Bill Gates đầu tư vào 21 startup định hình tương lai năng lượng

Breakthrough Energy — quỹ đầu tư năng lượng sạch của Bill Gates — vừa công bố nhóm startup thứ sáu trong chương trình Breakthrough Energy Fellows. Nhóm này gồm 21 công ty hoạt động ở nhiều lĩnh vực, từ năng lượng hợp hạch, bán dẫn tiết kiệm điện cho đến nông nghiệp và thích ứng biến đổi khí hậu.

Điểm đáng chú ý là trong khi cả thế giới đang lo lắng về mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu AI, các nhà đầu tư tại Breakthrough Energy lại coi đó chỉ là "con chim hoàng yến trong mỏ than" — dấu hiệu cảnh báo sớm cho một làn sóng tiêu thụ điện khổng lồ sắp tới.

Trung tâm dữ liệu AI chỉ là khởi đầu

Theo Eric Toone, đối tác điều hành của Breakthrough Energy Ventures, các trung tâm dữ liệu hiện chỉ làm tăng khoảng 10% nhu cầu điện so với mức gần như đi ngang suốt 30 năm qua.

"Trung tâm dữ liệu chỉ là một bước nhảy 10% so với nhu cầu điện gần như phẳng trong 30 năm qua. Trông có vẻ lớn, nhưng trung tâm dữ liệu thực sự chỉ là con chim hoàng yến trong mỏ than. Bạn đang đuổi theo một sự gia tăng nhu cầu điện khổng lồ sắp tới."

Ông Toone dự báo khi các quốc gia điện khí hóa toàn bộ các ngành kinh tế để cắt giảm khí thải carbon, nhu cầu điện năng có thể tăng gấp ba lần. Nói cách khác, cuộc chạy đua giành điện năng hiện nay sẽ trở nên nhỏ bé so với những gì đang chờ đợi phía trước.

Những canh bạc lớn

Chương trình Fellows năm nay — lần thứ sáu — vẫn giữ công thức quen thuộc: chấp nhận rủi ro cao để đổi lấy tiềm năng đột phá lớn.

"Chúng tôi luôn đi đúng ranh giới giữa việc không tài trợ cho những thứ vô nghĩa, nhưng luật chơi ở đây là đặt cược lớn và hy vọng thu về khoản lời lớn."

Một trong những canh bạc đáng chú ý nhất là Borealis Fusion, startup theo đuổi năng lượng hợp hạch bằng nhiên liệu proton-boron. Loại nhiên liệu này có trữ lượng dồi dào nhưng cực kỳ khó đốt nóng đến nhiệt độ cần thiết để kích hoạt phản ứng hợp hạch. Nếu thành công, chi phí năng lượng có thể giảm mạnh.

Một startup hợp hạch khác, StarWarden, đang phát triển công nghệ quản lý nhiệt cho các lò phản ứng trong tương lai.

Bán dẫn và hiệu quả năng lượng

Ba startup Bedrock Semiconductor, K1 Semiconductor và Vari Flux đang tìm cách nâng cao hiệu suất của bán dẫn và trung tâm dữ liệu.

K1 Semiconductor phát triển phương pháp mới hiệu quả hơn để xử lý các vật liệu bán dẫn quan trọng như gallium nitride và silicon carbide. Theo Benjamin Gaddy, giám đốc cấp cao đang điều hành chương trình, phương pháp này có thể giúp giảm chi phí linh kiện điện tử công suất tới 50% hoặc hơn.

Nông nghiệp, khoáng sản và hydro

Breakthrough Energy cũng đặt cược vào nông nghiệp và khoáng sản quan trọng, bao gồm:

• Kỹ thuật cảm biến phân tử để phát hiện bệnh cây trồng
• Hệ thống robot khai thác khoáng sản từ đáy đại dương với tác động môi trường tối thiểu

Ngoài ra, các startup AmyHyTech và Ammovolt Energy đang phát triển cách sử dụng và vận chuyển hydro dưới dạng amoniac.

"Hydro là con dao đa năng của năng lượng. Nếu bạn có đủ hydro, và quan trọng là đủ rẻ, bạn có thể làm bất cứ điều gì."

Tuy nhiên, hạ tầng vận chuyển hydro hiện gần như không tồn tại. Theo ông Toone, nước Mỹ gần như không có công suất lắp đặt nào cho việc này, và amoniac được xem là giải pháp tiềm năng để vận chuyển hydro.

Thích ứng với khí hậu ấm lên

Điểm mới của nhóm năm nay là sự xuất hiện của nhiều startup tập trung vào thích ứng biến đổi khí hậu, bên cạnh các dự án giảm phát thải.

"Tôi nghĩ mọi người thực sự hy vọng chúng ta có thể giảm phát thải nhanh hơn thực tế. Việc này sẽ mất nhiều thời gian và khó khăn hơn chúng ta tưởng, và điều đó dẫn thẳng đến nhu cầu thích ứng."

Đối với độc giả Việt Nam — quốc gia đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và thu hút làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu — những hướng đi này đáng để theo dõi. Việt Nam cũng đang đối mặt với áp lực kép: vừa phải đáp ứng nhu cầu điện tăng nhanh từ các siêu dự án công nghệ, vừa phải thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.