Blackstone: Lo ngại về nợ đầu tư AI là "quá đà"

Trong bối cảnh dòng vốn đổ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo ngày càng lớn, những lo ngại về rủi ro tín dụng cũng theo đó mà gia tăng. Tuy nhiên, lãnh đạo mảng AI của quỹ đầu tư tư nhân Blackstone khẳng định thị trường đang phản ứng thái quá. Ông cho rằng phần lớn khoản nợ này được bảo đảm bởi những khách hàng có chất lượng tín dụng tốt nhất thế giới.

Blackstone đặt cược lớn vào làn sóng AI

Không giống các chu kỳ công nghệ trước như di động hay SaaS — vốn cho phép doanh nghiệp đạt quy mô lớn với lượng vốn vừa phải — quá trình chuyển dịch sang AI đòi hỏi khối đầu tư khổng lồ. Chính nhu cầu vốn này là lý do Blackstone, với 1.300 tỷ USD tài sản quản lý, có thể đóng vai trò then chốt.

Đầu năm nay, hãng ra mắt Blackstone N1 (BXN1) — trung tâm điều phối các sáng kiến AI đặt tại San Francisco, do chính Jas Khaira phụ trách sau khi ông chuyển từ New York tới đây.

Khác với các quỹ đầu tư mạo hiểm truyền thống, Blackstone tập trung vào tài trợ hạ tầng tính toán (compute financing) và cung cấp các cấu trúc vốn linh hoạt, từ nợ đến cổ phần.

"Hiện nay chúng tôi là chủ sở hữu hạ tầng tính toán lớn nhất ngoài các hyperscaler, từ đầu tư vào neocloud đến trung tâm dữ liệu, và có thể dùng nguồn lực đó để hỗ trợ các công ty", Khaira chia sẻ tại hội nghị TechCrunch Disrupt.

Công thức cho vay dựa trên GPU và hợp đồng khách hàng

Blackstone là đơn vị tiên phong trong mô hình tài trợ cho các neocloud — nhà cung cấp dịch vụ cho thuê hạ tầng GPU AI — bằng cách phân tích cả hợp đồng cam kết của khách hàng lẫn giá trị GPU được dùng làm tài sản thế chấp.

Thương vụ đầu tiên diễn ra năm 2023 với CoreWeave, ngay sau khi nhu cầu của công ty này bùng nổ nhờ ChatGPT. Dù khi đó chỉ có doanh thu khoảng 30 triệu USD và lợi nhuận gần như không đáng kể, CoreWeave vẫn được Blackstone cho vay 2,3 tỷ USD.

Yếu tố then chốt giúp Blackstone yên tâm là bộ GPU Nvidia trị giá lớn của CoreWeave, cùng các hợp đồng với những khách hàng lớn như Microsoft.

"Một trong những điều chúng tôi quan tâm hàng đầu là bản chất của khách hàng. Nếu đó là khách hàng xếp hạng đầu tư — ví dụ Microsoft hay Meta — rủi ro sẽ được định giá tương ứng với khách hàng đó", Khaira giải thích.

Mô hình này nhanh chóng trở thành khuôn mẫu để Blackstone và các tổ chức tín dụng khác bơm hàng tỷ USD cho CoreWeave cùng các neocloud đối thủ. Đầu năm nay, Blackstone đồng dẫn đầu cùng Coatue một gói tín dụng 10 tỷ USD cho nhà cung cấp GPU người Australia là Firmus.

Thị trường rung lắc nhưng chưa đáng lo

Những tuần gần đây, gánh nặng nợ của các neocloud bắt đầu gióng lên hồi chuông cảnh báo. Riêng nợ của CoreWeave đã phình lên khoảng 50 tỷ USD, khiến Brad Gerstner — nhà sáng lập Altimeter Capital — nhận xét rằng tài sản thế chấp chỉ là GPU đã "không còn đủ tốt" để vay vốn giá rẻ như trước.

Khaira lý giải cơn rung lắc đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng: lãi suất tăng vào tháng 9, tín hiệu lạm phát cao hơn dự báo và dòng phát hành nợ hạ tầng AI đồng loạt.

"Chi phí vốn cho các khoản nợ của một công ty như Meta hay Microsoft đã nới rộng ra", ông cho biết, nhấn mạnh ngay cả những gã khổng lồ có bảng cân đối vững mạnh cũng đang phải trả nhiều hơn để vay.

Hệ quả là cổ phiếu CoreWeave giảm hơn 20% trong vài ngày qua, còn Firmus hủy kế hoạch IPO trên sàn ASX với định giá mục tiêu khoảng 30 tỷ USD.

"Dù vậy, thị trường vẫn đang loay hoay tìm mức giá phù hợp cho các neocloud vào thời điểm lãi suất biến động như hiện nay", Khaira nói.

Không giống khủng hoảng 2008

Bất chấp những áp lực đó, các công ty AI vẫn không thể có đủ năng lực tính toán cho mô hình của mình. Khaira bác bỏ lo ngại rằng lượng nợ hạ tầng AI khổng lồ có thể dẫn tới khủng hoảng tín dụng diện rộng.

"Đây không giống tình cảnh các ngân hàng năm 2008 với những khoản tín dụng lung lay", ông khẳng định.

Theo ông, phần lớn trung tâm dữ liệu được xây cho các hyperscaler, nên khoản nợ tài trợ chúng về cơ bản được bảo đảm bởi "những công ty có chất lượng tín dụng tốt nhất thế giới".

Ngoài tài trợ hạ tầng, Blackstone còn hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI qua liên doanh 1,5 tỷ USD mang tên Ode với Anthropic và Hellman & Friedman, cung cấp kỹ sư triển khai tại chỗ, bắt đầu từ 280 công ty trong danh mục đầu tư của mình.

Khi được hỏi liệu các công ty này có thu được lợi ích thực tế từ AI, Khaira thừa nhận: "Chắc chắn có ROI, nhưng không đồng đều". Ông mô tả quá trình ứng dụng công nghệ diễn ra theo "kiểu răng cưa" — có lúc trông như dư thừa hạ tầng tính toán trước khi nhu cầu sử dụng thực sự bắt kịp.

Với các nhà đầu tư và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang theo dõi làn sóng AI, câu chuyện của Blackstone cho thấy dòng vốn hạ tầng vẫn chảy mạnh, nhưng bài toán định giá và quản trị rủi ro tín dụng sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng.