Giới đầu tư đang định giá mức tăng năng suất 32,6% nhờ AI cho lập trình viên

Giới đầu tư dường như đang đặt cược rằng AI sẽ mang lại mức tăng năng suất đáng kể cho ngành kỹ thuật phần mềm. Đó là kết luận từ một nhóm nhà kinh tế học thuộc Đại học California, Berkeley (UCB) và Trường Kinh tế London (LSE), những người đã dùng chính biến động của thị trường chứng khoán để đo lường kỳ vọng của giới đầu tư về tác động của công nghệ này.

Theo nghiên cứu, trong giai đoạn từ tháng 11 năm 2022 đến tháng 12 năm 2025, AI đã làm gia tăng giá trị hiện tại kỳ vọng của thị trường đối với năng suất kỹ thuật phần mềm, tương đương mức tăng năng suất vĩnh viễn 32,6%. Kết quả này được trình bày trong một bài báo của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER) với tiêu đề "The Macroeconomic Effect of AI: Sizing the Software Engineering Channel", do Alex Blumenfeld (UCB), Jonathon Hazell (LSE), Chen Lian (UCB) và Andreas Schaab (UCB) thực hiện.

Cách đo lường kỳ vọng của thị trường

Nhóm nghiên cứu lập luận rằng kể từ khi ChatGPT ra đời vào tháng 11 năm 2022, giới đầu tư ngày càng đưa những lợi ích kỳ vọng từ các công cụ phát triển dựa trên AI vào định giá doanh nghiệp.

Thay vì đo trực tiếp sản lượng đầu ra của lập trình viên, các nhà nghiên cứu xem xét cách lợi suất cổ phiếu của doanh nghiệp phản ứng trước các thông tin về AI, và liệu phản ứng đó có khác biệt tùy theo tỷ trọng chi phí lương dành cho kỹ sư phần mềm hay không.

"Chúng tôi đo lường bằng thực nghiệm xem liệu các doanh nghiệp có tỷ trọng chi phí lương cho kỹ thuật phần mềm lớn hơn có ghi nhận mức tăng giá cổ phiếu lớn hơn khi chỉ số cổ phiếu AI tăng hay không. Sau đó, chúng tôi dùng một mô hình kinh tế để chuyển mối quan hệ đó thành mức tăng năng suất kỹ thuật phần mềm mà giới đầu tư kỳ vọng nhờ AI."

— Chen Lian, phó giáo sư tài chính tại UC Berkeley

Ông Lian cho biết thêm: "Khi nói đến 'thông tin về AI', chúng tôi muốn nói đến những dữ kiện mới được phản ánh vào giá cổ phiếu. Chúng tôi kết hợp các đo lường thực nghiệm với một mô hình kinh tế để suy ra cách AI đã thay đổi kỳ vọng của giới đầu tư về năng suất kỹ thuật phần mềm, cũng như tác động GDP hàm ý."

Cần thận trọng với kỳ vọng của thị trường

Bản thân ông Lian cũng thừa nhận rằng kỳ vọng của thị trường có thể không thành hiện thực đầy đủ.

"Ước tính của chúng tôi phản ánh đánh giá của thị trường về mức tăng năng suất hiện tại và tương lai, và thị trường có thể quá lạc quan hoặc quá bi quan. Điểm lợi là đây là một thước đo hướng tới tương lai, có sẵn theo thời gian thực, trong khi phần lớn tác động của AI vẫn chưa diễn ra."

Theo nhóm tác giả, mức tăng năng suất 32,6% mà thị trường hàm ý là tương đương về độ lớn với mức tăng tốc 21–56% trên từng tác vụ riêng lẻ mà các nhà nghiên cứu khác đã báo cáo. Tuy nhiên, họ lưu ý rằng lợi ích ở cấp độ tác vụ có thể bị triệt tiêu bởi những điểm nghẽn hạn chế mức tăng năng suất. Trong bối cảnh phát triển phần mềm, điều đó có thể là việc review code không theo kịp tốc độ tăng vọt của số lượng commit.

Tác động tiềm tàng lên GDP

Khi đưa mức tăng năng suất ước tính vào mô hình kinh tế của mình, nhóm nghiên cứu cũng thu được một tác động đáng kể lên GDP.

"Thông tin về AI từ tháng 11 năm 2022 đến tháng 12 năm 2025 tương ứng với mức tăng GDP theo giá trị hiện tại, tương đương mức tăng vĩnh viễn 3,61% về mức."

Về câu hỏi liệu mức tăng năng suất quan sát được trong kỹ thuật phần mềm có thể mở rộng sang các ngành khác hay không, ông Lian cho biết: "Các phương pháp của chúng tôi có thể được dùng để nghiên cứu tác động kinh tế của AI thông qua những kênh khác, điều mà chúng tôi dự định khai thác trong các nghiên cứu tiếp theo."

Ý nghĩa với đội ngũ công nghệ tại Việt Nam

Đối với các doanh nghiệp và đội ngũ phát triển phần mềm tại Việt Nam, kết quả này củng cố một xu hướng đã rõ rệt: AI đang trở thành yếu tố then chốt trong năng suất kỹ thuật phần mềm. Nhiều công ty công nghệ trong nước đã bắt đầu tích hợp các trợ lý lập trình như GitHub Copilot, Cursor hay các mô hình nội bộ vào quy trình phát triển.

Tuy nhiên, con số 32,6% là kỳ vọng của thị trường, không phải kết quả đã được kiểm chứng. Các đội ngũ cần lưu ý rằng lợi ích từ AI có thể bị hạn chế bởi quy trình review, kiểm thử, triển khai và các điểm nghẽn tổ chức khác. Đầu tư vào công cụ AI nên đi kèm với việc cải tổ quy trình để thực sự biến kỳ vọng thành năng suất thực tế.