Cảnh sát Anh mang công nghệ nhận diện khuôn mặt trực tiếp lên tàu điện ngầm London

Cảnh sát Giao thông Anh (British Transport Police) vừa công bố kế hoạch mở rộng thử nghiệm hệ thống nhận diện khuôn mặt trực tiếp (Live Facial Recognition - LFR) tới hệ thống tàu điện ngầm London, bất chấp những chỉ trích mạnh mẽ từ các nhóm bảo vệ quyền riêng tư. Ga Victoria sẽ là điểm triển khai đầu tiên trước khi hệ thống máy quay luân phiên hoạt động tại các ga khác cho đến hết tháng 11.

Chi tiết chương trình thử nghiệm

Theo thông báo chính thức, lực lượng cảnh sát phụ trách an ninh đường sắt tại Anh, Scotland và xứ Wales sẽ bắt đầu lắp đặt camera nhận diện khuôn mặt tại ga Victoria từ ngày 12/8. Trước đó, chương trình đã được thử nghiệm tại ga London Bridge từ tháng 2 và nhận được đánh giá tích cực từ phía nhà chức trách.

Công nghệ này hoạt động bằng cách quét khuôn mặt trong phạm vi camera, sau đó so sánh với danh sách theo dõi của cảnh sát. Khi có kết quả trùng khớp, hệ thống sẽ phát cảnh báo và một sĩ quan có trách nhiệm sẽ xem xét trước khi quyết định có hành động tiếp theo hay không.

Đáng chú ý, hệ thống được triển khai dựa trên thuật toán NEC NeoFace M40, cùng loại công nghệ đang được nhiều lực lượng cảnh sát khác tại Anh sử dụng.

Phản ứng trái chiều từ công chúng

Ngay khi thông tin được công bố, các tổ chức bảo vệ quyền dân sự đã lên tiếng phản đối kịch liệt. Bà Silkie Carlo, giám đốc tổ chức Big Brother Watch, nhận định:

"Đây là sự mở rộng đáng lo ngại và mang tính dystopian của công nghệ nhận diện khuôn mặt trực tiếp, sẽ ghi lại khuôn mặt của hàng triệu người vô tội. Thay vì chỉ sử dụng trong các trường hợp đặc biệt, cảnh sát Anh đang biến công nghệ này thành thói quen một cách phổ biến - điều mà người ta chỉ mong đợi ở Trung Quốc, chứ không phải một nền dân chủ."

Một cuộc khảo sát gần đây với 2.000 người trưởng thành tại Anh cho thấy:

• 69% tin rằng công chúng nên có tiếng nói trong cách sử dụng công nghệ này
• 61% lo ngại sai sót có thể khiến người vô tội gặp rắc rối
• 57% bày tỏ quan ngại về việc lưu trữ hình ảnh khuôn mặt

Ngoài ra, đã có những trường hợp được ghi nhận về việc người dân bị nhận diện nhầm là tội phạm và bị giam giữ oan. Đặc biệt, các nhóm dân tộc thiểu số có nguy cơ bị nhận diện sai cao hơn so với những nhóm khác.

Cam kết từ phía cảnh sát

Đáp lại những lo ngại trên, cảnh sát trưởng Chris Casey, người phụ trách dự án, cho biết: "Việc mở rộng triển khai tại các ga tàu điện ngầm London sẽ giúp chúng tôi đánh giá công nghệ trong môi trường giao thông khác nhau, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cách sử dụng trên toàn mạng lưới đường sắt."

Đại diện Cảnh sát Giao thông Anh cũng khẳng định hình ảnh của những người không khớp với danh sách theo dõi sẽ bị xóa ngay lập tức và vĩnh viễn. Họ nhấn mạnh mục tiêu của chương trình là "bảo vệ công chúng, ngăn chặn tội phạm và đưa tội phạm ra trước công lý, đồng thời đảm bảo công nghệ được sử dụng một cách hợp pháp, cân đối và minh bạch."

Bối cảnh rộng hơn và bài học cho Việt Nam

Việc triển khai này diễn ra trong bối cảnh Cảnh sát Thủ đô London (Metropolitan Police) cũng đang có kế hoạch sử dụng camera quét khuôn mặt tại khu West End và Soho trước cuối năm nay, sau thử nghiệm kéo dài 6 tháng tại Croydon. Điều này cho thấy xu hướng sử dụng ngày càng phổ biến công nghệ nhận diện khuôn mặt tại các không gian công cộng.

Tại Việt Nam, công nghệ nhận diện khuôn mặt cũng đang được triển khai trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, an ninh sân bay và quản lý đô thị. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ Anh cho thấy việc cân bằng giữa an ninh và quyền riêng tư là bài toán khó, đòi hỏi khung pháp lý rõ ràng và sự đồng thuận từ công chúng trước khi mở rộng ứng dụng rộng rãi.

Mạng lưới tàu điện ngầm London phục vụ hơn 3,7 triệu lượt hành khách mỗi ngày vào các ngày trong tuần, khiến đây trở thành một trong những môi trường thử nghiệm công nghệ giám sát quy mô lớn nhất tại châu Âu hiện nay. Kết quả của chương trình sẽ là dữ liệu quan trọng để các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, cân nhắc khi xây dựng chính sách về công nghệ nhận diện khuôn mặt trong tương lai.