GM bị phạt 220 triệu USD vì bán dữ liệu lái xe của khách hàng cho công ty bảo hiểm

General Motors (GM) vừa đồng ý nộp phạt 220 triệu USD để giải quyết vụ kiện do Quận Columbia cùng 35 bang tại Mỹ khởi kiện. Nguyên nhân: hãng xe này đã bán dữ liệu lái xe của khách hàng cho các nhà môi giới, khiến nhiều người bị tăng phí bảo hiểm mà không hề hay biết.

Smart Driver: từ công cụ tiện ích đến nguồn dữ liệu bị bán

GM quảng cáo hệ thống Smart Driver như một giải pháp hữu ích, giúp phụ huynh theo dõi con tuổi teen lái xe hoặc để người dùng tự đánh giá thói quen cầm lái của mình. Nhưng vào năm 2024, thông tin về việc hãng xe âm thầm chia sẻ dữ liệu này với các nhà môi giới đã bị phanh phui.

Chuỗi cung ứng dữ liệu diễn ra như sau:

• GM thu thập dữ liệu hành vi lái xe thông qua hệ thống Smart Driver và OnStar.
• Dữ liệu được chuyển cho các nhà môi giới dữ liệu (data broker).
• Những nhà môi giới này bán lại thông tin cho các công ty bảo hiểm.
• Hậu quả là một số chủ xe bị tăng phí bảo hiểm, dù họ khẳng định chưa từng đồng ý cho phép chia sẻ dữ liệu vì mục đích đó.

Điều khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng là nhiều người dùng cho rằng họ không hề biết mình đã "ký" vào điều khoản chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba. Đây là dạng tranh chấp ngày càng phổ biến khi dữ liệu cá nhân trở thành tài sản có giá trị.

Án phạt từ FTC và quyết định khai tử Smart Driver

Không chỉ đối mặt với kiện tụng từ các bang, GM còn bị Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) xử lý. Năm ngoái, GM và công ty con OnStar đã đạt thỏa thuận với FTC, trong đó cấm hai bên chia sẻ một số loại dữ liệu người lái với bên thứ ba.

Thỏa thuận này được chính thức hoàn tất vào tháng 1 năm 2025, với các điều khoản đáng chú ý:

• Cấm GM và OnStar chia sẻ dữ liệu vị trí địa lý cũng như dữ liệu hành vi lái xe trong vòng 5 năm.
• GM cũng đã khai tử Smart Driver trên toàn bộ dải sản phẩm của hãng.

Dù vậy, việc FTC xử lý chưa đủ để khép lại vụ việc. Các tổng chưởng lý của Quận Columbia và 35 bang đã cùng nhau khởi kiện GM, dẫn đến thỏa thuận phạt 220 triệu USD vừa được công bố.

Bài học cho người dùng và ngành xe thông minh

Vụ việc của GM là lời cảnh tỉnh rõ ràng về quyền riêng tư dữ liệu trên xe hơi hiện đại. Những chiếc xe ngày nay giống như "smartphone chạy trên bốn bánh", thu thập hàng loạt dữ liệu về tốc độ, phanh, vị trí và thói quen lái. Khi dữ liệu này được chia sẻ cho bên thứ ba, người dùng có thể chịu hậu quả tài chính trực tiếp, chẳng hạn như bị định giá bảo hiểm cao hơn.

Đối với độc giả Việt Nam, câu chuyện này đáng được theo dõi khi các dòng xe kết nối (connected car) đang dần phổ biến. Bài học đặt ra là người dùng cần đọc kỹ điều khoản quyền riêng tư khi kích hoạt các tính năng theo dõi trên xe, còn các nhà sản xuất cần minh bạch hơn trong cách thu thập và sử dụng dữ liệu.

Dữ liệu lái xe không chỉ phục vụ trải nghiệm người dùng, mà còn là nguồn lợi nhuận tiềm năng. Chính vì vậy, sự giám sát của cơ quan quản lý và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân của người tiêu dùng là yếu tố không thể thiếu.