Google Chrome âm thầm cài đặt mô hình AI 4 GB vào máy người dùng mà không xin phép

Google Chrome, trình duyệt web phổ biến nhất thế giới, đang bị cáo buộc âm thầm cài đặt một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) nặng 4 GB lên thiết bị của người dùng mà không xin phép. Theo báo cáo của chuyên gia quyền riêng tư Alexander Hanff, tệp tin này chứa các trọng số (weights) cho Gemini Nano - mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) chạy cục bộ của Google.

Hành động này diễn ra ngầm trong nền mà không có bất kỳ hộp thoại đồng ý nào. Khi người dùng phát hiện và xóa tệp này đi, Chrome sẽ tự động tải lại chúng vào lần tiếp theo trình duyệt khởi động hoặc khi nhận được tín hiệu từ máy chủ. Điều này xảy ra mặc dù người dùng chưa bao giờ bật hoặc tương tác với các tính năng AI cụ thể yêu cầu mô hình này.

Mô tả minh họa về tác động môi trường

Vấn đề pháp lý và quyền riêng tư

Về mặt pháp lý, hành động này được cho là vi phạm trực tiếp Điều 5(3) của Chỉ thị ePrivacy (2002/58/EC) của Liên minh Châu Âu. Quy định này yêu cầu sự đồng ý trước, tự nguyện và cụ thể của người dùng trước khi lưu trữ thông tin trên thiết bị đầu cuối của họ.

Ngoài ra, việc Chrome quét phần cứng của người dùng để xác định xem thiết bị có đủ điều kiện nhận mô hình hay không cũng có thể vi phạm các nguyên tắc về tính minh bạch, hợp pháp và giảm thiểu dữ liệu của GDPR. Người dùng hoàn toàn không được thông báo rõ ràng về việc 4 GB dung lượng ổ cứng của họ đang bị chiếm dụng để làm gì.

Tác động môi trường khổng lồ

Một khía cạnh đáng báo động khác của vấn đề này là tác động môi trường. Với quy mô hàng tỷ người dùng của Chrome, việc tải xuống một tệp 4 GB tạo ra lượng khí thải carbon khổng lồ.

Theo ước tính, việc đẩy mô hình này ra 500 triệu thiết bị có thể tạo ra từ 6.000 đến 60.000 tấn CO2 tương đương. Đây là gánh nặng môi trường mà toàn hành tinh phải gánh chịu cho một quyết định đơn phương của một công ty công nghệ.

Lượng năng lượng tiêu thụ cho việc truyền tải dữ liệu này cũng đặt ra gánh nặng cho cơ sở hạ tầng mạng toàn cầu. Đối với những người dùng sử dụng kết nối di động có giới hạn dung lượng (data cap), việc bị "chôm" mất 4 GB dữ liệu là một tổn thất thực tế về chi phí và trải nghiệm sử dụng.

Gánh nặng cho người dùng và giải pháp

Hiện tại, người dùng rất khó để loại bỏ hoàn toàn mô hình này. Cách duy nhất để ngăn chặn việc tải lại là tắt các tính năng AI trong chrome://flags hoặc sử dụng chính sách doanh nghiệp - những thứ mà người dùng phổ thông khó tiếp cận.

Để giải quyết vấn đề này, chuyên gia Hanff đề xuất Google nên thực hiện các biện pháp sau:

• Xin phép: Hiển thị hộp thoại yêu cầu sự đồng ý trước khi tải xuống mô hình lần đầu tiên.
• Kéo thay vì đẩy: Chỉ tải xuống mô hình khi người dùng chủ động kích hoạt một tính năng AI yêu cầu nó.
• Minh bạch hóa: Hiển thị danh sách các tệp mô hình AI trong phần Cài đặt (Settings) cùng với nút xóa vĩnh viễn.
• Tôn trọng sự lựa chọn: Nếu người dùng xóa tệp, Chrome không nên tự động tải lại chúng.

Sự việc này đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của các "gã khổng lồ" công nghệ trong việc tôn trọng tài nguyên và quyền riêng tư của người dùng trong kỷ nguyên AI bùng nổ. Việc coi máy tính của người dùng là nền tảng triển khai phần mềm tự ý là một bước đi nguy hiểm, xói mòn niềm tin vào các nguyên tắc cơ bản của Internet.