AT&T tự động hóa để cắt giảm nhân sự và khai tử đế chế viễn thông cũ

AT&T đang tiến hành một cuộc chuyển đổi sâu rộng: tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo, cắt giảm hàng nghìn nhân sự và loại bỏ dần mạng lưới cáp đồng truyền thống. Đây là bước đi cho thấy một trong những tập đoàn viễn thông lâu đời nhất nước Mỹ đang cố gắng tái định hình chính mình để theo kịp kỷ nguyên AI.

Mục tiêu tinh gọn và những con số biết nói

AT&T đã cắt giảm hơn một nửa lực lượng lao động trong thập kỷ qua và tuyên bố sẽ tiếp tục thu hẹp đội ngũ khi bước vào kỷ nguyên AI. Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2026, hãng đã cắt khoảng 2.100 vị trí.

Nếu duy trì tốc độ sa thải tương tự như năm ngoái — khi hãng loại bỏ 8.000 người — lực lượng lao động của AT&T có thể giảm xuống còn khoảng 85.000 nhân viên vào năm 2030. Một nguồn tin am hiểu vấn đề mô tả con số này là mục tiêu của công ty, dù AT&T gọi đó là thông tin không chính xác.

"Chúng tôi sẽ không giữ nguyên số lượng nhân sự như hiện nay trong vòng 5 năm tới", Jeremy Legg, Giám đốc công nghệ của AT&T, nói với WIRED.

Theo hồ sơ tài chính công khai, AT&T tạo ra ít doanh thu trên mỗi nhân viên hơn so với các đối thủ Verizon và T-Mobile — những cái tên cũng đã cắt giảm nhân sự trong những tháng gần đây.

Khi AI thay thế con người

AT&T đang ứng dụng hệ thống AI vào nhiều khâu vận hành:

• Chăm sóc khách hàng và tự động hóa các tác vụ thủ công như ngắt kết nối dịch vụ điện thoại
• Xác định vị trí lắp đặt trạm thu phát sóng mới
• Phát hiện sự cố bảo trì trên các trạm hiện có
• GeoModeler — hệ thống AI tạo sinh của hãng — tự động điều chỉnh cấu hình mạng trong các sự kiện hiếm gặp như thời tiết cực đoan
• Sinh mã nguồn phần mềm và hỗ trợ quản lý các vấn đề dịch vụ

Từ năm sau, AT&T sẽ thay thế phần cứng vật lý tại hàng nghìn trung tâm bằng phần mềm đám mây của DriveNets — startup Israel mà chính AT&T là nhà đầu tư. Thay đổi này cho phép kỹ thuật viên điều chỉnh từ xa, chẳng hạn khi khách hàng yêu cầu tốc độ internet cao hơn. Kéo theo đó, nhiều vị trí quản lý cấp trung và lập trình viên cấp thấp dự kiến sẽ biến mất.

Dữ liệu chính phủ cho thấy việc làm trong ngành viễn thông Mỹ đã suy giảm suốt 25 năm qua, nhưng tiềm năng AI đẩy nhanh xu hướng này và gia tăng lợi nhuận đang khiến giới đầu tư đặc biệt quan tâm.

Khai tử mạng cáp đồng

Song song với làn sóng tự động hóa, AT&T đang ngừng vận hành mạng cáp đồng ngốn năng lượng — hệ thống từng cung cấp dịch vụ điện thoại cố định và internet DSL suốt nhiều thập kỷ.

Việc loại bỏ các dịch vụ này thường cần sự chấp thuận của cơ quan quản lý liên bang và tiểu bang, do khu vực nông thôn có thể không có lựa chọn thay thế. Kế hoạch của hãng đã vấp phải phản đối từ một số cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, AT&T dự kiến đến cuối năm nay sẽ không còn phải cung cấp cáp đồng tại hơn 85% phạm vi hoạt động hiện tại.

"Điều này cho phép chúng tôi loại bỏ hạ tầng kém hiệu quả — thứ đang tiêu tốn rất nhiều điện năng và nhân lực", Pascal Desroches, Giám đốc tài chính của AT&T, phát biểu tại một hội nghị.

