức nào?

Alpharetta, một vùng ngoại ô trù phú của Atlanta, Georgia, chỉ có khoảng 67.000 dân và lực lượng cảnh sát khiêm tốn. Thế nhưng, hệ thống camera của Flock Safety tại đây lại đang kết nối với hơn 2.000 cơ quan trên khắp nước Mỹ, từ cảnh sát địa phương đến các ủy ban liên bang. Sự việc này cho thấy mạng lưới giám sát của một công ty tư nhân đã trở nên rộng lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro như thế nào.

Mạng lưới chia sẻ dữ liệu khổng lồ

Theo dữ liệu mà WIRED thu thập được thông qua các yêu cầu hồ sơ công khai, cảnh sát Alpharetta chia sẻ dữ liệu camera Flock với hơn 2.000 tổ chức, bao gồm cảnh sát trường đại học, sân bay, cơ quan liên bang như Ủy ban Bảo tồn Động vật Hoang dã Florida, và các đơn vị điều tra gian lận Medicare. Ngược lại, họ cũng nhận dữ liệu từ hơn 1.300 thực thể khác, tạo thành một mạng lưới trao đổi thông tin khổng lồ vượt xa phạm vi địa lý của thành phố.

Mạng lưới này đang mở rộng với tốc độ chóng mặt. Chỉ trong vòng một năm, số tổ chức nhận dữ liệu từ Alpharetta đã tăng 42%, và số tổ chức gửi dữ liệu đến tăng tới 125%. Điều này cho thấy Flock không chỉ đơn thuần là nhà cung cấp camera, mà đã trở thành một hạ tầng giám sát quốc gia vận hành bởi một công ty tư nhân.

"Cảnh sát Alpharetta sử dụng cài đặt mặc định cho phép tự động chấp thuận yêu cầu dữ liệu từ các cơ quan thực thi pháp luật trong phạm vi 500 dặm." – Trung úy Jason Hiott, Cảnh sát Alpharetta

Cơ chế hoạt động và rủi ro tiềm ẩn

Phân tích mã nguồn từ website của Flock cho thấy, quản trị viên có thể cấu hình để tự động chia sẻ dữ liệu với các tổ chức trong một bán kính tùy chỉnh, trong tiểu bang, hoặc trên toàn quốc. Mặc dù Flock tuyên bố tính năng chia sẻ dữ liệu mặc định là tắt, nhưng nhiều sở cảnh sát đã bị bất ngờ khi phát hiện ra mình đang nằm trong mạng lưới rộng lớn hơn nhiều so với tưởng tượng.

Một ví dụ điển hình là công cụ Nationwide Lookup mà Flock giới thiệu vào năm 2023, cho phép bất kỳ khách hàng nào tra cứu dữ liệu từ tất cả camera trên toàn quốc. Tại Reynoldsburg, Ohio, cảnh sát thành phố phát hiện tính năng này đã được kích hoạt từ năm 2023 mà không ai biết, cho phép sĩ quan tìm kiếm trên phạm vi toàn quốc thay vì chỉ trong tiểu bang. Sự việc tương tự cũng xảy ra với cảnh sát Palo Alto, California, nơi luật tiểu bang nghiêm cấm chia sẻ dữ liệu ALPR với cơ quan ngoài bang.

Tác động và phản ứng của Flock

Nhật ký truy cập từ Reynoldsburg cho thấy các sĩ quan thường xuyên truy vấn hàng nghìn mạng lưới camera chỉ trong một lần tìm kiếm, ngay cả khi không có lý do rõ ràng. Trong một trường hợp được ghi nhận, một sĩ quan truy vấn 53 mạng lưới, nhưng chỉ 40 phút sau đó lại truy vấn tới 5.392 mạng lưới với cùng một mã lý do.

Trước sức ép dư luận, Flock đã công bố các thay đổi vào tháng 8, bao gồm giảm thời gian lưu trữ dữ liệu mặc định từ 30 ngày xuống còn 7 ngày, yêu cầu nhập mã vụ án cho mọi tìm kiếm, và triển khai công cụ Audit Assistance để tự động phát hiện hành vi bất thường.

Bài học cho Việt Nam

Mặc dù đây là câu chuyện ở Mỹ, nó mang đến bài học quan trọng cho Việt Nam khi các thành phố lớn đang triển khai hệ thống camera giám sát thông minh. Việc thiếu các quy định rõ ràng về chia sẻ dữ liệu, bảo mật thông tin cá nhân, và trách nhiệm giải trình của các công ty công nghệ có thể dẫn đến những hệ lụy khó lường. Các cơ quan chức năng Việt Nam cần sớm xây dựng khung pháp lý về dữ liệu giám sát, đảm bảo cân bằng giữa an ninh và quyền riêng tư của người dân.