Ấn Độ chấm dứt miễn phí giao dịch lớn trên mạng thanh toán UPI

Ấn Độ sẽ áp mức phí merchant 0,4% đối với một số giao dịch qua UPI từ ngày 15/10, chấm dứt nhiều năm xử lý miễn phí cho các đơn vị chấp nhận thanh toán. Người tiêu dùng vẫn được sử dụng dịch vụ miễn phí, nhưng giới chức nước này đang tìm cách để hệ thống xử lý hàng tỷ giao dịch mỗi tháng có thể tự nuôi chính mình về mặt tài chính.

Mức phí mới được áp dụng như thế nào?

Theo Tổng công ty Thanh toán Quốc gia Ấn Độ (NPCI) — đơn vị vận hành mạng lưới, mạng thanh toán hợp nhất UPI sẽ thu phí merchant 0,4% đối với một số giao dịch trên 2.000 rupee (khoảng 21 USD) kể từ ngày 15/10.

• Phí merchant của UPI được giới hạn tối đa 300 rupee (khoảng 3 USD) cho các giao dịch từ 75.000 rupee (khoảng 783 USD) trở lên.
• Các giao dịch từ 2.000 rupee trở xuống vẫn miễn phí cho merchant.
• Các merchant nhỏ nhận tối đa 100.000 rupee (khoảng 1.041 USD) mỗi tháng qua UPI cũng được miễn phí.
• Một số lĩnh vực như đường sắt, viễn thông, bảo hiểm và nhiên liệu sẽ trả mức phí cố định 5 rupee (khoảng 5 xu) cho các giao dịch UPI trên 2.000 rupee.
• Giao dịch trên thị trường vốn sẽ chịu mức phí 0,02%, tối đa 300 rupee.

Để so sánh, phí merchant qua thẻ tín dụng thường dao động từ 1,5% đến 2,5% mỗi giao dịch, trong khi phí thẻ ghi nợ được giới hạn ở mức 0,9%, theo tài liệu FAQ mà NPCI công bố.

Bước ngoặt của hệ thống thanh toán lớn nhất Ấn Độ

Đây là thay đổi lớn đối với một hệ thống thanh toán vốn miễn phí cho merchant từ năm 2020. Giới công nghiệp thanh toán đã chờ đợi động thái này từ lâu, với lập luận rằng mô hình không thu phí khiến họ khó bù đắp chi phí vận hành mạng lưới ngày càng tăng.

Hồi tháng 8, New Delhi đã đặt nền móng cho sự thay đổi khi sửa đổi luật thanh toán của Ấn Độ để cho phép thu phí merchant đối với một số giao dịch UPI. Một thông báo ban hành hôm thứ Hai nêu rõ các ngân hàng không được thu phí với giao dịch UPI tối đa 2.000 rupee, mở đường cho việc áp phí với các giao dịch lớn hơn.

UPI đã trở thành xương sống của nền kinh tế thanh toán số Ấn Độ, khi chỉ riêng trong tháng 8 đã xử lý 24,51 tỷ giao dịch với tổng giá trị 29,9 nghìn tỷ rupee (khoảng 312 tỷ USD), theo dữ liệu mới nhất của NPCI. Mức độ phổ biến của nó trong vài năm qua đã khiến việc quét mã QR trở thành một trong những cách thanh toán phổ biến nhất tại Ấn Độ.

Ấn Độ đã bãi bỏ phí merchant trên UPI vào tháng 1/2020 để thúc đẩy việc sử dụng. Chính phủ Ấn Độ từ đó đã trợ cấp cho các ngân hàng và công ty thanh toán để xử lý một phần các giao dịch này.

Tuy nhiên, trong vài tháng gần đây, giới chức lập luận rằng chi phí vận hành UPI ở quy mô khổng lồ như vậy khiến mô hình hiện tại không thể duy trì bền vững. Theo ước tính của ngành mà NPCI dẫn lại, chi phí vận hành mạng lưới hằng năm — bao gồm dung lượng máy chủ, chống gian lận và hỗ trợ kỹ thuật — vào khoảng 200 tỷ rupee (khoảng 2,1 tỷ USD).

