Xe tự hành sắp có đèn cyan nhận diện và bước ngoặt lớn từ GM, Rivian

Làn sóng xe tự hành đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa khi Cơ quan Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia Mỹ (NHTSA) đề xuất quy định đèn nhận diện mới. Song song đó, các hãng xe lớn như GM và Rivian cũng đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và công nghệ mô phỏng để chuẩn bị cho tương lai không người lái.

Đèn cyan - "ngôn ngữ" mới của xe tự hành

NHTSA vừa công bố đề xuất quy định mới về hệ thống chiếu sáng dành cho xe tự hành. Theo đó, phương tiện khi vận hành ở chế độ tự động, không có người ngồi giám sát đường đi, có thể sử dụng đèn màu cyan (xanh lơ) để báo hiệu cho người xung quanh.

Cần lưu ý rằng đây không phải là quy định bắt buộc, mà chỉ là một lựa chọn được khuyến khích. Tuy nhiên, việc cơ quan quản lý liên bang đưa ra đề xuất này cho thấy họ đang tìm kiếm một cách thức thống nhất để nhận diện xe tự hành trên đường.

Đề xuất quy định chi tiết vị trí gắn đèn, màu sắc phát ra và cách kích hoạt. Đèn cần sáng ổn định (không nhấp nháy) và có thể nhìn thấy từ phía trước, phía sau lẫn hai bên hông xe.

Đề xuất cũng loại bỏ yêu cầu về điều khiển thủ công đối với đèn xi nhan, đèn pha và đèn cảnh báo nguy hiểm. Theo ông Jonathan Morrison, quyền quản lý NHTSA, đây là một phần trong nỗ lực cập nhật quy định nhằm đẩy nhanh việc ứng dụng xe tự hành mà vẫn bảo đảm an toàn.

Cơ quan này cũng đang xây dựng khung pháp lý riêng cho xe tự hành cấp liên bang và cập nhật các tiêu chuẩn an toàn xe cơ giới (FMVSS). Những tiêu chuẩn hiện hành vốn không được thiết kế cho các mẫu xe như Tesla Cybercab hay Zoox robotaxi — những phương tiện không có bàn đạp, vô lăng, gương chiếu hậu hay gương hậu truyền thống.

GM đại tu "phần lõi" công nghệ cho xe tương lai

Trong khi giới quản lý còn tranh luận về quy định, hãng xe GM đã vạch rõ kế hoạch của mình tại sự kiện GM Forward thường niên. Hãng công bố sẽ đại tu toàn diện hệ thống điện và máy tính trên các mẫu xe tương lai nhằm mang lại phần mềm vận hành nhanh hơn, tính năng lái tự động mạnh mẽ hơn và một trợ lý AI hội thoại tùy biến thay thế dịch vụ OnStar đã tồn tại 30 năm.

Những thay đổi này dự kiến ra mắt vào năm 2028 trên mẫu Cadillac Escalade IQ. Cùng năm, GM sẽ triển khai tính năng lái tự động trên đường cao tốc, cho phép người lái rời tay khỏi vô lăng và không cần sẵn sàng tiếp quản xe.

Đáng chú ý, GM đã áp dụng AI doanh nghiệp trên toàn công ty để rút ngắn một nửa thời gian phát triển sản phẩm truyền thống (vốn mất 4-5 năm). Giới quan sát từng chứng kiến nhiều nỗ lực trước đây của GM và các hãng xe lâu đời, thường được hiểu là nhằm cạnh tranh với Tesla. Lần này, GM dường như đang chuẩn bị cho một cuộc đối đầu lớn hơn nhiều.

Rivian thâu tóm Third Dimension để lấp "khoảng cách mô phỏng - thực tế"

Các startup AI trong lĩnh vực giao thông đang được săn đón ráo riết. Rivian vừa công bố mua lại Third Dimension, một startup đến từ Anh do những cựu chuyên gia trong ngành game và xe tự hành sáng lập, chuyên dùng AI để biến hình ảnh và video thành thế giới 3D sống động.

Mục tiêu của thương vụ là mô phỏng — cụ thể là đưa dữ liệu lái xe thực tế vào một thế giới ảo khớp với môi trường vật lý. Ông James Philbin, người phụ trách mảng tự hành của Rivian, cho biết công ty nhận thấy cần một công nghệ để thu hẹp "khoảng cách mô phỏng - thực tế" (sim-to-real gap), tức khoảng cách dữ liệu giữa môi trường thật và môi trường giả lập.

Dù mô phỏng là công cụ các nhà phát triển xe tự hành đã dùng từ lâu, công nghệ đứng sau nó vẫn không ngừng tiến hóa, khiến những startup như Third Dimension trở thành mục tiêu hấp dẫn. Giá trị thương vụ không được công bố, song Third Dimension từng gọi được 7 triệu USD vòng hạt giống và có khoảng 15 kỹ sư.

Những động thái đáng chú ý khác

• inDrive hợp tác với hãng xe tự hành Trung Quốc Pony.ai và Nvidia để thử nghiệm robotaxi tại Kazakhstan vào năm 2027.
• Reliable Robotics huy động thêm 115 triệu USD, nâng tổng vòng Series D lên 275 triệu USD và đưa định giá công ty vượt mốc 1 tỷ USD.
• Waymo lên kế hoạch mở dịch vụ robotaxi tại Madrid (Tây Nha), dự kiến đón khách vào năm 2027, đồng thời mở rộng đưa đón tại sân bay quốc tế Harry Reid ở Las Vegas.
• Google nâng cấp Gemini trên xe với tính năng cá nhân hóa, có thể khai thác dữ liệu từ Gmail, Lịch, YouTube, Maps và lịch sử tìm kiếm để hiểu sở thích người dùng.
• Tesla và SpaceX đang bàn chuyện sáp nhập khi các hội đồng quản trị thành lập ủy ban đặc biệt để xem xét. Mảng AI của SpaceX hiện đóng góp 52% doanh thu với 7,5 tỷ USD, trong khi lợi nhuận Tesla giảm 43% so với cùng kỳ.

Góc nhìn cho thị trường Việt Nam

Những diễn biến trên cho thấy cuộc đua xe tự hành đang dịch chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang chuẩn hóa và thương mại hóa. Với Việt Nam, đèn cyan nhận diện xe tự hành có thể là bài học tham khảo khi các cơ quan quản lý xây dựng khung pháp lý cho phương tiện không người lái trong tương lai.

Việc các hãng lớn đẩy mạnh ứng dụng AI và mô phỏng 3D cũng cho thấy hạ tầng dữ liệu và mô phỏng sẽ là yếu tố cạnh tranh cốt lõi. Đây là lĩnh vực mà các kỹ sư và startup công nghệ Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia, từ xử lý hình ảnh, thị giác máy tính đến xây dựng môi trường giả lập phục vụ đào tạo AI.