Boeing Starliner trở lại: NASA tính giao thêm hai sứ mệnh phi hành đoàn

NASA đang chuẩn bị trao cho Boeing một vai trò lớn hơn trong các kế hoạch bay vào không gian, sau giai đoạn tàu Starliner gần như bị gạt ra rìa vì hàng loạt trục trặc kỹ thuật.

Theo thông tin từ Ars Technica, ngay trong tuần tới, NASA có thể sẽ công bố ba động thái quan trọng: đặt thêm hai sứ mệnh Starliner có phi hành đoàn từ Boeing, chi trả một phần chi phí khắc phục sự cố động cơ đẩy, và hỗ trợ chứng nhận con tàu này phóng trên một tên lửa mới.

Vì sao NASA phải xoay trục?

Nguyên nhân chính nằm ở SpaceX. Trong các cuộc trao đổi với NASA gần đây, SpaceX đã thể hiện rõ ý định nghỉ hưu tàu Crew Dragon vào năm 2030, thậm chí có thể sớm hơn. Hiện tại, Crew Dragon là phương tiện duy nhất đang vận hành mà NASA có thể dùng cho các sứ mệnh phi hành đoàn định kỳ lên quỹ đạo Trái Đất thấp.

"Họ nên bay bằng con tàu của mình. Chính phủ đã trả rất nhiều tiền cho việc đó."

Nếu chỉ phụ thuộc vào một phương tiện duy nhất, NASA sẽ rơi vào tình thế cực kỳ rủi ro. Bất kỳ sự cố nào khiến Crew Dragon ngừng bay — dù là tai nạn hay lệnh tạm dừng khai thác — đều có thể khiến Mỹ mất khả năng đưa phi hành gia lên trạm ISS. Đó chính là lý do cơ quan này cần một phương án dự phòng thực sự hoạt động được.

Starliner và quá khứ "chẳng mấy êm đẹp"

Boeing Starliner không phải cái tên mới. Con tàu này được phát triển trong cùng chương trình thương mại của NASA với Crew Dragon, nhưng lịch sử vận hành lại đầy sóng gió.

• Chuyến bay thử không người lái đầu tiên gặp lỗi phần mềm, khiến tàu không thể cập bến ISS như kế hoạch.
• Chuyến bay thử có phi hành đoàn năm 2024 đưa hai phi hành gia lên trạm nhưng gặp sự cố động cơ đẩy, buộc NASA phải để họ trở về bằng Crew Dragon và cho Starliner quay lại Trái Đất trong trạng thái không người lái.
• Từ đó đến nay, con tàu vẫn chưa được chứng nhận để thực hiện các sứ mệnh định kỳ.

Ba bước NASA dự kiến thực hiện

Thứ nhất, NASA sẽ đặt thêm hai sứ mệnh Starliner có phi hành đoàn, qua đó đảm bảo Boeing có đủ đơn hàng để duy trì dây chuyền sản xuất và đội ngũ kỹ thuật.

Thứ hai, cơ quan này sẽ chi trả một phần chi phí sửa chữa các vấn đề liên quan đến động cơ đẩy — nguyên nhân trực tiếp khiến Starliner mất suất bay trong thời gian qua.

Thứ ba, NASA sẽ hỗ trợ chứng nhận Starliner phóng trên một tên lửa mới. Hiện tại, tàu này được phóng bằng tên lửa Atlas V của United Launch Alliance, nhưng dòng tên lửa này đang dần bị thay thế và sẽ ngừng khai thác trong tương lai gần.

Ý nghĩa với ngành vũ trụ thương mại

Việc NASA quay lại đầu tư cho Starliner phản ánh một thực tế: các cơ quan vũ trụ quốc gia luôn cần ít nhất hai nhà cung cấp độc lập để tránh phụ thuộc vào một công ty duy nhất. Trước đây, chiến lược này từng hiệu quả khi Boeing và SpaceX cùng vận hành các sứ mệnh chở phi hành gia.

Tuy nhiên, việc NASA phải chi thêm tiền để sửa lỗi cho Starliner cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả đầu tư. Chương trình Starliner vốn đã đội chi phí và chậm tiến độ nhiều năm so với kế hoạch ban đầu.

Với người yêu công nghệ vũ trụ, câu chuyện này đáng theo dõi ở một điểm: liệu Boeing có thể biến Starliner từ "ca khó" thành một phương tiện đáng tin cậy, hay NASA sẽ tiếp tục phải xoay xở trong thế phụ thuộc vào một mình SpaceX.