Anthropic nộp hồ sơ IPO: Lời mời gọi đầu tư vào 'phép màu' của Thung lũng Silicon

Đầu tư chứng khoán từ lâu đã được ví như một canh bạc — bạn đặt tiền vào hiệu quả tương lai của một công ty. Nhưng làm sao để đặt cược vào một công nghệ mà ở kịch bản xấu nhất có thể "gây ra những rủi ro thảm khốc hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại", còn ở kịch bản tốt nhất lại có thể "mở ra một kỷ nguyên của những phép màu"? Theo Anthropic, đôi khi bạn chỉ cần tin.

Bản cáo bạch S-1 dài 335 trang mà Anthropic vừa nộp là cột mốc mới trong cuộc đối thoại ngày càng được tô vẽ giữa Thung lũng Silicon và Phố Wall. Nó vừa mang tính tài chính thuần túy, vừa là một bản tuyên ngôn về sứ mệnh của AI.

Hình minh họa về Anthropic và tham vọng trí tuệ nhân tạo

Lời mời gọi của những người sáng lập

Ở phần mở đầu hồ sơ, các nhà sáng lập Anthropic kêu gọi các cổ đông tương lai "đừng chỉ nghĩ đến việc mua cổ phiếu như một giao dịch đơn thuần. Chúng tôi mong bạn xem đây là cơ hội trở thành một phần của điều gì đó lớn lao hơn".

Theo bức thư, bước tiến của AI tiên tiến là "một trong những thời khắc khai sáng của lịch sử nhân loại". Mục tiêu của công ty là "giúp nhân loại định hướng an toàn qua cuộc tiến hóa công nghệ này, mở ra những chân trời khám phá mới và mang lại một kỷ nguyên của những phép màu".

Nhưng đi kèm lời hứa hẹn đó là những cảnh báo chi tiết đến mức choáng ngợp. S-1 liệt kê hàng loạt rủi ro, trong đó có khả năng các mô hình "hành xử theo cách mà cả người dùng lẫn nhà phát triển đều không thể lường trước", dẫn đến những sự cố "thảm khốc" mà ngay cả toàn bộ ngành bảo hiểm cũng không đủ sức bảo lãnh.

Từ tuyên ngôn đến 'bán hàng ngược'

Cách tiếp cận của Anthropic khác biệt so với thế hệ startup trước đây. Theo giáo sư Jay R. Ritter của Đại học Florida, bản cáo bạch của Apple năm 1980 chỉ dài 47 trang và không có một yếu tố rủi ro nào. Facebook (nay là Meta) là bước ngoặt với 200 trang, trong đó 22 trang dành cho rủi ro và bức thư của CEO Mark Zuckerberg về phương châm "The Hacker Way".

Theo Ritter, vấn đề của những tài liệu quá đồ sộ là "ngày càng khó tìm ra những điểm thực sự quan trọng". Ông thừa nhận: "Càng dài, tôi càng ít muốn đọc".

Anthropic giải thích rằng việc chia sẻ quá mức là một phần trong chiến lược "bán hàng ngược" nhằm thu hút những nhà đầu tư dài hạn tin vào tầm nhìn của họ. Các nhà sáng lập viết: "Rất nguy hiểm khi người ta mua cổ phiếu dựa trên những kỳ vọng bạn không thể đáp ứng. Điều này gần với một trong những nguyên tắc của Anthropic: hứa ít, làm nhiều".

Những 'cú sốc' trong hồ sơ

Chính sách "trung thực triệt để" của Anthropic dẫn đến những đoạn văn đáng chú ý, chẳng hạn như thừa nhận công ty "có thể thực hiện những khoản đầu tư tưởng như liều lĩnh đến mức vô trách nhiệm".

Đáng chú ý nhất là đoạn ở trang 46: lo ngại rằng nếu không được phát triển, triển khai và vận hành với các biện pháp bảo vệ phù hợp, AI có thể "gây ra những rủi ro thảm khốc hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại". Ngay sau đó là lời cảnh báo rằng việc phát triển các mô hình tiên tiến hơn "có thể làm tăng thêm nguy cơ mô hình gây hại".

CEO Dario Amodei từng tuyên bố có tới 25% khả năng việc phát triển AI tiếp theo có thể dẫn đến sự tuyệt chủng của loài người.

Hình minh họa về rủi ro và cơ hội của trí tuệ nhân tạo

Canh bạc của một công ty lợi ích công

Điểm cốt lõi trong chiến lược của Anthropic là dù thừa nhận rủi ro, công ty khẳng định cam kết phát triển AI an toàn. Anthropic sẽ niêm yết với tư cách công ty lợi ích công (public benefit corporation) — mô hình doanh nghiệp phải ưu tiên sứ mệnh xã hội song song với lợi ích cổ đông.

Khái niệm "AI quyền năng" — thuật ngữ Anthropic dùng để chỉ AI trong tương lai vượt qua trí tuệ tập thể của nhân loại — được trình bày như một điều tất yếu. Nếu công nghệ này chắc chắn sẽ đến, thì Anthropic, với tư cách công ty lợi ích công, nên là đơn vị dẫn dắt. Nhưng để làm được điều đó, công ty cần rất nhiều tiền, có thể là vô hạn.

Bức thư kết luận: "Tất cả chúng tôi đều tin rằng sự tăng trưởng theo cấp số nhân của AI sẽ tạo ra giá trị lớn đến mức, về lâu dài, nó sẽ vượt xa mọi hy sinh kinh tế ngắn hạn mà chúng tôi thực hiện vì sứ mệnh".

Những khoảng trống và bài học từ quá khứ

Dù cung cấp rất nhiều thông tin, hồ sơ vẫn thiếu dữ liệu quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời, chẳng hạn kết quả quý 3. Anthropic có mức tăng trưởng doanh thu bùng nổ trong quý 2, nhưng đây cũng là giai đoạn đỉnh điểm của xu hướng tiêu thụ token. Công ty cũng tiết lộ hàng trăm tỷ USD nghĩa vụ tài chính để đảm bảo năng lực tính toán và kế hoạch tự xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Ritter nhắc lại rằng trong 22 năm đầu, Apple phần lớn bị xem là thất bại dưới góc nhìn nhà đầu tư, nhưng giờ đây giá trị đã chạm mức hàng nghìn tỷ USD. Ông cũng phân biệt Anthropic với WeWork — công ty từng bị chỉ trích vì lời lẽ hoa mỹ về "nâng cao nhận thức của thế giới" trong hồ sơ IPO năm 2019. Theo ông, WeWork khi đó chỉ là "một công ty bất động sản thua lỗ giả làm công ty công nghệ với định giá vô lý".

Dẫu vậy, rủi ro tài chính vẫn hiện diện. Ở trang 63 của S-1, Anthropic thừa nhận thẳng thắn: "Chúng tôi có lịch sử lỗ ròng và có thể không tạo đủ doanh thu để đạt hoặc duy trì lợi nhuận trong tương lai".

Nhưng dù sao đi nữa, đây vẫn là thời đại của những phép màu.

Với nhà đầu tư Việt Nam đang quan tâm đến sóng AI toàn cầu, hồ sơ của Anthropic là lời nhắc rằng đằng sau những câu chuyện tăng trưởng thần kỳ luôn là những rủi ro cần được đọc kỹ — và không phải lúc nào "phép màu" cũng đi kèm bảo đảm.