Apple bị yêu cầu dừng 'hù dọa' người dùng iPhone, iPad tránh xa ứng dụng bên thứ ba

Cơ quan chống độc quyền liên bang Đức (Bundeskartellamt) vừa đưa ra phán quyết yêu cầu Apple thay đổi thiết kế các hộp thoại xin phép theo dõi dữ liệu trên iPhone và iPad. Theo cơ quan này, Apple đang dùng thiết kế giao diện để "điều hướng" người dùng từ chối cho phép ứng dụng bên thứ ba thu thập dữ liệu, trong khi lại khuyến khích họ đồng ý với chính các ứng dụng của Apple.

Cuộc điều tra của Đức và những phát hiện ban đầu

Bundeskartellamt đã đưa ra đánh giá sơ bộ rằng thiết kế hiện tại của hộp thoại App Tracking Transparency (ATT) trên iOS đang có chủ đích điều hướng người dùng từ chối đồng ý, trong khi hộp thoại Personalized Ads của Apple lại khuyến khích người dùng đồng ý sử dụng dữ liệu cho quảng cáo.

Các yếu tố góp phần tạo ra hiệu ứng điều hướng này bao gồm:

• Biểu tượng cảnh báo: Hộp thoại của bên thứ ba dùng hình bàn tay cảnh báo, trong khi hộp thoại của Apple dùng biểu tượng trung tính.
• Ngôn ngữ khác biệt: Apple dùng cụm từ "theo dõi ứng dụng" (app tracking) cho bên thứ ba, nhưng lại dùng "quảng cáo được cá nhân hóa" (personalised advertising) cho chính mình.
• Mô tả mơ hồ: Cách mô tả cách dữ liệu được sử dụng trong các hộp thoại của bên thứ ba dễ gây hiểu lầm.
• Không gian giải thích: Hộp thoại của Apple có nhiều chỗ hơn để giải thích lợi ích của việc cho phép thu thập dữ liệu.
• Thứ tự hiển thị: Thứ tự các lựa chọn trên hộp thoại cũng tạo áp lực tâm lý nhất định lên người dùng.

Trong đánh giá sơ bộ, Bundeskartellamt cho rằng thiết kế hiện tại của hộp thoại App Tracking Transparency đang điều hướng người dùng từ chối đồng ý, trong khi thiết kế của hộp thoại Personalized Ads lại điều hướng họ đồng ý sử dụng dữ liệu cho mục đích quảng cáo.

Ảnh minh họa sự khác biệt giữa hộp thoại ATT và Personalized Ads của Apple

Bối cảnh: ATT từng gây thiệt hại 10 tỷ USD cho mạng xã hội

Tính năng App Tracking Transparency ra mắt cùng iOS 14.5 vào năm 2021 đã gây chấn động toàn ngành công nghệ quảng cáo. Theo thống kê, tính năng này đã khiến các ứng dụng mạng xã hội thiệt hại gần 10 tỷ USD khi buộc người dùng phải lựa chọn rõ ràng việc có cho phép theo dõi cross-app hay không. Trước đó, việc theo dõi người dùng qua các ứng dụng gần như là mặc định, giúp các nền tảng quảng cáo như Meta (Facebook) hay Google thu về hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Hiện tại, Apple đang bị xem là một "người gác cổng" (gatekeeper) theo quy định của Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) của Liên minh Châu Âu. Chính vì thế, Apple phải chịu sự giám sát chặt chẽ hơn về việc liệu các chương trình của họ có tạo ra một sân chơi công bằng hay không.

Apple phải làm gì tiếp theo?

Apple sẽ có 4 tháng để cập nhật thiết kế và ngôn ngữ của các hộp thoại xin phép thu thập dữ liệu. Các thay đổi được đề xuất bao gồm:

• Loại bỏ ngôn ngữ và biểu tượng gây "hù dọa" như hình bàn tay cảnh báo khỏi hộp thoại của bên thứ ba.
• Thiết kế trung lập hơn, tương tự như hộp thoại dành cho các ứng dụng của Apple.
• Cho phép các nhà phát triển bên thứ ba kết hợp hoặc liên kết hộp thoại bắt buộc của Apple với các hộp thoại xin phép thu thập dữ liệu khác của họ.

Theo hãng tin Reuters, những thay đổi này "sẽ được áp dụng tại hầu hết các quốc gia thuộc Liên minh Châu Âu".

Minh họa logo Apple và các hộp thoại quyền riêng tư

Ảnh hưởng đối với người dùng và nhà phát triển tại Việt Nam

Mặc dù phán quyết này chỉ áp dụng trong phạm vi EU, nhưng nó cũng đặt ra những câu hỏi lớn cho thị trường Việt Nam. Rất nhiều nhà phát triển ứng dụng tại Việt Nam hiện đang phụ thuộc vào việc thu thập dữ liệu để chạy quảng cáo, kiếm tiền từ người dùng. Nếu Apple buộc phải thay đổi cách hiển thị trên toàn cầu, đây có thể là cú hích lớn cho các startup quảng cáo và mạng xã hội nội địa.

Bên cạnh đó, người dùng iPhone tại Việt Nam cũng sẽ được hưởng lợi từ việc các hộp thoại xin phép trở nên minh bạch và trung lập hơn, giúp họ đưa ra quyết định sáng suốt hơn về quyền riêng tư của mình.

Kết luận

Đây là một bước tiến quan trọng trong việc siết chặt các "ông lớn" công nghệ tại Châu Âu. Việc Apple phải thay đổi thiết kế hộp thoại không chỉ là một yêu cầu hành chính, mà còn là tín hiệu cho thấy các cơ quan quản lý đang ngày càng chú trọng đến việc đảm bảo công bằng giữa các nền tảng độc quyền và nhà phát triển bên thứ ba. Liệu Apple có tuân thủ triệt để hay sẽ tìm cách "lách luật" một lần nữa? Câu trả lời sẽ có trong vòng 4 tháng tới.