Nâng cấp SAP trị giá 37 triệu bảng: Capgemini tiếp tục bám trụ với cơ quan thuế Anh thêm 8 năm

HMRC (HM Revenue & Customs) vừa trao cho Capgemini hợp đồng trị giá 37 triệu bảng Anh để di chuyển Hệ thống Quản lý Thuế Doanh nghiệp (ETMP) từ nền tảng SAP ECC 6.0 lên S/4HANA — phiên bản được thiết kế lại hoàn toàn của hãng phần mềm Đức. Hợp đồng mới có hiệu lực đến năm 2032, có thể đưa tổng thời gian Capgemini làm nhà cung cấp công nghệ hàng đầu cho HMRC lên tới 28 năm, kể từ khi hãng này giành được hợp đồng Aspire trị giá hàng tỷ bảng vào năm 2004.

Hệ thống ETMP đóng vai trò huyết mạch trong vận hành của HMRC, phục vụ 40.000 người dùng với các chức năng xử lý tờ khai, kế toán thuế, thanh toán và quản lý dữ liệu. Mỗi năm, hệ thống này xử lý hơn 800 tỷ bảng Anh tiền thuế và các khoản thanh toán — một con số đủ lớn để bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngân sách quốc gia.

Bối cảnh: Từ Aspire 7,9 tỷ bảng đến loạt hợp đồng kế tiếp

Capgemini trở thành nhà cung cấp công nghệ chủ lực của HMRC từ năm 2004 thông qua hợp đồng Aspire, với Fujitsu và Accenture đóng vai trò nhà thầu phụ. Đến năm 2014, Văn phòng Kiểm toán Quốc gia Anh (NAO) ước tính HMRC sẽ chi tới 10,4 tỷ bảng cho hợp đồng này, so với con số 4,1 tỷ bảng được sử dụng để đánh giá hồ sơ dự thầu của Capgemini ban đầu.

Dự án Aspire tiêu tốn 7,9 tỷ bảng trong giai đoạn từ tháng 7/2004 đến tháng 3/2014 và tạo ra 1,2 tỷ bảng lợi nhuận gộp cho Capgemini và Fujitsu, tương đương biên lợi nhuận 15,8%.

Một ủy ban nghị viện Anh sau đó đã cáo buộc các nhà cung cấp "qua mặt" HMRC tại những thời điểm quan trọng, khi áp lực cắt giảm chi phí khiến cơ quan thuế mất đi sức mạnh đàm phán.

Các hợp đồng gần đây và lo ngại về tính cạnh tranh

Trước hợp đồng 37 triệu bảng lần này, Capgemini đã liên tục giành được các gói thầu quan trọng khác từ HMRC:

• Năm 2022: Hợp đồng 51 triệu bảng kéo dài 3 năm cho dịch vụ vận hành và thay đổi cho ETMP và Enterprise Operations (EOPS).

• Năm 2024: Gia hạn hợp đồng dịch vụ vận hành và thay đổi cho ETMP và EOPS trong 5 năm (đến tháng 6/2029), trị giá từ 403 triệu đến 574 triệu bảng.

• Hợp đồng Contact Centre as a Service: Lên đến 600 triệu bảng trong 10 năm.

HMRC trước đó đã bác bỏ cáo buộc rằng các hợp đồng ETMP sau này chỉ là phần kéo dài của Aspire — vốn chính thức kết thúc vào năm 2017, dù một số dịch vụ tiếp tục đến năm 2020.

Với hợp đồng mới nhất, HMRC khẳng định đã tuân thủ quy trình mua sắm minh bạch và cạnh tranh công bằng. Các đối thủ tham gia đấu thầu đến từ Gói 3 (Lot 3) của khung Digital & Legacy Application Services (DALAS), bao gồm các tên tuổi lớn như Accenture, Atos, CGI, Cognizant và IBM. HMRC cho biết đã thiết lập các "bức tường đạo đức" (ethical wall) và thỏa thuận bảo mật (NDA) để ngăn chặn việc chia sẻ thông tin nhạy cảm thương mại với các nhà thầu đã có sẵn hợp đồng với HMRC.

