Dự án nghệ thuật khiến xe đạp Citi Bike chậm lại để 'cảm nhận' khủng hoảng tiền thuê nhà tại New York

Justin Blinder mất việc hai tuần trước khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào năm 2020. Để trả tiền thuê nhà, anh chuyển sang làm giao đồ ăn, đạp xe khắp New York. Trong những chuyến giao hàng, anh nhận ra sự chênh lệch rõ rệt giữa các khu vực: đơn hàng sushi đắt tiền đi đến đâu, ai tip nhiều hay ít, và cuộc sống thay đổi khác biệt thế nào chỉ trong vài dãy phố.

“Thành phố bắt đầu trở nên chênh lệch hơn cả về kinh tế lẫn tâm lý. Những bất bình đẳng và khác biệt về nhân khẩu học đang diễn ra ở khoảng cách rất gần,” Blinder chia sẻ với WIRED.

Trải nghiệm đó đã trở thành nguồn cảm hứng cho Ground Truth — một dự án nghệ thuật công nghệ nhằm nâng cao nhận thức về khủng hoảng nhà ở tại New York bằng cách khiến những chiếc xe đạp điện Citi Bike (dịch vụ cho thuê xe đạp phổ biến khắp thành phố) trở nên “nặng nề” hơn khi đi qua những nơi khó sống.

Cơ chế hoạt động của Ground Truth

Thiết bị Ground Truth gắn trên xe đạp điện

Ground Truth là một hộp thiết bị nhỏ được gắn vào phuộc trước của xe đạp và kết nối với dây phanh. Một module GPS chạy bằng pin theo dõi vị trí của xe theo thời gian thực, sau đó đối chiếu với dữ liệu kinh tế hộ gia đình từ cuộc khảo sát American Community Survey của Cục Điều tra Dân số Mỹ, được lưu trữ ngay trên thiết bị.

Khi xe đi qua một khu phố có tỷ lệ hộ gia đình chi hơn 30% thu nhập cho tiền thuê nhà, bộ vi điều khiển sẽ kích hoạt một động cơ nhỏ tác động lên phanh trước, tạo thêm lực cản khiến việc đạp xe trở nên khó khăn hơn. Ngược lại, khi đi qua các khu vực giàu có, xe đạp sẽ nhẹ nhàng và dễ dàng lướt đi hơn.

Blinder, một nghệ sĩ đến từ Brooklyn và hiện làm nhà thầu tại Meta, đã nhận được khoản tài trợ 10.000 USD từ tổ chức nghệ thuật Idle Hands để thực hiện dự án này. Có hai phiên bản: một dành cho xe đạp thường và một được thiết kế riêng cho xe Citi Bike.

Biến dữ liệu lớn thành trải nghiệm thể chất

Đây không phải lần đầu tiên Blinder tạo ra các tác phẩm “dữ liệu hóa trải nghiệm”. Trước đó, anh từng tạo Pandemic Pulse — một ứng dụng thay đổi độ sáng màn hình điện thoại dựa trên số liệu Covid-19 theo thời gian thực. Màn hình tối đi khi số ca nhiễm tăng và chuyển thành đen khi có ca tử vong được ghi nhận.

“Mục tiêu là khiến cách chúng ta hình dung dữ liệu lớn một cách truyền thống trở nên hữu hình và gần gũi hơn. Tạo ra thứ gì đó mang tính đối đầu, buộc mọi người phải suy nghĩ lại về cách họ nhìn nhận dữ liệu,” Blinder giải thích.

Mặc dù vậy, Ground Truth không phải là một sản phẩm thương mại và cũng không được thiết kế để người khác sử dụng rộng rãi — chủ yếu vì lý do pháp lý, khi không thể tự ý thay đổi cách vận hành của xe đạp điện cho thuê. Blinder đã tự mình đạp khoảng 35 dặm (hơn 56 km) qua các khu vực khác nhau, quay lại toàn bộ trải nghiệm khi thiết bị thay đổi lực cản.

Nâng cao nhận thức về khủng hoảng chi phí sinh hoạt

Ngoài bất bình đẳng về thu nhập, Blinder cũng muốn thu hút sự chú ý đến giá thuê xe Citi Bike ngày càng tăng cao — dịch vụ này đã tăng giá 5 năm liên tiếp. Với mức giá “thiên văn” như hiện nay, anh coi đây là một phần không thể tách rời của cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt.

“Tôi thực sự suy nghĩ về cách chi phí sinh hoạt thay đổi theo từng dãy phố, và liệu hệ thống này có thể giúp mọi người trải nghiệm điều đó một cách trực quan nhất hay không.”

Ground Truth không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật, mà còn là một cách tiếp cận sáng tạo để kết nối công nghệ, dữ liệu đô thị và cảm xúc con người — giúp những con số thống kê vốn khô khan trở nên chân thực ngay trên từng vòng quay bánh xe.