AT&T không tiết lộ con số chính xác về mức tiêu thụ điện, nhưng cho biết tổng năng lượng tiêu thụ đã giảm 13,1% từ năm 2020 đến cuối năm 2025. Kể từ năm 2024, việc chuyển dịch khỏi cáp đồng giúp hãng tiết kiệm 660.000 megawatt-giờ điện — đủ để cấp điện cho khoảng 65.000 hộ gia đình.

"Lượng cáp đồng ngoài kia có thể khiến AT&T trở thành mỏ đồng lớn thứ năm nước Mỹ hiện tại, nghiêm túc đấy", CEO John Stankey nói đùa tại hội nghị Goldman Sachs.

Tương lai: cáp quang, không dây và cuộc đua với Starlink

AT&T hiện tập trung vào dịch vụ cáp quang tốc độ cao và mạng không dây — thứ mà Stankey mô tả là "cơ sở tài sản chính xác mà chúng tôi muốn sở hữu khi AI bắt đầu định hình kỷ nguyên kết nối tiếp theo".

Tuy nhiên, Phố Wall đang đặt câu hỏi về sức ép cạnh tranh từ Starlink — dịch vụ internet vệ tinh non trẻ nhưng tăng trưởng nhanh của SpaceX do Elon Musk điều hành. Verizon, T-Mobile và AT&T đang hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ vệ tinh, với tham vọng làm việc cùng nhiều nhà cung cấp công nghệ khác nhau, bao gồm cả khả năng hợp tác với Starlink.

Theo Legg, cáp quang vẫn sẽ rẻ hơn dịch vụ vệ tinh, và vệ tinh cũng không thể hoạt động ở mọi nơi — nhờ đó AT&T có vị thế tốt để cung cấp lựa chọn phù hợp nhất cho từng khách hàng.

Văn hóa công ty và dư luận nội bộ

Bên trong AT&T, quá trình chuyển đổi AI đang gặp không ít e dè. Khi các hạn chế đại dịch kết thúc, hãng quay lại yêu cầu nhân viên làm việc 5 ngày một tuần tại văn phòng, dẫn tới một số trường hợp tự nguyện nghỉ việc.

Legg thừa nhận văn hóa công ty đang xuống cấp, và các doanh nghiệp chú trọng cải thiện văn hóa đều đã đưa nhân viên trở lại văn phòng. AT&T đã đầu tư mạnh vào trải nghiệm văn phòng tại Dallas, Atlanta và Seattle — bao gồm chương trình giữ trẻ mùa hè và chuyên gia trị liệu tâm lý tại chỗ.

AT&T coi khoản đầu tư này là xứng đáng vì hãng dự kiến vẫn tiếp tục tuyển dụng dù tổng lực lượng lao động thu hẹp — chỉ là với cơ cấu vị trí khác đi. Theo Legg, sẽ cần người để phát triển và giám sát các AI agent, cũng như giám sát những quy trình được tự động hóa hoàn toàn. Và dù cáp đồng đã lùi vào dĩ vãng, AT&T vẫn sẽ cần kỹ thuật viên duy trì đường cáp quang.

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Câu chuyện của AT&T là hình ảnh thu nhỏ của một xu hướng toàn cầu: các tập đoàn truyền thống dùng AI để tái cấu trúc, cắt chi phí và chuyển dịch sang hạ tầng mới. Với các doanh nghiệp viễn thông và công nghệ tại Việt Nam — nơi quá trình chuyển đổi số và triển khai 5G đang diễn ra mạnh mẽ — bài học về việc cân bằng giữa tự động hóa, hiệu quả năng lượng và yếu tố con người là hết sức đáng lưu tâm.

Việc AT&T loại bỏ cáp đồng cũng gợi mở về cách các nhà mạng Việt Nam có thể xử lý hạ tầng lỗi thời, đồng thời cho thấy AI không chỉ là công cụ tăng năng suất mà còn có thể định hình lại toàn bộ cấu trúc nhân sự và văn hóa doanh nghiệp.