Vì sao Capgemini gần như "bất khả chiến bại"?

Giới quan sát cho rằng việc Capgemini liên tục giành được hợp đồng không chỉ đến từ năng lực kỹ thuật mà còn đến từ lợi thế tích lũy kiến thức domain (domain knowledge) suốt hai thập kỷ — một rào cản gia nhập cực lớn đối với các đối thủ. Hệ thống thuế của Vương quốc Anh rất phức tạp, và việc chuyển đổi sang một nhà cung cấp mới luôn tiềm ẩn rủi ro cao.

Tuy nhiên, HMRC lại không ngần ngại trao hợp đồng không qua đấu thầu khi cần thiết. Hồi tháng 1, cơ quan này đã trao cho SAP một hợp đồng trị giá 275 triệu bảng cho S/4HANA công khai, khi khẳng định SAP là "nhà cung cấp duy nhất có năng lực chủ quyền" — động thái cho thấy tính cấp thiết của việc nâng cấp hệ thống.

Hướng đi mới: SAP Sovereign Cloud và bài học cho doanh nghiệp Việt

Đáng chú ý, hồi tháng 6, Capgemini đã công bố trở thành SAP Sovereign Cloud Partner cho thị trường Anh. Công ty sẽ phối hợp với Invenio để hỗ trợ ETMP chuyển sang S/4HANA trên SAP UK Sovereign Cloud — một giải pháp đám mây được thiết kế riêng để đáp ứng các yêu cầu về chủ quyền dữ liệu (data sovereignty) và an ninh quốc gia.

"Đây là một chương trình phức tạp và quan trọng, giúp đảm bảo tính liên tục, khả năng phục hồi và một nền tảng sẵn sàng cho tương lai", Andy Allen, giám đốc quan hệ khách hàng tại Capgemini, chia sẻ.

Với các doanh nghiệp và cơ quan nhà nước Việt Nam đang trong lộ trình chuyển đổi số, câu chuyện của HMRC mang đến một số bài học đáng suy ngẫm:

• Chi phí ẩn của việc phụ thuộc nhà cung cấp (vendor lock-in): Khi hệ thống ngày càng phức tạp và gắn sâu vào vận hành, việc chuyển đổi nhà cung cấp trở nên đắt đỏ và rủi ro hơn nhiều so với việc giữ chân nhà cung cấp hiện tại.

• Minh bạch trong mua sắm công nghệ: Việc NAO và ủy ban nghị viện liên tục giám sát và công bố các báo cáo đánh giá là yếu tố quan trọng để kiểm soát chi phí và tránh lãng phí ngân sách.

• Sovereign Cloud là xu hướng tất yếu: Khi các quốc gia ngày càng quan tâm đến chủ quyền dữ liệu, việc triển khai các hệ thống lõi trên hạ tầng đám mây trong nước hoặc theo chuẩn sovereign sẽ trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong khu vực công.

Tương lai của ETMP

Hợp đồng mới có giá trị khiêm tốn (37 triệu bảng) so với các hợp đồng trước đó, nhưng lại đóng vai trò chiến lược quan trọng — nó mở đường cho Capgemini tiếp tục thực hiện các gói thầu lớn hơn trong tương lai liên quan đến SAP S/4HANA, một trong những làn sóng nâng cấp phần mềm doanh nghiệp lớn nhất thập kỷ này. Với hơn 40.000 người dùng và khối lượng giao dịch khổng lồ, ETMP sẽ là một trong những hệ thống S/4HANA phức tạp nhất thế giới sau khi hoàn tất di trú.

Liệu mối quan hệ kéo dài gần ba thập kỷ này có thực sự mang lại lợi ích tối ưu cho người nộp thuế Anh hay không vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ — nhưng với bối cảnh chính trị và kỹ thuật hiện tại, việc "thay ngựa giữa dòng" dường như là lựa chọn quá rủi ro đối với HMRC.