Doanh thu mới sẽ được dùng vào đâu?

NPCI cho biết phí merchant mới sẽ được phân bổ cho các bên tham gia hệ sinh thái UPI và dùng để tài trợ đầu tư vào hạ tầng, an ninh mạng, chống gian lận và dịch vụ khách hàng.

Đơn vị vận hành này cũng dự định dùng một phần phí để lập quỹ nhằm mở rộng hạ tầng thanh toán số và thúc đẩy merchant chấp nhận thanh toán ở các thành phố nhỏ hơn và khu vực nông thôn. Chi tiết của quỹ sẽ được thống nhất với ngân hàng trung ương Ấn Độ trong ba tháng tới, NPCI cho biết.

NPCI không trả lời các câu hỏi về cách đưa ra ước tính chi phí 200 tỷ rupee mỗi năm, mức doanh thu kỳ vọng từ phí mới hay cách phân bổ doanh thu đó trong hệ sinh thái UPI.

Những lo ngại và tác động đến thị trường

Thay đổi này làm dấy lên câu hỏi liệu việc thu phí merchant có bào mòn một trong những ưu điểm lớn nhất của UPI: chi phí thấp. Dù người tiêu dùng không bị thu phí trực tiếp, các doanh nghiệp chấp nhận giao dịch lớn giờ đây sẽ phải gánh một khoản phí chưa từng tồn tại.

Krishnamurthy Subramanian, cựu cố vấn kinh tế trưởng của chính phủ Ấn Độ, lưu ý rằng UPI nên được coi là hạ tầng công cộng số với lợi ích vượt xa từng giao dịch đơn lẻ, bao gồm giảm phụ thuộc vào tiền mặt, đưa nhiều doanh nghiệp vào nền kinh tế chính thức và mở rộng khả năng tiếp cận thanh toán số.

"Câu hỏi đúng đắn là: chi phí cơ hội của việc thu phí giao dịch UPI là gì và lợi ích xã hội của nó ra sao?" Subramanian viết trong một bài đăng trên X.

Cuộc tranh luận cũng diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ vẫn đang gánh chi phí duy trì một mạng lưới tiền mặt khổng lồ. Lượng tiền mặt trong lưu thông vẫn tăng ở mức hai chữ số dù tiền mặt chiếm tỷ trọng ngày càng giảm trong các giao dịch cá nhân, theo BBC dẫn dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ.

NPCI đã tìm cách hạn chế rủi ro này bằng việc giữ các giao dịch nhỏ nằm ngoài cơ chế phí mới. Theo NPCI, các giao dịch tối đa 2.000 rupee chiếm hơn 95% khối lượng giao dịch merchant qua UPI.

Khoản phí mới cũng có thể mang lại nguồn thu cho các công ty thanh toán đã chi mạnh để xây dựng hạ tầng xử lý giao dịch UPI. Các công ty fintech gồm Paytm và Pine Labs, cùng PhonePe và Razorpay đang chuẩn bị IPO, nằm trong số những doanh nghiệp có thể hưởng lợi khi phí merchant được phân bổ khắp hệ sinh thái thanh toán.

Phép thử thực sự nằm ở phía merchant

Phép thử lớn hơn của động thái này sẽ đến khi phí chính thức có hiệu lực, và liệu merchant có hấp thụ chi phí tăng thêm hay khuyến khích khách hàng dùng phương thức thanh toán khác, đặc biệt với các giao dịch lớn và trong những ngành có biên lợi nhuận mỏng.

NPCI cho biết merchant sẽ không được phép chuyển khoản phí này sang khách hàng, với lập luận rằng mức phí 0,4% đủ thấp để doanh nghiệp có thể hấp thụ. Người tiêu dùng sẽ tiếp tục trả đúng giá niêm yết bất kể họ dùng UPI hay không, cơ quan này khẳng định.