Alibaba mã nguồn mở mô hình AI y tế phát hiện ung thư và gần 150 bệnh lý

Damo Academy, viện nghiên cứu trực thuộc tập đoàn Alibaba, vừa công bố mã nguồn mở một mô hình trí tuệ nhân tạo có thể nhận diện gần 150 tình trạng bệnh lý vùng bụng, bao gồm cả ung thư, chỉ từ ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT). Kết quả thử nghiệm trên gần 40.000 ca khám thực tế cho thấy mô hình này vượt trội so với phần lớn bác sĩ X-quang chuyên khoa.

Mô hình AI y tế của Alibaba phân tích ảnh chụp CT

Damo Radar là gì?

Mô hình mang tên Damo Radar thuộc nhóm vision-language model (mô hình thị giác – ngôn ngữ), được thiết kế để phân tích ảnh chụp CT có tiêm thuốc cản quang, bao phủ 18 cơ quan vùng bụng và nhận diện nhiều loại bệnh cùng bất thường khác nhau, chẳng hạn như các khối u ác tính.

Theo viện nghiên cứu, mô hình được huấn luyện bằng cách ghép cặp ảnh CT với báo cáo lâm sàng tương ứng. Cách tiếp cận này giúp AI học được mối liên hệ giữa hình ảnh y khoa và kết luận chẩn đoán của bác sĩ, thay vì chỉ học từ dữ liệu gán nhãn thô.

Kết quả thử nghiệm ấn tượng

Trong gần 40.000 ca khám thực tế, Damo Radar đạt chỉ số AUC trung bình 0,913 trên 146 kết quả lâm sàng khác nhau. AUC là thước đo độ chính xác chẩn đoán, trong đó giá trị 1,0 tương ứng với độ chính xác hoàn hảo.

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science, mô hình này vượt trội so với phần lớn các bác sĩ X-quang trong việc phát hiện bệnh. Đây là một cột mốc quan trọng bởi các mô hình AI y tế thường gặp khó khăn khi phải xử lý đồng thời nhiều loại bệnh lý khác nhau trên cùng một vùng cơ thể.

Nhóm nghiên cứu gọi Damo Radar là "mô hình ảnh y tế tổng quát cấp chuyên gia đầu tiên trên thế giới".

Có thể mở rộng sang các loại hình ảnh y tế khác

Nhóm phát triển cho biết phương pháp huấn luyện này có thể được mở rộng sang các loại hình ảnh y tế khác trong tương lai, như ảnh MRI hay X-quang. Điều đó đồng nghĩa tiềm năng ứng dụng của Damo Radar không chỉ giới hạn ở vùng bụng, mà có thể trở thành nền tảng chung cho nhiều chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh.

Ý nghĩa với ngành y tế và thị trường công nghệ

Việc mã nguồn mở một mô hình AI y tế mạnh như vậy là động thái đáng chú ý, bởi lĩnh vực này thường bị chi phối bởi các sản phẩm thương mại độc quyền và dữ liệu nhạy cảm. Động thái của Alibaba có thể thúc đẩy làn sóng nghiên cứu và ứng dụng AI chẩn đoán hình ảnh trên toàn cầu, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh lên các ông lớn công nghệ khác như Google hay Microsoft trong mảng healthtech.

Đối với Việt Nam, nơi tình trạng quá tải bệnh viện và thiếu bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh vẫn là bài toán nan giải ở nhiều tỉnh thành, những mô hình AI mã nguồn mở như Damo Radar mở ra cơ hội lớn. Các bệnh viện và trường đại học y trong nước có thể nghiên cứu, tinh chỉnh mô hình trên dữ liệu người Việt để hỗ trợ sàng lọc sớm, đặc biệt ở tuyến cơ sở.

Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong y tế vẫn đặt ra nhiều câu hỏi về quyền riêng tư dữ liệu bệnh nhân, trách nhiệm pháp lý khi chẩn đoán sai, và nhu cầu kiểm định chất lượng trước khi đưa vào vận hành thực tế. Đây là những vấn đề mà cả cơ quan quản lý lẫn bệnh viện cần giải quyết song song với việc tiếp nhận công nghệ mới.